Chỉ trong thời gian ngắn phát hiện bệnh từ triệu chứng ban đầu, ông H. 61 tuổi, ngụ tại Thành phố Hồ Chí Minh được phát hiện và tiến hành phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt tại Bệnh viện Bình Dân. Sau ba năm phẫu thuật, kết quả tái khám của ông hoàn toàn bình thường, không ghi nhận tái phát. Ông chia sẻ: “Nếu không nói chắc không ai biết tôi từng là bệnh nhân ung thư, tôi vẫn làm việc, sinh hoạt và tập thể dục bình thường”. Trường hợp của ông H. là minh chứng rõ nét về hiệu quả của y học hiện đại trong điều trị ung thư, tuy nhiên thực tế này cũng chỉ ra thực trạng đáng lo ngại khi ung thư tuyến tiền liệt ở Việt Nam thường được phát hiện muộn.
Theo số liệu của Cơ quan Nghiên cứu quốc tế về Ung thư (IARC) mỗi năm, nước ta ghi nhận hàng nghìn ca mắc mới và tử vong do căn bệnh này. Dù tỷ lệ thấp hơn trung bình toàn cầu nhưng tỷ lệ tử vong lại cao gần gấp đôi cho thấy nhiều người bệnh chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã tiến triển. Khác với phì đại tuyến tiền liệt lành tính thường gây triệu chứng sớm, ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn đầu diễn tiến âm thầm, gần như không có biểu hiện rõ ràng. Đây chính là nguyên nhân khiến người bệnh dễ chủ quan, bỏ lỡ thời điểm vàng để điều trị triệt căn.
Thống kê tại Bệnh viện Bình Dân, chỉ khoảng 20% trường hợp được phát hiện ở giai đoạn sớm, phần lớn đến khám khi khối u đã xâm lấn hoặc di căn, buộc phải điều trị đa mô thức với chi phí cao và hiệu quả hạn chế hơn. Trong khi đó, sự phát triển của phẫu thuật robot đã mở ra bước tiến lớn trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt. Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Tế Kha, Trưởng khoa Ung bướu Tiết niệu cho biết: “Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, phẫu thuật robot cắt tuyến tiền liệt tận gốc là phương pháp điều trị tiêu chuẩn vàng. Kỹ thuật này cho phép thao tác chính xác, bảo tồn các cấu trúc thần kinh quan trọng, giúp giảm nguy cơ són tiêu và rối loạn cương sau mổ, từ đó bảo vệ chất lượng sống cho người bệnh”. So với các phương pháp trước đây, hệ thống robot mang lại tầm nhìn ba chiều phóng đại và khả năng thao tác linh hoạt, khắc phục những hạn chế của phẫu thuật mở và nội soi truyền thống. Nhờ đó, thời gian phẫu thuật được rút ngắn, mức độ xâm lấn giảm và người bệnh phục hồi nhanh hơn.
Trường hợp của bệnh nhân H. là minh chứng rõ nét khi chỉ sau hai ngày đã có thể đi lại bình thường và xuất viện sau bốn ngày, duy trì sức khỏe ổn định suốt nhiều năm. Thực tiễn điều trị tại Bệnh viện Bình Dân còn cho thấy xu hướng ứng dụng công nghệ cao ngày càng rõ rệt. Trong gần một thập kỷ, bệnh viện đã thực hiện hơn 1.000 ca phẫu thuật robot điều trị ung thư tuyến tiền liệt, chiếm khoảng 75% tổng số ca phẫu thuật cùng loại. Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Vĩnh Hưng, Giám đốc Bệnh viện Bình Dân cho biết: “Những con số này phản ánh niềm tin của người bệnh đối với kỹ thuật hiện đại, đồng thời khẳng định năng lực chuyên môn và sự phối hợp nhịp nhàng của các ê-kíp phẫu thuật”.
Mặc khác, công nghệ dù có hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế vai trò của tầm soát sớm. Theo các chuyên gia, nam giới trên 50 tuổi nên kiểm tra định kỳ tuyến tiền liệt hằng năm, những người có tiền sử gia đình mắc bệnh cần tầm soát từ sớm hơn. Phương pháp sàng lọc ban đầu đơn giản, không xâm lấn, chủ yếu là xét nghiệm PSA trong máu, khi có bất thường, người bệnh sẽ được chỉ định thêm các kỹ thuật chuyên sâu như chụp cộng hưởng từ hoặc sinh thiết để xác định chẩn đoán. Tiến sĩ Kha nhấn mạnh: “Phát hiện sớm giúp người bệnh có cơ hội điều trị triệt căn với chi phí thấp và tiên lượng sống lâu dài rất cao. Ngược lại khi bệnh đã tiến triển thì việc điều trị trở nên phức tạp và khó bảo tồn chức năng sinh lý cũng như tiểu tiện”.
Bác sĩ còn cho biết, nhiều trường hợp chỉ đến bệnh viện khi đã xuất hiện các dấu hiệu nặng như tiểu máu, đau xương hoặc rối loạn tiểu tiện kéo dài, những biểu hiện cho thấy bệnh đã di căn. Điều này một lần nữa đặt ra yêu cầu cấp thiết trong nâng cao nhận thức cộng đồng, nhất là ở nam giới trung niên và cao tuổi. Bên cạnh đó, việc chủ động nhắc nhở, hướng dẫn người dân kiểm tra sức khỏe định kỳ của y tế cơ sở trong tư vấn, sàng lọc và phát hiện sớm chính là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để phòng bệnh.
