Theo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ, cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, địa phương hiện có 292 nghĩa trang liệt sĩ và hai đài tưởng niệm với 28.826 phần mộ; còn 5.386 phần mộ chưa xác định được thông tin. Trong số này, có 4.938 phần mộ cần khai quật, lấy mẫu định danh và khảo sát.
Theo đó, toàn tỉnh sẽ tiến hành lấy mẫu giám định ADN tại 131 nghĩa trang liệt sĩ với 4.837 phần mộ cần lấy mẫu. Giai đoạn 1, tập trung đối với 4.531 mộ chưa xác định được danh tính tại 125 nghĩa trang liệt sĩ; giai đoạn 2, thực hiện đối với 306 mộ còn thiếu một phần thông tin tại 36 nghĩa trang.
Chứng kiến quá trình lấy mẫu, cựu chiến binh Nguyễn Văn Căn xúc động chia sẻ: “Nguyện vọng lớn nhất của chúng tôi là những đồng đội năm xưa sẽ tìm lại được tên tuổi của mình. Giờ đây, khi từng mẫu sinh phẩm được lấy để giám định ADN, niềm mong mỏi ấy đang dần trở thành hiện thực”.
Có mặt từ sớm để đưa hai người cô ruột là bà Hán Thị Hợi (77 tuổi, trú tại phường Việt Trì) và bà Hán Thị Môn (75 tuổi, trú tại xã Phù Ninh) đến điểm lấy mẫu ADN, anh Hán Văn Chường, xã Trung Giáp cho biết: “Gia đình tôi có bố là liệt sĩ Hán Văn Bái và chú ruột là liệt sĩ Hán Văn Thỉnh.
Cả hai người thân yêu đều đã ngã xuống tại mặt trận phía nam. Sau biết bao chuyến ngược xuôi tìm kiếm trong vô vọng, nhìn những giọt máu thân nhân được thu thập hôm nay, chúng tôi thắp lên niềm hy vọng. Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thật sự là một chủ trương nhân văn của Đảng và Nhà nước”.
Ông Bùi Văn Siêng, xã Nhân Nghĩa, có anh trai là liệt sĩ Bùi Văn Chứng hy sinh năm 1972 tại chiến trường Quảng Trị. Khi anh ngã xuống, ông Siêng vẫn còn nhỏ, gia cảnh khó khăn, thiếu thông tin về nơi an táng khiến ước nguyện đưa anh về với gia đình, quê hương mãi vẫn chưa thành hiện thực. Ông Siêng cho biết, gia đình rất mong muốn Chiến dịch 500 ngày đêm này sẽ tìm kiếm được hài cốt của anh trai để đưa anh về quê nhà.
Theo Trung tá Bùi Văn Phú, Chính trị viên phó, Ban Chỉ huy quân sự xã Nhân Nghĩa, trên địa bàn xã hiện có 136 gia đình liệt sĩ, trong đó có 93 liệt sĩ đến nay vẫn chưa xác định được nơi an táng. Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Ban Chỉ huy quân sự xã đã phối hợp các ban, ngành, đoàn thể khẩn trương rà soát thu thập thông tin từ hồ sơ, kỷ vật và những ký ức của người thân gia đình liệt sĩ được đối chiếu, ghi chép cẩn thận làm cơ sở phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập trong thời gian tới.
Theo Đại tá Trần Ngọc Minh, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ, ngay sau khi Chiến dịch được phát động, tỉnh đã thành lập một tổ khảo sát cấp tỉnh cùng 148 tổ công tác cấp xã để rà soát, xác minh thông tin, huy động nhân chứng lịch sử và nhân dân tham gia cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Điểm nổi bật của Chiến dịch lần này là ứng dụng khoa học, công nghệ trong xác định danh tính liệt sĩ thông qua giám định ADN.
Đây được xem là giải pháp mang tính đột phá, mở ra hy vọng cho hàng nghìn gia đình đã nhiều năm mòn mỏi đi tìm người thân. Tại các nghĩa trang liệt sĩ, toàn bộ quy trình khai quật, lấy mẫu sinh phẩm được chuẩn hóa nghiêm ngặt qua 8 công đoạn, từ xác định vị trí phần mộ, đối chiếu sơ đồ, tiếp cận di cốt, tạo mã định danh, niêm phong mẫu bảo đảm cấu trúc ADN đến hoàn trả nguyên trạng phần mộ sau khi lấy mẫu. Việc số hóa toàn bộ quy trình và dữ liệu giúp hình thành hệ thống quản lý đồng bộ, giảm mức thấp nhất nguy cơ nhầm lẫn, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu ADN phục vụ đối sánh với thân nhân liệt sĩ trên phạm vi cả nước.
Thống kê sơ bộ, đến ngày 5/7, toàn tỉnh đã khai quật thành công 795 phần mộ tại 23 nghĩa trang thuộc giai đoạn 1; thu nhận và bàn giao 732 mẫu phục vụ giám định ADN, đạt 92% kế hoạch.
Kết quả bước đầu khẳng định sự chuẩn bị bài bản, tinh thần trách nhiệm và sự phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng tham gia Chiến dịch. Để hoàn thành mục tiêu đề ra, Ban Chỉ đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu, bảo đảm hoàn thành trước ngày 22/12 năm nay theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo quốc gia.
Đại tá Trần Nho Lương, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh: "Dù phải lật từng tấc đất, rà từng tọa độ giữa nắng cháy, hay mưa rừng, chúng tôi cũng không cho phép mình nản lòng hay lùi bước. Đây không phải là nhiệm vụ hành chính thông thường mà là mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim của những người mặc áo lính hôm nay. Toàn lực lượng quyết tâm đưa Chiến dịch 500 ngày đêm về đích trước thời hạn, mang lại niềm an ủi cho thân nhân các liệt sĩ”.
Tại hội nghị sơ kết nhiệm vụ 6 tháng đầu năm của Ban Chỉ đạo 515 quốc gia, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Phú Thọ Nguyễn Khắc Hiếu đã yêu cầu thành lập thêm ba đội quy tập, lấy mẫu, nâng tổng số lên 7 đội trên toàn tỉnh; chủ động điều chỉnh kế hoạch, quyết tâm hoàn thành 100% việc lấy mẫu đối với tất cả phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính trước ngày 22/12, vượt tiến độ Quân khu 2 giao gần ba tháng.
Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” không chỉ là cuộc chạy đua với thời gian, mà còn là hành trình tri ân đầy nhân văn, góp phần làm vơi đi nỗi đau của các gia đình liệt sĩ, tiếp nối truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Với quyết tâm chính trị cao, sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành cùng sự đồng hành của nhân dân, Phú Thọ đang từng bước hiện thực hóa khát vọng đưa những người con ưu tú của Tổ quốc trở về với gia đình, với quê hương.
