Pirlo không phải lựa chọn đầu tiên của FIGC. Thượng tầng bóng đá Italy từng dồn toàn lực đàm phán với Pep Guardiola và Carlo Ancelotti. Tuy nhiên, vướng mắc về mức đãi ngộ (với trường hợp của Pep, con số lên tới 20 triệu euro/mùa) và cả thực lực nghèo nàn của ĐT hiện tại là những nguyên nhân chính dẫn đến sự từ chối của hai chiến lược gia lão luyện này.
Sau khi chuyển hướng, FIGC cuối cùng “chốt” phương án Pirlo, với vai trò kết nối của tân Giám đốc Kỹ thuật Paolo Maldini và cố vấn đặc biệt Leonardo. Bộ đôi cựu danh thủ AC Milan không chỉ tìm kiếm HLV trưởng cho ĐT quốc gia, mà hướng tới một kế hoạch cải tổ diện rộng kéo dài, bắt đầu từ việc chuẩn hóa hệ thống đào tạo trẻ ở lứa tuổi U12-U13. Việc lựa chọn Pirlo, người đồng đội cũ am hiểu sâu sắc triết lý bóng đá Italy và chấp nhận làm việc trong định mức ngân sách thắt chặt, được xem là bước khởi đầu cho kế hoạch đó.
Chức vô địch EURO 2020 (diễn ra muộn một năm vì dịch Covid-19) làm nhiều người vẫn mang ý niệm Italy là một ĐT mạnh của châu Âu và thế giới. Thực tế, ngoài thành tích “đột xuất” đó, những cầu thủ áo thiên thanh đã thụt lùi nghiêm trọng về đẳng cấp. Ba kỳ World Cup liên tiếp, tương ứng 12 năm dài đằng đẵng, họ đều không vượt qua vòng bảng. Nghĩa là, lần gần nhất Italy được hít thở không khí cúp thế giới đã cách đây 20 năm, khi Pirlo còn thi đấu.
Vấn đề lớn nhất đối với Pirlo hiện tại chính là chất lượng nhân sự của Italy. Sự thoái trào của Serie A, giải đấu từng là trung tâm của bóng đá thế giới khiến các CLB ưu tiên sử dụng ngoại binh giá rẻ, khiến cầu thủ bản địa thiếu sự cọ xát trong môi trường đỉnh cao. Nhà cầm quân 47 tuổi sẽ có rất nhiều việc phải làm với một tuyển Italy yếu đều ở các tuyến.
Trước Pirlo, FIGC từng lựa chọn một cựu danh thủ khác, Gennaro Gattuso. Nhưng trong một năm cầm quyền, “Tê giác” không thể vực dậy một ĐT đã quá kiệt quệ, với chỉ duy nhất một cầu thủ có đẳng cấp thế giới là thủ thành Gianluigi Donnarumma trong đội hình.
Bởi thế, việc ngồi “ghế nóng” của ĐT Italy có thể xem là thử thách lớn nhất trong sự nghiệp cầm quân vốn còn non trẻ của Pirlo. Trước khi nắm đội, ông mới có khoảng 5 năm kinh nghiệm dẫn dắt các CLB U23 Juventus, Juventus, Sampdoria (Italy), Fatih Karagumruk (Thổ Nhĩ Kỳ) và Dubai United (UAE). Pirlo được cho là có tầm nhìn, nhưng còn để lại nhiều băn khoăn về tính ổn định.
Sứ mệnh tái thiết một “ông lớn” châu Âu của Pirlo vô cùng nặng nề, bắt đầu từ việc tìm lại chất lượng đào tạo trẻ. Nhưng trên hết, thành tích cụ thể sẽ quyết định ông có thể tiến xa đến đâu. Đó chính là đưa Italy vượt qua vòng loại EURO 2028 và chấm dứt “cơn ác mộng” làm khán giả ở World Cup.
