Tại ấp Hàm Luông (xã Tân Phú) có gần 250 ha trồng sầu riêng thì hầu hết người dân đều xử lý cho ra quả nghịch vụ để thu hoạch trước khi nước mặn xâm nhập sâu vào đất liền. Gia đình ông Nguyễn Văn Mãi, có kinh nghiệm hơn chục năm trồng sầu riêng tại địa phương đã áp dụng phương pháp này được ba năm nay. Năm 2020, vườn sầu riêng của gia đình ông và một số hộ dân chung quanh bị thiệt hại do nước mặn xâm nhập, phải đốn bỏ để trồng lại, mất nhiều công sức và chi phí.
Ông Mãi cho biết: “Cây sầu riêng có giá trị kinh tế cao nhưng rất mẫn cảm với nước mặn. Mấy năm gần đây thời tiết ngày càng cực đoan, nước mặn xâm nhập ngày càng sâu nên người trồng sầu riêng rất lo lắng. Gần đây, chúng tôi sử dụng phương pháp cho ra quả nghịch vụ vừa mang giá trị kinh tế cao, vừa “né” được nước mặn.
Ban đầu chỉ có vài vườn áp dụng phương pháp này, nhưng khi thấy hiệu quả, nhiều hộ đã mạnh dạn học hỏi kinh nghiệm để làm theo”. Theo ông Mãi, tại địa phương dù có hệ thống cống ngăn mặn nhưng đóng lâu ngày làm cho nước trong mương vườn dần cạn nếu cây ôm quả sẽ mất sức, một số hộ phải cắt quả còn non để cứu cây. Khi xử lý nghịch vụ tuy tốn nhiều chi phí nhưng thu hoạch quả trước khi nước mặn về sẽ giúp cây không mất sức cho vụ sau.
Gia đình bà Cao Thị Chiên vừa thu hoạch 6,5 tấn sầu riêng giống Ri 6. Với giá 56 nghìn đồng/kg bán cho thương lái, bà thu lợi hơn 200 triệu đồng. Nhiều năm qua, gia đình bà Chiên đã sử dụng phương pháp cho ra quả nghịch vụ để bán được giá cao hơn. Bà Chiên cho biết: “Năm nay giá sầu riêng nghịch vụ không cao như năm ngoái nhưng bà con cũng có lãi kha khá. Gia đình tôi đang chuẩn bị thu hoạch đợt sau với sản lượng khoảng 9 tấn trước mùa hạn mặn gay gắt. Phương pháp xử lý cho ra quả nghịch vụ hiện đang được nhiều nông dân trong vùng áp dụng để cây được bảo vệ qua mùa hạn mặn”.
Hiện tại, Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Phú (xã Tân Phú, tỉnh Vĩnh Long) có 800 ha đất trồng sầu riêng thì có đến ¾ diện tích được thành viên hợp tác xã chuyển đổi sang trồng nghịch vụ để bán giá cao hơn và “né” được hạn mặn. Để cây sầu riêng ra quả nghịch vụ, người dân sử dụng kỹ thuật phủ bạt ni-lông quanh gốc khoảng một tháng nhằm kích thích cây ra hoa. Đồng thời, xử lý hóa chất, bón phân nên chi phí cao hơn nhiều so với cây sầu riêng ra quả tự nhiên.
Ngoài ra, hầu hết bà con đều đầu tư hệ thống tưới tự động trên ngọn cây và hệ thống tưới phun quanh gốc để tưới nước, phun thuốc, bón phân giúp mang lại hiệu quả cao. Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Tân Phú Nguyễn Thị Thinh thông tin: Hiện hợp tác xã có 301 thành viên đã được công nhận 5 mã số vùng trồng với diện tích 168 ha liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ sản phẩm. Hợp tác xã trồng sầu riêng theo tiêu chuẩn VietGAP và đang hoàn thiện để được công nhận sản phẩm OCOP từ 4 sao lên 5 sao. Trước đây, chỉ có vài hộ xử lý sầu riêng cho ra quả nghịch vụ, giờ đã tăng lên rất nhiều do hiệu quả kinh tế cao và giúp cây sầu riêng vượt qua mùa hạn mặn hằng năm.
Trưởng phòng Kinh tế (thuộc Ủy ban nhân dân xã Tân Phú) Nguyễn Anh Quốc cho biết: “Cây sầu riêng là cây trồng chủ lực của bà con xã Tân Phú với diện tích hơn 1.100 ha, năng suất bình quân 20 tấn/ha. Mấy năm nay, nông dân địa phương đã chuyển đổi phương thức sản xuất bằng cách xử lý cho ra quả nghịch vụ, tránh được hạn mặn, hiệu quả kinh tế rất cao. Đây là phương pháp xử lý rất thích hợp với điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt như hiện nay”.
Hiện tại, sầu riêng là cây trồng chủ lực của tỉnh Vĩnh Long với diện tích hơn 6.000 ha. Việc chuyển đổi phương thức canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu đang được nhiều nông dân áp dụng. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lâm Văn Tân cho biết, thời gian qua, việc ứng dụng công nghệ thông minh trong canh tác nông nghiệp nói chung và cây sầu riêng nói riêng đã mang lại hiệu quả rất cao.
Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đã có nhiều bước tiến quan trọng trong ứng dụng công nghệ số và ứng dụng công nghệ thông minh vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả. Trong đó, nông dân đã ứng dụng công nghệ chính xác, tưới tiêu thông minh, quản lý dinh dưỡng và dịch bệnh qua cảm biến… Công nghệ thông minh giúp giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, phát triển chuỗi giá trị và thị trường bền vững. Đồng thời, việc truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số bảo đảm minh bạch, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu. Từ đó, giúp nông nghiệp Vĩnh Long thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu, hướng đến mô hình sản xuất xanh-sạch-hữu cơ.
Thời gian tới, ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long tập trung thay đổi tư duy của nông dân để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông minh vào đời sống, sản xuất; chuyển biến tư duy của người nông dân từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa; từ kinh nghiệm sang khoa học-công nghệ; từ “làm trước, bán sau” sang “làm theo nhu cầu thị trường”. Việc áp dụng khoa học, công nghệ trong xử lý sầu riêng ra quả nghịch vụ đã khẳng định được hiệu quả kinh tế và từng bước thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt như hiện nay.
