Vụ lúa đông xuân 2025- 2026, tỉnh Đồng Tháp xuống giống hơn 224.300 ha. Đến nay, trà lúa trong giai đoạn đẻ nhánh gần 2.000 ha, làm đòng khoảng 14.200 ha, trổ 54.700 ha, chín 75.500 ha, thu hoạch 77.800 ha, năng suất hơn 7,2 tấn/ha, sản lượng đạt 561.300 tấn. Trong vụ lúa hè thu 2026, địa phương xuống giống khoảng 221.000 ha, đến nay một số diện tích có trà lúa đang giai đoạn mạ 20.600 ha, đẻ nhánh 35.300 ha, làm đòng 1.580 ha.
Sau khi thu hoạch vụ lúa đông xuân 2025-2026, nhiều nông dân tập trung xuống giống vụ lúa hè thu 2026. Ông Nguyễn Văn Hạnh, ngụ ấp 5, xã Mỹ Thành đang chuẩn bị xuống giống 0,8 ha lúa cho biết: “Vụ đông xuân vừa qua, gia đình trồng giống lúa OM18, bán với giá 5.100 đồng/ kg. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận chỉ được hơn 5 triệu đồng. Trong vụ hè thu này, mọi chi phí cho sản xuất đều tăng, trong khi giá lúa ở mức quá thấp cho nên nông dân cảm thấy lo lắng. Nếu tình hình kéo dài thêm một thời gian, chúng tôi sẽ bỏ đất lúa để chuyển sang loại cây trồng khác hiệu quả hơn”.
Tại xã Thạnh Phú, thời điểm này, nông dân cũng đang tranh thủ vệ sinh đồng ruộng để gieo sạ vụ lúa hè thu 2026. Tuy nhiên, ai cũng buồn vì sản xuất không có lợi nhuận. Ông Nguyễn Văn Minh, ngụ ấp 3 có 0,6 ha đất trồng lúa cho biết: “Từ khâu làm đất, bơm nước, phun thuốc, thu hoạch cho đến vận chuyển… hầu hết đều phụ thuộc vào máy móc chạy bằng xăng hoặc dầu. Khi giá xăng dầu tăng đột biến, chi phí sản xuất lập tức tăng cao, trong khi giá lúa không tăng mà giảm, điều đó rất đáng lo...”.
Hơn nữa, giá vật tư nông nghiệp như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật vẫn ở mức cao, chi phí nhiên liệu tăng thêm càng khiến gánh nặng sản xuất đè lên vai nông dân. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, thời gian gần đây, giá nhiên liệu trên thị trường có xu hướng tăng, làm ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận hành các loại máy móc và dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Qua khảo sát thực tế, giá các dịch vụ cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp đều có xu hướng tăng sau khi giá nhiên liệu tăng. Mức tăng dao động tùy theo loại hình dịch vụ và mức độ tiêu hao nhiên liệu của máy móc. Trong đó, dịch vụ làm đất có mức tăng cao nhất, dao động từ 300.000-600.000 đồng/ha so với trước đây, đây là công đoạn sử dụng nhiều nhiên liệu và thời gian vận hành máy móc cho nên chịu tác động lớn từ sự biến động của giá nhiên liệu. Dịch vụ thu hoạch cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, khoảng từ 200.000-500.000 đồng/ha.
Nguyên nhân chủ yếu do chi phí vận hành máy gặt đập liên hợp tăng, bao gồm: Nhiên liệu, chi phí bảo dưỡng và nhân công. Đối với các dịch vụ sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) như gieo sạ, phun thuốc và bón phân, mức tăng thấp hơn. Cụ thể, dịch vụ gieo sạ bằng drone tăng 50.000 đồng/ha, dịch vụ phun thuốc tăng khoảng 20.000 đồng/ha và dịch vụ bón phân tăng 5.000 đồng/bao. Ngoài ra, dịch vụ bơm nước tăng khoảng 40.000 đồng/ha do chi phí nhiên liệu cho các loại máy bơm tăng. Dịch vụ vận chuyển cũng tăng 1.000 đồng/bao, chủ yếu do chi phí xăng dầu phục vụ hoạt động vận chuyển nông sản tăng lên.
Sự tăng giá các dịch vụ máy móc và cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp đã làm chi phí sản xuất của người dân tăng lên đáng kể, nhất là trong sản xuất lúa khi nhiều khâu như làm đất, gieo sạ, phun thuốc, bón phân, thu hoạch và vận chuyển đều phụ thuộc vào các dịch vụ thuê ngoài.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Hà Luân cho biết: Trong trường hợp giá lúa và các nông sản không có sự điều chỉnh tăng tương ứng, lợi nhuận của người nông dân sẽ bị giảm sút, ảnh hưởng hiệu quả sản xuất và đời sống của người sản xuất. Bên cạnh đó, giá vật tư nông nghiệp và chi phí dịch vụ phục vụ sản xuất tăng cao, trong khi giá bán lúa ở mức thấp, một bộ phận nông dân có xu hướng lựa chọn các loại vật tư nông nghiệp có giá rẻ để giảm chi phí đầu vào. Các sản phẩm giá rẻ này có thể không bảo đảm chất lượng, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ là hàng giả, hàng kém chất lượng, từ đó có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, làm giảm năng suất và chất lượng lúa khi thu hoạch.
Ngoài ra, việc chi phí sản xuất ngày càng tăng trong khi hiệu quả kinh tế từ cây lúa không ổn định có thể khiến người dân chuyển sang trồng các loại cây ăn trái hoặc cây trồng khác có giá trị kinh tế cao hơn. Điều này tiềm ẩn nguy cơ làm thay đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp tại địa phương và có thể ảnh hưởng đến việc duy trì diện tích trồng lúa theo quy hoạch đã được phê duyệt.
Để nâng cao hiệu quả sản xuất, Sở Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo nông dân cần có giải pháp kỹ thuật và quản lý sản xuất áp dụng quy trình canh tác bền vững: “1 phải, 5 giảm”, “3 giảm, 3 tăng”, VietGAP… Đồng thời, nông dân cần giảm lượng giống gieo sạ còn 80 kg/ ha, tăng tỷ lệ sử dụng giống xác nhận; quản lý nước theo nguyên lý ướt khô xen kẽ, điều chỉnh linh hoạt tùy theo điều kiện canh tác, tình hình hạn, xâm nhập mặn, đặc tính giống lúa…
