Động lực nào “đưa” giá bạc lên cao?
Bước sang năm 2025, căng thẳng địa chính trị từ Trung Đông, Đông Âu đến châu Á phủ bóng lên thương mại và đầu tư toàn cầu, khiến tâm lý thị trường bất an và nhu cầu trú ẩn gia tăng. Nhờ đó, giá bạc đã leo dốc 48% từ đầu năm. Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), chốt phiên 22/9, kim loại này lần đầu tiên sau hơn 14 năm vượt mốc 44 USD/ounce.
Địa chính trị cùng chính sách tiền tệ trở thành chất xúc tác mạnh. Các quyết định áp thuế mới từ Mỹ nhiều lần làm thị trường chao đảo. Đầu tháng 6, căng thẳng Mỹ-Trung leo thang do cáo buộc vi phạm thỏa thuận Geneva, cùng với mức thuế 50% áp lên nhôm thép nhập khẩu. MXV ghi nhận, chỉ trong một phiên, có thời điểm, giá bạc bật tăng hơn 5% khi giới đầu tư tìm đến kim loại này để phòng ngừa rủi ro.
Với Mỹ là thị trường tài chính lớn nhất thế giới, quyết định chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) ảnh hưởng lớn đến dòng vốn và thanh khoản trên thị trường hàng hóa toàn cầu. Trong bối cảnh lạm phát vẫn hiện hữu và thị trường lao động suy yếu, FED tỏ ra thận trọng khi chỉ giảm lãi suất ở mức 25 điểm cơ bản. Mặc dù mặt bằng lãi suất thấp hơn khiến đồng USD suy yếu và tăng sức hấp dẫn của các tài sản định giá bằng USD như bạc, nhưng thái độ thận trọng của FED cho thấy chưa thể kỳ vọng quá sớm vào một chu kỳ nới lỏng mạnh mẽ.
Song song với đó là xu hướng phi đô-la hóa ngày càng rõ nét, củng cố đà suy yếu của đồng bạc xanh. Dù vẫn là đồng tiền chủ chốt của thương mại và dự trữ quốc tế, việc Washington mở rộng thuế quan và trừng phạt khiến nhiều nước chủ động giảm phụ thuộc vào USD. Điển hình như việc Nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS thúc đẩy sáng kiến đồng tiền chung để gia tăng ảnh hưởng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Dù chưa thể thay đổi cục diện trong ngắn hạn, xu hướng này củng cố thêm lực đỡ cho các kim loại quý, trong đó có bạc.
Sức hút của bạc được thể hiện rõ nhất khi báo cáo của Viện Bạc (SI) cho thấy xu hướng đầu tư vào bạc vật chất như bạc thỏi và tiền xu đã tăng từ chỉ khoảng 156 triệu ounce vào năm 2017 lên mức ước tính hơn 204 triệu ounce trong năm 2025.
Nhu cầu này không chỉ đến từ các quỹ ETF hay nhà đầu tư tài chính, mà còn từ người dân tại các nền kinh tế mới nổi, coi bạc như tài sản tích trữ dễ tiếp cận hơn vàng. Trong nước, giá bạc cũng đã tăng hơn 50% từ đầu năm, phản ánh tâm lý phòng thủ và tích trữ tài sản của người dân ngày càng lớn.
Năng lượng xanh - động lực dài hạn, nhưng không thiếu thách thức
Sau lớp đệm từ các yếu tố vĩ mô, xu hướng chuyển dịch sang năng lượng xanh đang nâng đỡ mạnh mẽ nhu cầu công nghiệp của bạc. Những sản phẩm chủ lực của chuyển đổi xanh, từ tấm pin mặt trời đến xe điện, đều cần bạc để dẫn truyền dòng điện, tối ưu hiệu suất và độ bền trong vận hành. Thống kê của SI cho thấy tiêu thụ bạc trong lĩnh vực quang điện đã vọt từ 9% tổng nhu cầu thế giới vào năm 2020 lên gần 17% hiện nay.
Triển vọng nhu cầu dài hạn này của bạc được bảo đảm nhờ các cam kết quốc tế về mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero). Liên minh châu Âu, Trung Quốc và nhiều nền kinh tế lớn đang đi theo lộ trình giảm phát thải, với năng lượng tái tạo là trụ cột. Việt Nam cũng hòa vào xu thế này khi tuyên bố tại COP26 mục tiêu đạt Net Zero vào năm 2050.
Tuy nhiên, trong trung hạn, kim loại này vẫn gặp thách thức từ những thay đổi chính sách ở hai thị trường có nhu cầu công nghiệp bạc lớn nhất. Chính sách tại Mỹ đang siết chặt tín dụng thuế cho các dự án năng lượng mặt trời và gió. Cơ chế chi trước 5% để giữ quyền ưu đãi đối với các dự án năng lượng sạch quy mô lớn cũng bị bãi bỏ. Trong khi đó, ưu đãi thuế dành cho xe điện cũng bị chấm dứt từ ngày 30/9.
Tại Trung Quốc, trước tình trạng dư thừa công suất và bán phá giá trong ngành quang điện, Bắc Kinh đang cân nhắc đóng cửa các nhà sản xuất thượng nguồn không đáp ứng tiêu chuẩn. Tương tự ở thị trường xe điện, chính phủ Trung Quốc đang tăng cường điều tra chi phí và giám sát giá cả để chấn chỉnh cuộc chiến giá kéo dài. Về dài hạn, các biện pháp tái cơ cấu này có thể nâng đỡ giá bạc khi cung - cầu quay lại trạng thái cân bằng. Nhưng việc siết công suất có thể tạo áp lực lên nhu cầu và giá bạc trong ngắn hạn.
Tại thị trường trong nước, biến động giá bạc mang cả cơ hội lẫn rủi ro. Một mặt, giá tăng tạo kênh đầu tư thay thế và phản ánh nhu cầu tích trữ. Mặt khác, bạc là nguyên liệu quan trọng cho sản xuất pin mặt trời và thiết bị điện tử - hai ngành mà Việt Nam đang đặt nhiều kỳ vọng. Giá nhập khẩu biến động mạnh có thể ảnh hưởng tới chi phí sản xuất, làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Đà tăng của bạc hiện được củng cố bởi cán cân cung-cầu và vai trò trú ẩn truyền thống. Tuy nhiên, coi đó là xu hướng bền vững là thiếu thận trọng. Một cú xoay trục chính sách từ Washington hay Bắc Kinh, hoặc tín hiệu bất ngờ từ FED, có thể nhanh chóng làm thay đổi cục diện. Với nhà đầu tư, lựa chọn hợp lý là duy trì danh mục đa dạng, kết hợp giữa các tài sản trú ẩn và kênh rủi ro cao hơn, thay vì đặt cược đơn lẻ vào bạc. Sự thận trọng, cùng với việc theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại và tiền tệ toàn cầu sẽ là chìa khóa giúp giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh thị trường đầy biến động.
