Ngày 7/3, Chính phủ Ấn Độ đã bất ngờ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo 100% tấm. Đây là một đòn nữa giáng mạnh vào các nước xuất khẩu gạo trong bối cảnh giá gạo đã giảm rất mạnh trong thời gian qua.
Phóng viên TTXVN tại New Delhi đã phỏng vấn Tham tán Thương mại Việt Nam tại Ấn Độ, ông Bùi Trung Thướng, để tìm hiểu tác động của quyết định trên đối với Việt Nam.
Theo ông Bùi Trung Thướng, có 2 nguyên nhân khiến Bộ Công thương Ấn Độ ra quyết định dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo 100% tấm. Thứ nhất là do diện tích gieo trồng và sản lượng gạo của Ấn Độ trong thời gian tới được dự báo tiếp tục tăng so với năm ngoái. Hơn nữa, kho dự trữ gạo của Ấn Độ đang ở mức rất cao cần phải giải phóng để có khoảng trống cho mùa thu hoạch mới.
Thứ hai là trong thời gian qua, vấn đề an ninh lương thực mà Ấn Độ trước đây lo ngại cũng đã không còn.
Trước đó, vào tháng 9/2022, Ấn Độ đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu gạo 100% tấm và vào năm 2023 tiếp tục ban hành lệnh cấm xuất khẩu gạo tẻ thường.
Đặc biệt, sau khi Ấn Độ cấm xuất khẩu, giá gạo trên toàn cầu đã tăng mạnh, từ khoảng 450 USD/tấn lên tới mức đỉnh điểm là 700 USD/tấn đối với gạo 5% tấm. Tuy nhiên, gần đây, giá gạo toàn cầu nói chung đã giảm mạnh, trong đó gạo 5% tấm của Việt Nam và Thái Lan đã giảm từ 38-45%.
Đỉnh điểm nhất, giá mặt hàng này của Việt Nam đã đạt mức 680-700 USD/tấn và hiện đã giảm mạnh xuống còn 390-400 USD/tấn. Đây là mức giảm lớn chưa từng có tiền lệ.
Về thực trạng này, ông Thướng cho rằng việc giảm giá gạo so với mức tăng bất thường đỉnh điểm 700 USD/tấn là bình thường và mức giá hiện tại khoảng 390 USD/tấn-420 USD/tấn là tốt cho cả nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu.
Dự báo trong thời gian tới, giá gạo sẽ được duy trì ở mức hiện tại, sẽ không giảm sâu hơn nữa vì một số lý do. Trước hết là tổng lượng gạo toàn cầu trong năm nay được dự báo sẽ tăng, thậm chí lên tới 10 triệu tấn trong khi các nước gần đây sử dụng gạo vào nhiều mục đích khác nhau không chỉ cho tiêu dùng hằng ngày, như sản xuất ethanol, sử dụng trong các ngành công nghiệp…
Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng gạo sẽ không có thay đổi đột biến, khoảng 50% dân số toàn cầu vẫn có thói quen sử dụng gạo trong bữa ăn hằng ngày.
Trong bối cảnh này, ông Thướng đã đưa ra một số khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam. Theo đó, các doanh nghiệp nên tham khảo cách thức của Ấn Độ, tập trung phát triển các giống lúa chất lượng cao cũng như việc Chính phủ Ấn Độ gần đây công bố các vùng chỉ dẫn địa lý để tạo thương hiệu gạo đặc trưng, tạo dựng uy tín trên thị trường thế giới nhằm tăng cường doanh số.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam phải đa dạng hóa thị trường hoặc đa dạng hóa phương thức bán hàng (mở rộng các kênh tư nhân thay vì chỉ phụ thuộc vào kênh chính phủ để xuất khẩu).
Các doanh nghiệp Việt cũng cần cố gắng duy trì thị phần đã có kể cả ở những thị trường, vùng lãnh thổ mà lượng gạo hoặc kim ngạch xuất khẩu chưa cao.
