Phần 1: Đối tượng bị cải tạo

[Video] Hành trình phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam

Trong quá trình phát triển, Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy và chính sách với kinh tế tư nhân. Từ chủ trương “xóa bỏ bóc lột tư bản tư nhân”, giờ đây kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Đó là hành trình dài với nhiều gian nan, trầy trật, mất mát.

Tháng 5/1955, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng và bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Sau ba năm khôi phục kinh tế, nhiều chuyển biến tích cực đã diễn ra: kinh tế quốc doanh phát triển, kinh tế cá thể và tư nhân được thừa nhận và có bước khởi sắc. Tuy nhiên, chủ trương này không kéo dài được lâu.

Những năm 1950 -1960, không chỉ ở Việt Nam mà các nước xã hội chủ nghĩa đều cho rằng, cần thiết phải có sự can thiệp tích cực của Nhà nước vào toàn bộ đời sống kinh tế, chính trị, xã hội.

Kinh tế cá thể, kinh tế tư nhân bị coi là khu vực thiếu khả năng tài chính và năng lực kinh doanh, thiếu sự phân phối công bằng, đặc biệt còn tồn tại sự bóc lột của nhà tư sản đối với người lao động.

Chính vì vậy, ngay sau 3 năm khôi phục kinh tế, Đảng, Nhà nước chủ trương thực hiện công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa trên quy mô lớn đối với các thành phần kinh tế cá thể, kinh tế tư nhân nhằm biến một nền kinh tế nhiều thành phần thành một nền kinh tế thuần nhất.

Tháng 11/1958, Hội nghị Trung ương 14 đề ra kế hoạch 3 năm (1958-1960) cải tạo và phát triển kinh tế miền Bắc. Trọng tâm là đẩy mạnh cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với kinh tế cá thể và tư bản tư doanh, phát triển kinh tế quốc doanh làm nòng cốt.

Thực chất, đây là quá trình xóa bỏ mọi thành phần kinh tế tư nhân, triệt tiêu hoạt động buôn bán. Nhà nước thực hiện công tư hợp doanh, tịch thu tài sản tư sản và đưa họ vào các mô hình sản xuất do nhà nước quản lý.

Cuộc sống người dân từ chỗ có của ăn của để lại trở thành trắng tay. Mọi mầm mống của kinh tế tư nhân, cơ chế thị trường đều bị kiểm soát và triệt tiêu. Thế nhưng trong không khí của thời đại bấy giờ, xét cả về mặt quốc tế lẫn trong nước, mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc không phải quyết định đơn phương của riêng ai mà là sự lựa chọn chung của xã hội, trong đó quan trọng nhất là: Đảng, Nhà nước, giới nghiên cứu và quần chúng nhân dân.

Ngày 30/4/1975, đất nước thống nhất, mở ra thời kỳ xây dựng cuộc sống mới. Hội nghị Trung ương lần thứ 24 (9/1975) xác định nhiệm vụ khẩn trương cải tạo kinh tế miền Nam theo mô hình xã hội chủ nghĩa.

Chủ trương tập trung vào xóa bỏ tư sản mại bản, cải tạo kinh tế tư sản dân tộc qua công tư hợp doanh, quản lý thương nghiệp nhỏ.

Nhà nước nắm độc quyền ngoại thương và kiểm soát chặt chẽ hệ thống phân phối hàng hóa.

Điều này khiến sản lượng công nghiệp và thu mua nông sản không đạt kế hoạch, thị trường mậu dịch quốc doanh thiếu hàng hóa. Nền kinh tế lâm vào tình trạng vô cùng khó khăn.

Thế nhưng đến năm 1977, nhiều người vẫn thiên về cách giải thích rằng nguyên nhân của khó khăn, thiếu thốn chính là do kinh tế tư nhân, là thị trường tự do. Ý kiến này dần thành một xu hướng có sức thuyết phục đối với nhiều cơ quan chủ chốt. Từ đầu năm 1978, Ban cải tạo kinh tế miền Nam đã được điều chỉnh về nhân sự: Một Phó thủ tướng, ủy viên Bộ Chính trị được cử làm trưởng ban cải tạo công thương nghiệp miền Nam.

