Theo thiết kế, Dự án tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng có tổng chiều dài khoảng 392 km, diện tích đất sử dụng 1.654 ha. Tổng mức đầu tư (không bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng) khoảng 100 nghìn tỷ đồng, suất đầu tư tương đương 256 tỷ đồng mỗi km đường sắt. Dự kiến khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ Lào Cai đến Hải Phòng sẽ giảm còn gần bốn giờ.
Tại Yên Bái, điểm đầu của tuyến tại Km62+100 thuộc xã Châu Quế Thượng, huyện Văn Yên; điểm cuối tại Km138+700 tại xã Minh Quân, huyện Trấn Yên; chiều dài tuyến là 76,6 km (chiếm 19% chiều dài tổng tuyến). Theo quy hoạch, sẽ bố trí sáu ga (hai ga trung gian và bốn ga nhường tránh) với diện tích đất sử dụng khoảng 30 ha.
Khi tuyến đường sắt đi qua địa bàn bảy xã của huyện Văn Yên với tổng chiều dài khoảng 50 km, tổng diện tích đất thu hồi trong phạm vi giải phóng mặt bằng dự kiến khoảng 324 ha; tổng số hộ dân có đất bị thu hồi gần 1.500 hộ; tổng số hộ thu hồi đất ở, dự kiến phải bố trí tái định cư hơn 600 hộ.
heo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Văn Yên, ông Lưu Trung Kiên, ngay sau khi Chính phủ và tỉnh Yên Bái triển khai dự án này, huyện Văn Yên đã thành lập Hội đồng Bồi thường hỗ trợ tái định cư để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; thực hiện lập kế hoạch thu hồi đất, điều tra khảo sát, phối hợp các xã tổ chức họp triển khai chủ trương chính sách, xin ý kiến người dân về kế hoạch thu hồi... Cùng với đó, thông báo và tiến hành ghi hình hiện trạng khu đất trước khi phê duyệt Kế hoạch thu hồi đất, điều tra khảo sát. Phối hợp các tổ đo đạc tổ chức họp dân lấy ý kiến khu dân cư về chủ trương thực hiện công tác thu hồi khi thực hiện dự án.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong giải phóng mặt bằng các dự án tại địa phương, ông Nguyễn Đức Mầu, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Trấn Yên chia sẻ: Huyện chủ trương không thực hiện các thủ tục đăng ký biến động đất đai, tách thửa, hợp thửa đối với các thửa đất thuộc phạm vi tuyến đường sắt này. Đồng thời tăng cường kiểm tra tình hình quản lý, sử dụng đất trong phạm vi thực hiện dự án để không xảy ra tình trạng xây dựng trái phép hoặc tự ý chuyển mục đích sử dụng đất. Ngoài ra, phối hợp với đơn vị đo đạc thực hiện tốt các nội dung
rà soát, xác định chủ sử dụng, loại đất, ranh giới sử dụng đất, tính pháp lý của thửa đất và các hồ sơ liên quan; từ đó kịp thời giải quyết các vấn đề vướng mắc, phát sinh ngay tại cơ sở. Trường hợp phát sinh vấn đề vượt thẩm quyền giải quyết của Ủy ban nhân dân cấp xã phải kịp thời báo cáo Ủy ban nhân dân huyện để xem xét, giải quyết.
Ngày 16/4, Ủy ban nhân dân thành phố Yên Bái có Văn bản số 978/UBND-TNMT về việc rà soát, xác định phạm vi, đề xuất xây dựng các khu tái định cư thuộc dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng trên địa bàn tỉnh Yên Bái. Theo đó, Ủy ban nhân dân thành phố đề xuất phương án xây dựng khu tái định cư trên địa bàn với diện tích thu hồi dự kiến 10,6 ha và phải bảo đảm khi các hộ dân bị thu hồi đất sẽ có nơi ở mới, tạo điều kiện cho đơn vị thi công có hướng, tuyến triển khai dự án, không bị vướng do mặt bằng bị cản trở…
Trong khi đó, Trung tâm Phát triển quỹ đất, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Yên Bái cũng triển khai thực hiện nhiệm vụ đo đạc với tổng diện tích khảo sát, đo đạc toàn tuyến dự kiến khoảng 650,25 ha. Theo thống kê, hết tháng 4/2025 đã khảo sát, đo đạc được 650,95 ha/650,25 ha, đạt 100,1% tổng khối lượng dự kiến toàn tuyến. Đồng thời, dự kiến 24 khu tái định cư (thành phố Yên Bái 3 khu, huyện Trấn Yên 5 khu, huyện Văn Yên 16 khu); bảo đảm khi có chủ trương chính thức sẽ tiến hành các bước đồng bộ, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án.
Đồng chí Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái cho biết: Xác định đây là dự án trọng điểm quốc gia, thời gian rất khẩn trương cho nên tỉnh coi công tác giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ chính trị quan trọng trong chỉ đạo điều hành. Với tinh thần “chỉ bàn làm, không bàn lùi”, quyết tâm cao nhất, chủ động, sáng tạo; huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tuyên truyền vận động người dân để đẩy nhanh tiến độ công tác giải phóng mặt bằng. Đối với công tác đầu tư xây dựng các khu tái định cư, bảo đảm người dân có nơi ở mới tối thiểu bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ; phù hợp quy hoạch, tập quán, đời sống sinh hoạt của nhân dân theo từng khu vực và dân tộc trên cơ sở tuân thủ các quy định trong lĩnh vực đầu tư, đất đai, xây dựng.
Tuy nhiên, theo lộ trình sắp xếp các đơn vị hành chính, chính quyền cấp huyện sẽ dừng hoạt động từ ngày 1/7. Để bảo đảm căn cứ triển khai thực hiện các khu tái định cư, yêu cầu Ủy ban nhân dân cấp huyện rà soát, đối chiếu với Quy hoạch sử dụng đất của huyện đã được phê duyệt, từ đó xác định các khu đất phù hợp quy hoạch và đề xuất bố trí xây dựng các khu tái định cư bảo đảm theo quy định... Hiện, tỉnh Yên Bái đã báo cáo Chính phủ xem xét cho thực hiện rút ngắn thời gian công khai phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư từ 30 ngày xuống còn 10 ngày để đẩy nhanh tiến độ thực hiện giải phóng mặt bằng dự án.
