Công tác đối chiếu chênh lệch tờ khai và hóa đơn điện tử đang được triển khai trên toàn quốc.
Để hoàn thiện công tác tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện của các cơ quan thuế, Cục Thuế đã nâng cấp ứng dụng đối chiếu hóa đơn và tờ khai về các chức năng: Báo cáo chi tiết; tổng hợp kết quả đối chiếu (dữ liệu hệ thống) với các mẫu biểu hồ sơ khai thuế 01/GTGT, 03/GTGT, 04/GTGT, 01/CNKD; chức năng báo cáo kết quả đối chiếu chi tiết đánh giá theo thời điểm thực hiện với tờ khai 01/GTGT, 03/GTGT, 04/GTGT, 01/CNKD cập nhật dữ liệu theo ngày. Ứng dụng đã hoàn thiện việc nâng cấp và triển khai từ ngày 21/10/2024 và đang tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp.
Theo báo cáo của các cơ quan thuế địa phương, kết quả triển khai cho thấy, có 9138 người nộp thuế đã điều chỉnh thuế giá trị gia tăng đầu ra với số tiền điều chỉnh là 2.265,96 tỷ đồng; 7438 người nộp thuế đã điều chỉnh thuế giá trị gia tăng đầu vào với số tiền điều chỉnh là 1.654,68 tỷ đồng; 2361 người nộp thuế thay đổi trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế; 1.383 người nộp thuế chuyển trạng thái tạm dừng hoạt động; 2.134 người nộp thuế đã dừng hoạt động (chưa hoàn thành thủ tục hoặc đã hoàn thành thủ tục); 56 người nộp thuế đã chuyển hồ sơ sang cơ quan Công an.
Bên cạnh đó, Cục Thuế triển khai chức năng tra cứu cơ sở dữ liệu và quản lý hóa đơn điện tử của các doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh, doanh nghiệp do cơ quan công an chuyển sang và doanh nghiệp rủi ro về hóa đơn khác.
Qua tổng hợp, số lượng dữ liệu cảnh báo rủi ro các cơ quan thuế nhận được bằng văn bản giấy, file PDF là rất lớn gây khó khăn cho cơ quan thuế trong tra cứu, xử lý thông tin và có thể làm trùng, lưu trữ thông tin. Từ đó, các cơ quan thuế đều nhất trí về sự cần thiết xây dựng cơ sở dữ liệu hỗ trợ cảnh báo rủi ro liên quan đến sử dụng hóa đơn điện tử của người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh, cơ quan thuế cảnh báo rủi ro và cơ quan công an, cơ quan chức năng khác gửi sang.
Để công tác quản lý rủi ro hiệu quả hơn, Cục Thuế xây dựng ứng dụng hỗ trợ tra cứu, xử lý hóa đơn điện tử liên quan đến người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và người nộp thuế có rủi ro về hóa đơn trên toàn quốc.
Việc nghiên cứu áp dụng AI nhận biết tên hàng hóa, dịch vụ ghi trên hóa đơn để ngăn chặn ngay từ khâu xuất hóa đơn điện tử, trước thời hạn kê khai của người nộp thuế bảo đảm phát hiện các hành vi mua bán, xuất khống hóa đơn, trục lợi ngân sách nhà nước.
Cục Thuế đã chủ động nghiên cứu các giải pháp phân tích dữ liệu lớn (big data), AI và học máy (machine learning) để phục vụ quản lý rủi ro phát hiện vi phạm, gian lận về sử dụng hóa đơn: nghiên cứu, thảo luận về các bài toán phát hiện gian lận hóa đơn sử dụng công nghệ dữ liệu lớn và AI (phát hiện các hàng hóa dịch vụ có giá bất thường; phát hiện chuỗi hóa đơn mua bán qua nhiều khâu trung gian nhằm gian lận hoàn thuế giá trị gia tăng từ ngân sách nhà nước). Thuê chuyên gia tư vấn phương án áp dụng AI vào phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử.
Song song với đó, toàn ngành thực hiện triển khai việc áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) vào phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử, xử lý bài toán phân tích hóa đơn điện tử theo các mặt hàng rủi ro để phát hiện hóa đơn có giá bất thường; phân tích chuỗi mua bán hóa đơn (trước mắt tìm chuỗi mua bán của một loại hàng hóa dịch vụ, khi hệ thống máy chủ đủ mạnh sẽ phân tích chuỗi mua bán không theo loại hàng hóa dịch vụ).
Theo đó, ngành nghiên cứu, xây dựng chuỗi mua bán hóa đơn theo mặt hàng (đã triển khai chạy Chuỗi hóa đơn rủi ro theo mặt hàng tinh bột sắn và tổ chức tập huấn triển khai giải pháp công nghệ).
Nghiên cứu, xây dựng chuỗi hóa đơn rủi ro liên quan đến hoàn thuế (phân tích chuỗi mua bán của các doanh nghiệp nghi ngờ gian lận hoàn thuế trên địa bàn Hà Nội từ đó làm cơ sở xây dựng ứng dụng chuỗi kiểm tra hoàn thuế trên phạm vi toàn quốc).
Hiện tại, Cục Thuế đang thiết kế các phương án để mời chuyên gia công nghệ hỗ trợ các giải pháp áp dụng AI vào phân đoạn người nộp thuế, phân cụm dữ liệu, tiền xử lý dữ liệu và xác định biến ngoại lai.