Chỉ mấy tháng sau khi tiến hành cải tạo, bế tắc càng thêm bế tắc. Tình trạng khủng hoảng xảy ra trầm trọng khắp cả nước. Có thể nói cuộc cải tạo tư sản trong một chừng mực nào đó đã đánh vào chính nền kinh tế quốc dân, đánh vào chính đời sống của người dân.

Trong tình hình bức bách, nhiều địa phương đã tự ý phá rào, tìm cách giải phóng sức sản xuất, giải toả lưu thông. Đây cũng là khi kinh tế tư nhân trỗi dậy và khẳng định vai trò của mình, buộc Đảng, Nhà nước phải lắng nghe và xem xét nghiêm túc những biện pháp tưởng là đúng đắn và những ý kiến bị quy kết là sai lầm và chệch hướng trước đây.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Giá nhiên liệu tăng tác động mạnh tới vận tải và xây dựng

[Video] Giá nhiên liệu tăng tác động mạnh tới vận tải và xây dựng

Bộ Xây dựng vừa có báo cáo đánh giá tác động của biến động giá nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng. Diễn biến căng thẳng của xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông khiến giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu thế giới biến động, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất, kinh doanh gia tăng.

[Video] Triển khai chính sách thuế nhập khẩu 0% đối với mặt hàng xăng dầu

[Video] Triển khai chính sách thuế nhập khẩu 0% đối với mặt hàng xăng dầu

Cục Hải quan vừa ban hành công văn hỏa tốc hướng dẫn các đơn vị triển khai Nghị định số 72/2026 của Chính phủ, trong đó điều chỉnh thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu xuống 0%, nhằm góp phần đa dạng hóa nguồn cung và hỗ trợ ổn định thị trường năng lượng.

[Video] Chi quỹ bình ổn giá xăng dầu sau hơn 3 năm

[Video] Chi quỹ bình ổn giá xăng dầu sau hơn 3 năm

Trước diễn biến phức tạp của giá xăng dầu thế giới, biến động tỷ giá VND/USD và các quy định hiện hành, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã đưa quyết định phương án điều hành giá xăng dầu kết hợp giữa việc bình ổn giá xăng dầu và điều chỉnh giá xăng dầu trong nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể tham gia thị trường.

[Video] Người dân, doanh nghiệp chung tay ổn định thị trường xăng dầu

[Video] Người dân, doanh nghiệp chung tay ổn định thị trường xăng dầu

Diễn biến căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, tạo áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu. Tại Việt Nam, các cơ quan chức năng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung, ổn định thị trường và hạn chế tình trạng đầu cơ, tích trữ xăng dầu.

[Video] Thị trường hoa 8/3 sôi động, giá hoa tươi tăng nhẹ

[Video] Thị trường hoa 8/3 sôi động, giá hoa tươi tăng nhẹ

Cận kề Ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, thị trường hoa tại Hà Nội trở nên nhộn nhịp khi nhiều cửa hàng tất bật chuẩn bị đơn hàng phục vụ nhu cầu tặng quà. Từ sáng sớm, nhân viên liên tục cắm hoa, bó hoa để kịp giao cho khách trong những ngày cao điểm.

[Video] Thành phố Hồ Chí Minh: 100% công nhân tại các khu sản xuất trọng điểm đã trở lại nhà máy

[Video] Thành phố Hồ Chí Minh: 100% công nhân tại các khu sản xuất trọng điểm đã trở lại nhà máy

Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, hoạt động sản xuất – kinh doanh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã trở lại ổn định. Theo ghi nhận từ các cơ quan chức năng, 100% công nhân tại các khu sản xuất trọng điểm đã quay lại làm việc, bảo đảm tiến độ đơn hàng và kế hoạch sản xuất đầu năm.