Cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc: “3 chữ P” và cách huy động vốn khác biệt

Đồng bộ, kết nối

Ngày 9-4 vừa qua, Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư (KH - ĐT) Nguyễn Chí Dũng, trong vai trò Chủ tịch Hội đồng thẩm định liên ngành đã chủ trì họp Hội đồng thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án Tân Phú - Bảo Lộc với sự tham dự của đầy đủ lãnh đạo 9 bộ, ngành liên quan, lãnh đạo hai tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng nơi dự án đi qua và liên danh nhà đầu tư Tập đoàn Đèo Cả - Hưng Thịnh... Bộ trưởng KH - ĐT Nguyễn Chí Dũng nêu quan điểm hoàn toàn ủng hộ và ghi nhận sự quyết tâm của lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng, đánh giá cao năng lực của các nhà đầu tư, đặc biệt là Tập đoàn Đèo Cả đã tổ chức triển khai thành công nhiều dự án khó, công trình trọng điểm quốc gia như Dự án hầm qua đèo Cả, cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn, Trung Lương - Mỹ Thuận...

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Trần Văn Hiệp, với vai trò cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng, Phó Ban Chỉ đạo dự án Tân Phú - Bảo Lộc đã báo cáo tình hình thực hiện và kiến nghị những giải pháp, các bộ, ngành và đơn vị liên quan đã trao đổi ý kiến, xoay quanh một số vấn đề về chọn hướng tuyến, phân kỳ giai đoạn đầu tư, khả năng thu xếp vốn (ngân sách địa phương, vốn nhà đầu tư, vốn huy động khác), cơ chế chia sẻ rủi ro khi không bảo đảm doanh thu, việc triển khai 2 đoạn còn lại là Dầu Giây - Tân Phú và Bảo Lộc - Liên Khương thực hiện như thế nào để bảo đảm hiệu quả...

Theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, tuyến cao tốc Dầu Giây - Liên Khương được chia thành 3 tiểu dự án gồm Dầu Giây - Tân Phú, Tân Phú - Bảo Lộc và Bảo Lộc - Liên Khương. Đây đều là tuyến mở mới hoàn toàn. Tân Phú - Bảo Lộc là “đoạn giữa”, cần tính toán như thế nào cho bài toán kết nối đồng bộ một cách hiệu quả, nên phải có kế hoạch mang tính tầm nhìn”.

Kế hoạch mang tính tầm nhìn mà Bộ trưởng Nguyễn Chí Dung nhắc tới là 3 dự án nói trên đòi hỏi sự kết nối đồng bộ thì “đoạn giữa” Tân Phú - Bảo Lộc mới bảo đảm khả thi. Sau câu hỏi gợi mở mang tính then chốt đó, đại diện Bộ Giao thông vận tải, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn xác nhận, sẽ cân đối vốn từ nguồn ngân sách Nhà nước trung hạn giai đoạn 2021-2025 để bố trí triển khai đoạn Dầu Giây - Tân Phú. Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng và nhà đầu tư cũng lên tiếng sẽ nghiên cứu phương án, cách thức tổ chức triển khai đoạn Bảo Lộc - Liên Khương nhằm hoàn thiện trục kết nối liên kết vùng trọng điểm kinh tế giữa khu vực Nam Bộ - Tây Nguyên để nâng cao năng lực thông hành, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, các giải pháp kết nối tạm thời khi chưa hoàn thành 2 đoạn tuyến ở hai đầu.

Đại diện Bộ Tài chính đánh giá cao sự dấn thân của các nhà đầu tư (Đèo Cả, Hưng Thịnh, Nam Miền Trung) khi đồng hành cùng UBND tỉnh Lâm Đồng thực hiện dự án Tân Phú - Bảo Lộc. Đây là điều đáng quý, đáng trân trọng, nếu như chúng ta nhìn vào bức tranh đấu thầu một số đoạn tuyến thuộc dự án cao tốc bắc - nam phía đông theo hình thức PPP, “rõ ràng là thế” nhưng không có nhà đầu tư nào mặn mà để cuối cùng phải chuyển qua hình thức đầu tư công.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Trần Văn Hiệp chia sẻ: “Để có sự đồng thuận của Hội đồng thẩm định liên ngành hiện nay, thống nhất việc đề xuất dự án của liên danh các nhà đầu tư do Tập đoàn Đèo Cả đại diện đứng đầu, thời gian qua tỉnh đã chủ động tổ chức tham quan và kiểm tra năng lực thực hiện đầu tư, thi công tại các dự án mà Tập đoàn Đèo Cả triển khai trong cả nước. Tại lễ thông tuyến Trung Lương - Mỹ Thuận, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc - nay là Chủ tịch nước đánh giá rất cao năng lực của Tập đoàn Đèo Cả và khẳng định, một Việt Nam thịnh vượng không thể không có những doanh nghiệp mang tầm quốc tế như Tập đoàn Đèo Cả”.

