Mỹ và Iran phát tín hiệu tích cực về thỏa thuận giảm căng thẳng

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận hiện đã được thương thuyết phần lớn, các nội dung cuối cùng vẫn đang được tiếp tục thảo luận, khẳng định việc mở lại eo biển Hormuz sẽ là một phần của thỏa thuận.

Những tòa nhà bị phá hủy sau các cuộc không kích của Israel nhằm vào thủ đô Tehran, Iran ngày 15/3/2026. (Nguồn: THX)
Những tòa nhà bị phá hủy sau các cuộc không kích của Israel nhằm vào thủ đô Tehran, Iran ngày 15/3/2026. (Nguồn: THX)

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/5 cho biết một thỏa thuận liên quan Iran hiện “về cơ bản đã được đàm phán xong” và đang bước vào giai đoạn hoàn tất cuối cùng, trong bối cảnh các bên tiếp tục thúc đẩy nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết ông vừa có các cuộc điện đàm “rất tốt đẹp” với nhiều nhà lãnh đạo Trung Đông và Hồi giáo, trong đó có Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman, Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Mohammed bin Zayed Al Nahyan, Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, cùng lãnh đạo Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và Bahrain.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết một thỏa thuận hiện đã được thương thuyết phần lớn, các nội dung cuối cùng vẫn đang được tiếp tục thảo luận, khẳng định việc mở lại eo biển Hormuz sẽ là một phần của thỏa thuận.

Ông Trump cũng xác nhận đã điện đàm riêng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, song không công bố thêm chi tiết.

Những phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều tín hiệu cho thấy Washington và Tehran đang tiến gần hơn tới một khuôn khổ giảm leo thang sau nhiều tháng đối đầu quân sự và căng thẳng khu vực.

Pakistan hiện nổi lên như một bên trung gian quan trọng trong các cuộc tiếp xúc giữa hai nước.

Cùng ngày, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẽ hành động “hết sức thận trọng” trong đàm phán với Mỹ nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia.

Phát biểu trong cuộc gặp Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir tại Tehran, ông Pezeshkian cho rằng những lần Mỹ không tuân thủ cam kết trước đây đã khiến dư luận Iran mất lòng tin. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh chiến tranh không mang lại lợi ích cho bất kỳ bên nào và chỉ làm gia tăng bất ổn trong khu vực.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết vấn đề hạt nhân hiện chưa nằm trong khuôn khổ đàm phán giai đoạn đầu với Mỹ. Theo ông, ưu tiên hiện nay là chấm dứt xung đột và ổn định tình hình khu vực, còn hồ sơ hạt nhân sẽ được thảo luận ở giai đoạn sau.

Iran cũng nhấn mạnh việc chấm dứt phong tỏa hàng hải của Mỹ và bảo đảm hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz là một trong những nội dung quan trọng của dự thảo thỏa thuận đang được thương lượng.

Đây là tuyến vận tải năng lượng chiến lược, trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Những tuần gần đây, khu vực này liên tục trở thành tâm điểm căng thẳng, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn thương mại và biến động trên thị trường năng lượng thế giới.

Trong khi đó, cùng ngày, Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir đã tới Tehran gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cùng nhiều lãnh đạo cấp cao Iran nhằm thúc đẩy các cuộc thương lượng.

Một quan chức an ninh Pakistan cho biết các bên hiện đang hoàn thiện “bản ghi nhớ” nhằm hướng tới chấm dứt xung đột và các cuộc tiếp xúc gần đây đã đạt được “những bước tiến quan trọng.”

Trong tuyên bố đăng trên mạng X, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục đóng vai trò trung gian “với sự chân thành cao nhất,” đồng thời hy vọng Islamabad có thể sớm đăng cai vòng đàm phán hòa bình tiếp theo giữa Iran và Mỹ.

Dù vậy, thỏa thuận hiện nay đang vấp phải phản ứng mạnh từ Israel và nhiều nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối cứng rắn tại Mỹ.

Các Thượng nghị sỹ Ted Cruz, Lindsey Graham và Roger Wicker đồng loạt cảnh báo thỏa thuận hiện nay có thể giúp Iran duy trì ảnh hưởng khu vực và thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông theo hướng bất lợi cho Israel.

Giới quan sát nhận định Trung Đông hiện đang đứng trước một bước ngoặt đặc biệt quan trọng. Nếu được ký kết, đây có thể là thỏa thuận lớn nhất giữa Mỹ và Iran trong nhiều năm qua, góp phần giảm mạnh nguy cơ chiến tranh khu vực và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, tiến trình hiện vẫn rất mong manh khi các khác biệt cốt lõi liên quan chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo, vai trò khu vực của Iran cũng như an ninh của Israel hiện chưa được giải quyết triệt để.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh tư liệu: Sân bay quốc tế Mehrabad ở Tehran, Iran, ngày 15/4/2024. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Iran nối lại đường bay tới UAE

Theo truyền thông nhà nước Iran, các chuyến bay giữa thủ đô Tehran của nước này và thành phố Dubai của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) được nối lại trong ngày 29/6.

Ảnh minh họa: Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Căng thẳng leo thang tại Eo biển Hormuz

Theo Tân Hoa xã và tin nước ngoài, Trung tâm Thông tin Hàng hải liên hợp (JMIC) do Mỹ dẫn đầu đã nâng mức độ đe dọa an ninh hàng hải tại Eo biển Hormuz từ mức “trung bình” lên mức “đáng kể”, sau khi xảy ra các vụ tấn công vào các tàu thương mại trong vùng biển gần Eo biển Hormuz.

Một địa điểm ở miền nam Liban bị phá hủy trong đợt không kích của Israel. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Israel và Liban khởi động vòng đàm phán mới

Ngày 23/6, Israel và Liban bước vào vòng đàm phán mới tại Washington dưới sự bảo trợ của Mỹ, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh và tình hình thực địa vẫn tiềm ẩn nguy cơ căng thẳng bùng lên. Mục tiêu là tìm kiếm giải pháp lâu dài, chấm dứt xung đột dọc biên giới hai nước.

Một nhà máy lọc dầu ở tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh: THX/TTXVN)

Iraq tìm hướng vượt áp lực kinh tế

Iraq được dự báo là một trong những nền kinh tế chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi tình trạng bất ổn tại Trung Đông trong năm 2026, với những tác động đối với lạm phát, ngân sách nhà nước và triển vọng tăng trưởng.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ký Biên bản ghi nhớ (MoU) với tư cách là người trung gian hòa giải trong thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran, tại Islamabad, Pakistan. (Văn phòng Thủ tướng Pakistan/Ảnh cung cấp qua Tân Hoa Xã)

Ai Cập thúc đẩy cơ chế tham vấn khu vực sau thỏa thuận Mỹ-Iran

Ngày 21/6, Ngoại trưởng các nước Ai Cập, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã nhóm họp tại Cairo nhằm trao đổi về các diễn biến mới tại Trung Đông, đặc biệt là tiến trình triển khai Bản ghi nhớ (MoU) giữa Mỹ và Iran cũng như các biện pháp tăng cường phối hợp khu vực trước những thách thức an ninh ngày càng phức tạp.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Iran nêu lộ trình đàm phán tiếp theo với Mỹ

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi ngày 15/6 cho biết, vòng đàm phán đầu tiên về một “thỏa thuận cuối cùng” giữa Iran và Mỹ sẽ được tiến hành sau khi hai bên chính thức ký thỏa thuận hòa bình tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Theo ông Araghchi, nhiều khả năng trưởng đoàn đàm phán của hai bên sẽ có cuộc gặp trong ngày ký kết.