Bảo tồn nhạc cụ dân tộc Ra Glai

Từ ngàn xưa, đồng bào Ra Glai ở tỉnh Ninh Thuận đã biết chế tác, sử dụng nhiều loại nhạc cụ, như: Mã la, đàn chapi, trống đất..., tạo dựng nét văn hóa, văn nghệ dân gian đặc sắc riêng. Mã la được xem là nhạc cụ tiêu biểu, tài sản quý nhất của mỗi gia tộc và là "vật thiêng" trong đời sống tâm linh của cộng đồng.

Ðội mã la của tộc họ Patâu A Sá, xã Phước Thắng, huyện Bác Ái (Ninh Thuận) biểu diễn tại hội thi các nhạc cụ dân tộc Ra Glai, tỉnh Ninh Thuận năm 2017.
Ðội mã la của tộc họ Patâu A Sá, xã Phước Thắng, huyện Bác Ái (Ninh Thuận) biểu diễn tại hội thi các nhạc cụ dân tộc Ra Glai, tỉnh Ninh Thuận năm 2017.

Chúng tôi đến thăm "lò" đào tạo đánh nhạc cụ mã la của nghệ nhân Mai Thắm ở thôn Ma Oai, xã Phước Thắng, huyện Bác Ái (Ninh Thuận) đúng lúc ông đưa bộ mã la ra khoảng sân trống trước nhà để chỉnh âm thanh chuẩn bị truyền dạy cho các học trò. Ông Thắm chia sẻ: Bộ mã la cần có từ tám đến 11 cái thì mới đúng dàn đồng thanh để bày tỏ hết lời ăn, tiếng nói, tình cảm, ước mơ và lời giáo dục con cái luôn nhớ về cội nguồn và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của người Ra Glai. Trong đó, cái mã la mẹ giữ nhịp cho các mã la con cất tiếng theo, tạo nên bản hòa âm với giai điệu riêng của núi rừng trong các dịp lễ hội… Ðến nay, tộc họ Mai truyền lại được bốn cái mã la, có được là do đổi hai con trâu từ cách đây mười năm.

Hơn mười năm qua, nghệ nhân Mai Thắm đã truyền dạy cho 50 người với đủ lứa tuổi theo học và biểu diễn thành thạo nhạc cụ truyền thống của đồng bào mình. Hiện tại, Trường THCS Lê Lợi và Trường Phổ thông dân tộc nội trú Pi Năng Tắc đã thành lập đội mã la với sự tham gia của học sinh. Nhờ đóng góp tích cực trong việc bảo tồn văn hóa của đồng bào Ra Glai, năm 2015, nghệ nhân Mai Thắm được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. Giờ đây, mỗi ngày ông đều dành thời gian để truyền dạy cho thanh, thiếu niên trong làng theo học đánh mã la. Ðược sự hỗ trợ của Hội Văn nghệ dân gian tỉnh, nghệ nhân Mai Thắm cũng truyền dạy cho nhiều con cháu từ 11 đến 14 tuổi của hai tộc họ Pi Năng và Patâu A Sá. Các "đội mã la gia tộc" đã thực hiện nhiều chuyến lưu diễn trong và ngoài tỉnh.

Nhà Nghiên cứu văn hóa dân gian (Hội Văn nghệ dân gian tỉnh Ninh Thuận) Nguyễn Hải Liên cho biết: Mã la không chỉ là nhạc cụ phổ biến mà quan trọng hơn là nhạc cụ tiêu biểu của người Ra Glai, bởi mã la vừa là tài sản quý, vừa là vật thiêng của gia tộc. Thiêng là vì mã la có thể thay mặt cho gia tộc hướng về tổ tiên, ông bà trong các lễ hội của người Ra Glai. Ngày xưa, mã la đóng vai trò là thần bảo vệ, thần tiên tri, báo hiệu điều lành, điều dữ cho dân làng biết để ứng phó. Ngày nay, trong các nghi lễ, lễ hội còn lưu giữ như: Lễ ăn đầu lúa, lễ bỏ mả… thì không thể thiếu mã la. Tiếng mã la tượng trưng cho người dẫn đường, lời mời, thỉnh cầu ông bà, tổ tiên về chung vui với dòng tộc, con cháu...".

Đến nay, toàn tỉnh Ninh Thuận có 20 đội mã la gia tộc đều tâm huyết và nỗ lực trong việc bảo tồn, gìn giữ nét đẹp văn hóa phi vật thể mã la. Mỗi khi có dịp đến với đồng bào vào những mùa lễ hội, được ngắm bộ nhạc từ hai đến 11 chiếc mã la cùng hòa tấu, được nghe những bài giao hưởng âm vang đặc sắc của núi rừng vang lên, càng thấu hiểu hơn câu chuyện vì sao đồng bào Ra Glai sử dụng nhạc cụ mã la để bày tỏ tình cảm, ước mơ của mình thay cho lời ăn tiếng nói.

Có thể bạn quan tâm

Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026.

Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026

Từ ngày 5 đến 7/10, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức thực hiện Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026, với chủ đề “Quản trị bao trùm trong kỷ nguyên phát triển mới: Chuyển đổi hệ thống, đổi mới sáng tạo và chính phủ sẵn sàng trước tương lai”.

Hoạt động nghiên cứu tại phòng thí nghiệm Trường đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: DIỆP NGỌC)

Nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới

Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam chỉ rõ, về kinh tế, xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ảnh minh họa.

