Phần 1: Đối tượng bị cải tạo

[Video] Hành trình phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam

Trong quá trình phát triển, Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy và chính sách với kinh tế tư nhân. Từ chủ trương “xóa bỏ bóc lột tư bản tư nhân”, giờ đây kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Đó là hành trình dài với nhiều gian nan, trầy trật, mất mát.

Tháng 5/1955, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng và bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Sau ba năm khôi phục kinh tế, nhiều chuyển biến tích cực đã diễn ra: kinh tế quốc doanh phát triển, kinh tế cá thể và tư nhân được thừa nhận và có bước khởi sắc. Tuy nhiên, chủ trương này không kéo dài được lâu.

Những năm 1950 -1960, không chỉ ở Việt Nam mà các nước xã hội chủ nghĩa đều cho rằng, cần thiết phải có sự can thiệp tích cực của Nhà nước vào toàn bộ đời sống kinh tế, chính trị, xã hội.

Kinh tế cá thể, kinh tế tư nhân bị coi là khu vực thiếu khả năng tài chính và năng lực kinh doanh, thiếu sự phân phối công bằng, đặc biệt còn tồn tại sự bóc lột của nhà tư sản đối với người lao động.

Chính vì vậy, ngay sau 3 năm khôi phục kinh tế, Đảng, Nhà nước chủ trương thực hiện công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa trên quy mô lớn đối với các thành phần kinh tế cá thể, kinh tế tư nhân nhằm biến một nền kinh tế nhiều thành phần thành một nền kinh tế thuần nhất.

Tháng 11/1958, Hội nghị Trung ương 14 đề ra kế hoạch 3 năm (1958-1960) cải tạo và phát triển kinh tế miền Bắc. Trọng tâm là đẩy mạnh cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với kinh tế cá thể và tư bản tư doanh, phát triển kinh tế quốc doanh làm nòng cốt.

Thực chất, đây là quá trình xóa bỏ mọi thành phần kinh tế tư nhân, triệt tiêu hoạt động buôn bán. Nhà nước thực hiện công tư hợp doanh, tịch thu tài sản tư sản và đưa họ vào các mô hình sản xuất do nhà nước quản lý.

Cuộc sống người dân từ chỗ có của ăn của để lại trở thành trắng tay. Mọi mầm mống của kinh tế tư nhân, cơ chế thị trường đều bị kiểm soát và triệt tiêu. Thế nhưng trong không khí của thời đại bấy giờ, xét cả về mặt quốc tế lẫn trong nước, mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc không phải quyết định đơn phương của riêng ai mà là sự lựa chọn chung của xã hội, trong đó quan trọng nhất là: Đảng, Nhà nước, giới nghiên cứu và quần chúng nhân dân.

Ngày 30/4/1975, đất nước thống nhất, mở ra thời kỳ xây dựng cuộc sống mới. Hội nghị Trung ương lần thứ 24 (9/1975) xác định nhiệm vụ khẩn trương cải tạo kinh tế miền Nam theo mô hình xã hội chủ nghĩa.

Chủ trương tập trung vào xóa bỏ tư sản mại bản, cải tạo kinh tế tư sản dân tộc qua công tư hợp doanh, quản lý thương nghiệp nhỏ.

Nhà nước nắm độc quyền ngoại thương và kiểm soát chặt chẽ hệ thống phân phối hàng hóa.

Điều này khiến sản lượng công nghiệp và thu mua nông sản không đạt kế hoạch, thị trường mậu dịch quốc doanh thiếu hàng hóa. Nền kinh tế lâm vào tình trạng vô cùng khó khăn.

Thế nhưng đến năm 1977, nhiều người vẫn thiên về cách giải thích rằng nguyên nhân của khó khăn, thiếu thốn chính là do kinh tế tư nhân, là thị trường tự do. Ý kiến này dần thành một xu hướng có sức thuyết phục đối với nhiều cơ quan chủ chốt. Từ đầu năm 1978, Ban cải tạo kinh tế miền Nam đã được điều chỉnh về nhân sự: Một Phó thủ tướng, ủy viên Bộ Chính trị được cử làm trưởng ban cải tạo công thương nghiệp miền Nam.

