Đây là sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các Hội nghị liên quan tại Manila, Philippines. Đây là hội nghị thường niên với sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao và quan chức cao cấp các nước Mekong và Nhật Bản.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, hai Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam và Nhật Bản khẳng định Hợp tác Mekong-Nhật Bản sau gần hai thập kỷ đã trở thành một cơ chế quan trọng thúc đẩy kết nối, phát triển bền vững và ứng phó với các thách thức xuyên biên giới tại tiểu vùng.
Đồng thời, Hợp tác Mekong-Nhật Bản cùng các cơ chế do ASEAN dẫn dắt xây dựng khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương hòa bình, ổn định, tự cường và phát triển. Hai Bộ trưởng nhấn mạnh trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với nhiều biến động, cơ hội hợp tác mới đan xen các thách thức, hợp tác Mekong-Nhật Bản cần tiếp tục đổi mới để thích ứng với tình hình, đáp ứng tốt hơn nhu cầu mở rộng không gian phát triển của các nước Mekong và Nhật Bản.
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh Hợp tác Mekong-Nhật Bản cần tiếp tục thích ứng, đổi mới và mang lại những lợi ích thiết thực hơn cho người dân và doanh nghiệp. Bộ trưởng đề nghị để hợp tác Mekong-Nhật Bản tiếp tục phát huy hiệu quả, cần lấy tinh thần “đồng kiến tạo” làm định hướng xuyên suốt; theo đó các nước Mekong và Nhật Bản cùng xác định ưu tiên, xây dựng sáng kiến và triển khai các dự án hợp tác trên cơ sở nhu cầu và lợi ích chung.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề xuất hợp tác Mekong-Nhật Bản thời gian tới tập trung vào năm lĩnh vực ưu tiên, gồm tăng cường kết nối hạ tầng chất lượng cao; thúc đẩy chuỗi cung ứng tự cường; đẩy nhanh chuyển đổi số gắn với phát triển nguồn nhân lực số; nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước và khả năng ứng phó biến đổi khí hậu; hợp tác chặt chẽ về an ninh mạng và phòng chống tội phạm mạng.
Bộ trưởng đồng thời khẳng định vai trò thiết yếu của khu vực tư nhân trong huy động nguồn lực để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đóng góp cho phát triển nhanh và bền vững. Các nước thành viên ủng hộ đề xuất của Việt Nam về thiết lập một nền tảng để doanh nghiệp Nhật Bản và các nước Mekong kết nối, tăng cường đối thoại và đối tác công-tư, thúc đẩy các cơ hội thương mại và đầu tư.
Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Motegi Toshimitsu khẳng định Nhật Bản tiếp tục coi trọng quan hệ đối tác với tiểu vùng Mekong, cùng các nước Mekong đồng kiến tạo tương lai bền vững, tự cường và thịnh vượng, triển khai các dự án hợp tác thiết thực, đặc biệt trong quản lý tài nguyên nước, bảo vệ môi trường, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, chuyển đổi số, an ninh mạng, kết nối hạ tầng và tạo thuận lợi thương mại.
Bộ trưởng Toshimitsu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan ngoại giao và thực thi pháp luật nhằm ứng phó hiệu quả với tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, nhất là tội phạm mạng.
Tại Hội nghị, các Bộ trưởng nhất trí tiếp tục triển khai hiệu quả Chiến lược Hợp tác Mekong-Nhật Bản 2024, tăng cường tính bổ trợ giữa Hợp tác Mekong-Nhật Bản với ASEAN và các khuôn khổ hợp tác tiểu vùng Mekong khác, qua đó phát huy hiệu quả nguồn lực và nâng cao năng lực thích ứng, tự cường của tiểu vùng. Các Bộ trưởng nhất trí phối hợp chặt chẽ chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao Mekong-Nhật Bản lần thứ 13 nhằm định hướng hợp tác Mekong-Nhật Bản trong giai đoạn phát triển mới.
Hội nghị đã ra Tuyên bố Đồng Chủ tịch, khẳng định cam kết tạo động lực mới cho quan hệ đối tác giữa Nhật Bản và các nước Mekong, mang lại kết quả thực chất.
Năm 2026, Việt Nam tiếp tục tự nguyện đảm nhận vai trò đồng chủ trì Hợp tác Mekong-Nhật Bản năm thứ hai liên tiếp.