Tiêu chuẩn mới về định mức sử dụng xe ô-tô công

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 379/2026/NĐ-CP quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô-tô gồm: Xe ô-tô phục vụ công tác các chức danh; xe ô-tô phục vụ công tác chung; xe ô-tô chuyên dùng; xe ô-tô phục vụ lễ tân nhà nước. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 16/11/2026.

Tuần tra thực hiện Tháng cao điểm IUU. (Ảnh: ĐỨC TĨNH)

Ngăn chặn từ sớm, từ xa tàu cá vi phạm IUU

Trước tình hình vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Ban Chỉ đạo về IUU Cảnh sát biển Việt Nam đã mở Tháng cao điểm từ ngày 15/8 đến 15/9/2026, quyết liệt ngăn chặn tàu cá vi phạm từ sớm, từ xa.

[Video] Thời sự 24h ngày 4/10/2026: Đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm UAV phục vụ phát triển kinh tế không gian tầm thấp

[Video] Thời sự 24h ngày 4/10/2026: Đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm UAV phục vụ phát triển kinh tế không gian tầm thấp

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Bộ Chính trị xác định: Đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm UAV phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp; Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026; 5 năm tới, TP Hồ Chí Minh dành hơn 142.000 tỉ đồng chống ngập; 9 tháng, xuất khẩu gạo đạt trên 3,1 tỷ USD.

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư phát biểu tại Phiên họp lần thứ 5 Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số trong các cơ quan đảng. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đẩy mạnh triển khai hiệu quả chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng

Văn phòng Trung ương Đảng-Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng ban hành Thông báo số 09-TB/CQTTBCĐ ngày 30/9/2026 về kết luận của Ban Chỉ đạo chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng tại Phiên họp lần thứ 5 đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ quý III và triển khai nhiệm vụ trọng tâm quý IV/2026.

Các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk và các đại biểu tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thế hệ cán bộ, đảng viên, đồng bào, chiến sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do, hạnh phúc của dân tộc. (Ảnh: CTV)

Đắk Lắk: Dâng hương kỷ niệm 96 năm ngày thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở Phú Yên

Trong giờ phút thiêng liêng của buổi lễ, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk và các đại biểu đã thành kính dâng hoa, dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, người sáng lập và rèn luyện Đảng ta; tưởng nhớ các thế hệ cán bộ, đảng viên, đồng bào, chiến sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Đại sứ Việt Nam tại Mexico kiêm nhiệm Cộng hòa Panama Nguyễn Văn Hải.

Đưa quan hệ Việt Nam-Panama sang một giai đoạn phát triển mới, thực chất và hiệu quả

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Panama có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển quan hệ Việt Nam-Panama. Chuyến thăm tạo thêm động lực chính trị ở cấp cao nhất để chuyển hóa những tiềm năng, định hướng được hai bên thống nhất thành các chương trình, kế hoạch hành động với các dự án và kết quả cụ thể.

[Video] Thời sự 24h ngày 3/10/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Các hội viên Hội Cựu Công an nhân dân phải thực sự trở thành ngọn cờ tư tưởng đúng đắn ở nơi cư trú

[Video] Thời sự 24h ngày 3/10/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Các hội viên Hội Cựu Công an nhân dân phải thực sự trở thành ngọn cờ tư tưởng đúng đắn ở nơi cư trú

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Đại hội toàn quốc Hội Cựu Công an nhân dân; Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026; Thu nhập bình quân của người lao động đạt 9,1 triệu đồng/tháng; Hà Nội quyết tâm thông xe kỹ thuật vành đai 2.5 vào ngày 10/10.

Đại sứ nước Cộng hòa Panama tại Việt Nam Nubiela Ayala Modes.

Mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ Panama-Việt Nam

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Panama José Raúl Mulino và Phu nhân sẽ mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ Panama-Việt Nam, thúc đẩy hình thành những cơ chế hợp tác cụ thể; tạo nền tảng để quan hệ song phương trong những năm tới trở nên năng động, đa dạng và mang lại lợi ích thiết thực hơn cho cả hai bên.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc phát biểu tại buổi tiếp xúc cử tri thành phố Cần Thơ. (Ảnh: PHẠM TRUNG)

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc tiếp xúc cử tri thành phố Cần Thơ

Chiều 3/10, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương và các đại biểu Quốc hội đơn vị bầu cử số 1 thành phố Cần Thơ tiếp xúc cử tri phường Bình Thủy, Long Tuyền và Thới An Đông trước Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Tàu KG-96028-TS, Hải đội dân quân thường trực tỉnh An Giang thực hành xử trí tình huống cháy nổ trên tàu. (Ảnh: NGUYỄN KHOA)

Hải đội dân quân thường trực An Giang sẵn sàng cho hội thi tàu tốt

Ngày 3/10, lãnh đạo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang cho biết, chuẩn bị cho Hội thi tàu tốt và Hội thao huấn luyện tàu Hải đội dân quân thường trực năm 2026 do Quân chủng Hải quân tổ chức, Hải đội Dân quân thường trực thuộc đơn vị tích cực ôn luyện, hoàn thiện mọi công tác chuẩn bị với khí thế thi đua sôi nổi và quyết tâm cao.

Quang cảnh cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ. (Ảnh: VGP)

Bảo đảm cung cấp đầy đủ thiết bị y tế, thuốc thiết yếu cho người dân với giá phù hợp

Trưa 3/10, tại Hà Nội, Văn phòng Chính phủ họp báo thường kỳ dưới sự chủ trì của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong. Tại họp báo, đại diện lãnh đạo một số bộ, ngành đã trả lời câu hỏi của các nhà báo liên quan những vấn đề nóng đang được dư luận xã hội quan tâm.