Chỉ mấy tháng sau khi tiến hành cải tạo, bế tắc càng thêm bế tắc. Tình trạng khủng hoảng xảy ra trầm trọng khắp cả nước. Có thể nói cuộc cải tạo tư sản trong một chừng mực nào đó đã đánh vào chính nền kinh tế quốc dân, đánh vào chính đời sống của người dân.

Trong tình hình bức bách, nhiều địa phương đã tự ý phá rào, tìm cách giải phóng sức sản xuất, giải toả lưu thông. Đây cũng là khi kinh tế tư nhân trỗi dậy và khẳng định vai trò của mình, buộc Đảng, Nhà nước phải lắng nghe và xem xét nghiêm túc những biện pháp tưởng là đúng đắn và những ý kiến bị quy kết là sai lầm và chệch hướng trước đây.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Hơn 13.700 gian hàng bị gỡ khỏi các nền tảng online

[Video] Hơn 13.700 gian hàng bị gỡ khỏi các nền tảng online

Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, năm 2025, hơn 13.700 gian hàng vi phạm đã bị gỡ khỏi các nền tảng bán lẻ trực tuyến do kinh doanh hàng giả, hàng cấm, không rõ nguồn gốc hoặc vi phạm quy định bảo vệ người tiêu dùng.

[Video] Lãi suất cho vay bình quân tăng mạnh

[Video] Lãi suất cho vay bình quân tăng mạnh

Số liệu công bố của hơn 20 ngân hàng trong tháng 12/2025 cho thấy lãi suất cho vay bình quân tăng đáng kể so với tháng trước và đầu năm, phản ánh xu hướng đi lên của lãi suất huy động và áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.

[Video] Chủ động nguồn nước cho vụ Đông Xuân

Video: Chủ động lấy nước sớm, vận hành linh hoạt các công trình thủy lợi đang là giải pháp then chốt nhằm bảo đảm đủ nước tưới cho sản xuất vụ Đông Xuân 2025–2026, tạo nền tảng cho gieo cấy đúng khung thời vụ và sản xuất bền vững.

[Video] TP Hồ Chí Minh chuẩn bị triển khai bảng giá đất mới

[Video] TP Hồ Chí Minh chuẩn bị triển khai bảng giá đất mới

UBND TP Hồ Chí Minh vừa có văn bản yêu cầu các sở, ngành, địa phương tổ chức triển khai đồng bộ bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026, làm cơ sở thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

[Video] Di cư nội địa 2009-2024: Thanh niên giảm, trung niên tăng

[Video] Di cư nội địa 2009-2024: Thanh niên giảm, trung niên tăng

Cục Thống kê vừa công bố Chuyên khảo Di cư nội địa Việt Nam giai đoạn 2009-2024. Theo công bố, giai đoạn 2009-2024, thanh niên 20-24 tuổi giảm mạnh về quy mô di cư, trong khi nhóm trung niên 30-39 tuổi ngày càng gia tăng, phản ánh những thay đổi trong nhu cầu việc làm, gia đình và lựa chọn sinh sống.

Video Metro Hà Nội, nhịp chuyển đô thị hiện đại

Video Metro Hà Nội, nhịp chuyển đô thị hiện đại

Những chuyến tàu metro lăn bánh đều đặn mỗi ngày không chỉ mang theo hành khách, mà còn cho thấy bước chuyển mình rõ nét của giao thông công cộng Hà Nội an toàn hơn, hiện đại hơn và hướng tới phát triển đô thị bền vững.

[Video] Chưa áp dụng giá dịch vụ đăng kiểm mới từ ngày 20/1/2026

[Video] Chưa áp dụng giá dịch vụ đăng kiểm mới từ ngày 20/1/2026

Trước thông tin điều chỉnh giá dịch vụ kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng từ ngày 20/1/2026, Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định, khi chưa có giá tối đa được ban hành theo quy định của Luật Giá năm 2023, các cơ sở đăng kiểm trên cả nước chưa đủ cơ sở pháp lý để thực hiện điều chỉnh.