Để thực hiện tốt công tác quản lý gian lận về hóa đơn, Cục Thuế đã đề ra một số giải pháp cụ thể. Theo đó, ngành đề xuất phải kiểm soát chặt, phát hiện sớm người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro ngay từ khi mới thành lập, trong quá trình hoạt động; rà soát, phân tích rủi ro đối với người nộp thuế ngừng, nghỉ kinh doanh.
Kiểm soát về nhân thân, giấy tờ tùy thân của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, kế toán trưởng, nhân thân của những người thân trong gia đình với chủ sở hữu doanh nghiệp; đánh giá về vốn, ngành nghề kinh doanh; số lượng lao động để xác định những doanh nghiệp cần giám sát quản lý, cần kiểm tra địa chỉ kinh doanh (như người nộp thuế đang hoạt động nhưng đồng thời có người đại diện/chủ sở hữu là người đại diện/chủ sở hữu của doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh, có sử dụng hóa đơn bán ra và nợ thuế; hoặc các doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh,…
Kiểm soát, kiểm tra chặt chẽ người nộp thuế thuộc danh sách cảnh báo xuất hóa đơn vượt ngưỡng an toàn (hệ số K).
Đặc biệt chú ý người nộp thuế thuộc diện sau: có giá trị hóa đơn bán ra lớn nhưng không có đầu vào tương ứng; có thời gian thành lập dưới 12 tháng và tỷ lệ doanh thu hóa đơn bán ra/vốn điều lệ vượt ngưỡng; có chênh lệch doanh thu trên tờ khai và hóa đơn lớn; có số thuế phải nộp thấp hoặc nợ thuế lớn.
Đối với yêu cầu hoàn thiện nâng cấp ứng dụng quản lý rủi ro, để đáp ứng yêu cầu quản lý rủi ro cần hoàn thiện, việc nâng cấp các ứng dụng quản lý rủi ro phải theo kịp nhu cầu nghiệp vụ quản lý của các cơ quan thuế các cấp.
Thí dụ: Hoàn thiện mở rộng các ngành nghề thuộc diện giám sát của ứng dụng cảnh báo xuất hóa đơn điện tử; hoàn thiện xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, cập nhật kịp thời dữ liệu từ đó nâng cao hiệu quả công tác phân tích đánh giá rủi ro. Đồng thời, phải đẩy mạnh hơn nữa việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu hóa đơn để đáp ứng việc xác định các hoạt động mua bán lòng vòng giữa các công ty.
Động thái này sẽ hỗ trợ cán bộ thuế xác định được nhanh chóng các F liên quan tới người nộp thuế cần kiểm tra mà không phải áp dụng theo phương thức tra cứu hóa đơn tăng cường hiệu quả trong công tác phòng, chống gian lận hóa đơn điện tử.
Ngoài ra, ngành thuế tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, làm giàu cơ sở dữ liệu, đáp ứng yêu cầu phân tích rủi ro theo các dấu hiệu rủi ro mới, theo yêu cầu quản lý phù hợp với từng thời kỳ. Có lộ trình bổ sung nguồn nhân lực có chuyên môn cao về công nghệ, phân tích dữ liệu và nghiệp vụ thuế. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền tuân thủ pháp luật thuế để nâng cao nhận thức, trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.
Triển khai đồng bộ các giải pháp thu thập thông tin, làm giàu cơ sở dữ liệu thương mại điện tử, cơ quan Thuế thành phố Hải Phòng đã đẩy mạnh khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu của ngành theo định kỳ về các trường hợp tổ chức, cá nhân có giao dịch bán hàng tại các sàn thương mại điện tử lớn như Tiki, Lazada, Shopee,... bảo đảm quản lý đầy đủ đối tượng. Phối hợp với các trung gian thanh toán trong việc cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý thuế (danh sách các trường hợp doanh nghiệp, cá nhân có thu nhập từ hoạt động kinh doanh dịch vụ cho các tổ chức nước ngoài như Facebook, Apple, Amazone, Google, Youttube; đề nghị cung cấp sao kê tài khoản của các tổ chức, cá nhân có phát sinh doanh thu từ hoạt động thương mại điện tử. Hiện nay, đã có 11 ngân hàng thương mại cổ phần đã phản hồi, trong đó có 10 ngân hàng thương mại cổ phần đã cung cấp thông tin danh sách các doanh nghiệp, cá nhân có thu nhập từ hoạt động kinh doanh dịch vụ cho các tổ chức nước ngoài cho cục Thuế của 72 tổ chức, cá nhân với tổng giá trị giao dịch là 7,9 tỷ đồng.
Đồng thời, Hải Phòng đã khai thác thông tin từ các đơn vị trung gian vận chuyển kê khai thuế theo đúng quy định pháp luật, đồng thời định kỳ hằng quý cung cấp thông tin khách hàng là các tổ chức, cá nhân bán hàng trên địa bàn thành phố có sử dụng dịch vụ chuyển phát hàng hóa phục vụ công tác quản lý thuế. Rà soát, tìm kiếm, theo dõi những trang báo mạng phổ biến, các trang mạng chuyên quảng cáo sản phẩm hoặc livestream bán hàng có số lượng người theo dõi và tương tác lớn để triển khai kịp thời các biện pháp quản lý thuế đối với hoạt động của từng người nộp thuế. Tập hợp cơ sở dữ liệu lớn, định danh và cập nhật thường xuyên làm nguồn dữ liệu phục vụ công tác quản lý thuế.