Cũng theo ông Hiệp, tính từ lúc Bộ KH - ĐT có văn bản ngày 8-3-2021 lấy ý kiến các bộ, ngành, trong vòng 1 tháng, tỉnh Lâm Đồng cùng Tập đoàn Đèo Cả đã có nhiều buổi gặp báo cáo các lãnh đạo Trung ương, các cuộc làm việc trực tiếp với lãnh đạo bộ, ngành để nêu phương án triển khai, tham vấn ý kiến và nhận được sự ủng hộ rất lớn.

Sự sáng tạo “3 chữ P”

Người nêu ra khái niệm mới về “3 chữ P” trong hợp đồng theo phương thức đối tác công - tư (PPP) là Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng. Theo ông Hoàng, 3 chữ “P” gồm “P vốn ngân sách”, “P vốn chủ sở hữu nhà đầu tư” và “P vốn huy động” có thể không đúng hoàn toàn với khái niệm đã được dịch ra theo nguyên bản tiếng Anh (Public Private Partnerships), tuy nhiên sẽ phù hợp cho bối cảnh đầu tư xây dựng tại Việt Nam hiện nay.

Trong báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, “3 chữ P” của dự án Tân Phú - Bảo Lộc được nhà đầu tư và UBND tỉnh trình bày thế nào để thuyết phục hội đồng thẩm định? “Chữ P” thứ nhất, vốn ngân sách Nhà nước 6.500 tỷ đồng, gồm 2.000 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách T.Ư đã được bố trí vốn trung hạn 2021-2025 tại Văn bản 419/TTg-KTTH ngày 2-4-2021 và 4.500 tỷ đồng từ nguồn ngân sách địa phương đã được HĐND tỉnh Lâm Đồng thông qua tại nghị quyết số 224/NQ-HDND ngày 26-3-2021. Ngoài sự tham gia của vốn ngân sách, tỉnh Lâm Đồng chứng minh việc “nói là làm” khi khẳng định trong bốn năm thi công dự án, mỗi năm tỉnh sẽ chi hơn 1.000 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương.

“Đó là việc chúng tôi làm được. Chúng tôi khẳng định cả hệ thống lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đã tính toán đủ sức chi, cam kết thực hiện với Chính phủ, các bộ, ngành, các nhà đầu tư” Chủ tịch UBND tỉnh Trần Văn Hiệp phát biểu.

“Chữ P” thứ 2, vốn chủ sở hữu nhà đầu tư quy định là 1.500 tỷ đồng (tương đương 15% theo quy định của luật PPP), đối với các nhà đầu tư dày dạn kinh nghiệm như Tập đoàn Đèo Cả và năng lực tài chính mạnh như Tập đoàn Hưng Thịnh (tốp 10 nhà đầu tư Bất động sản) và Tập đoàn Nam Miền Trung (Tập đoàn hàng đầu về sản xuất tôm giống) đều khẳng định, nếu trúng thầu thì số vốn đó “không phải vấn đề lớn ”.

Còn “chữ P” thứ 3, vốn huy động khác khoảng 8.500 tỷ đồng, thì với phương án hoàn vốn tới hơn 27 năm, thực tế rất khó để huy động vốn tín dụng từ ngân hàng hay tìm kiếm các nhà đầu tư khác tham gia, cho nên tỉnh Lâm Đồng đã chuẩn bị một loạt cơ chế để thu hút đầu tư về bất động sản, dịch vụ thương mại, logistics... học tập mô hình của tỉnh Quảng Ninh khi phát triển bất động sản, dịch vụ kinh tế biển để tạo nguồn vốn cho các dự án như cao tốc Vân Đồn - Móng Cái... Phương thức PPP thật sự đã hình thành khi tỉnh tham gia chia sẻ gánh nặng tài chính với doanh nghiệp.

Tỉnh Lâm Đồng và nhà đầu tư xác định “chữ P” thứ 3 là vấn đề then chốt đem lại thành công cho dự án. Tỉnh sẽ báo cáo với Thủ tướng Chính phủ để có sự quan tâm hỗ trợ cơ chế đặc biệt, sự chia sẻ của doanh nghiệp có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến dự án cao tốc… thông qua các hội nghị xúc tiến đầu tư kêu gọi vốn và đồng thời kiểm soát cam kết của các nhà đầu tư tham gia hình thức trái phiếu, hợp đồng hợp tác… để hiện thực hóa dự án cao tốc đã kéo dài hơn 17 năm nhưng không triển khai được.

Đặt trong bối cảnh môi trường đầu tư PPP rất mới còn nhiều bất cập, hệ thống ngân hàng thương mại không mặn mà, việc đưa ra giải pháp huy động vốn khác biệt nhưng đầy tính khoa học là một sự sáng tạo của những người đề xuất dự án Tân Phú - Bảo Lộc. Phương án này đã nhận được sự đồng thuận của nhiều thành viên Hội đồng thẩm định. Hội đồng thẩm định dự án cho rằng, hồ sơ dự án cơ bản đáp ứng yêu cầu, thống nhất hướng tuyến theo đề xuất, thống nhất phân kỳ đầu tư, thống nhất phương án giải phóng mặt một lần. Đầu tư PPP không cần “cắm” dự án để vay vốn tín dụng rất có thể lần đầu tiên được thực hiện ở dự án này. Điều đó mở ra một hướng đi mới đầy hứa hẹn cho công cuộc đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông Việt Nam.