Hé lộ mục tiêu quan sát ở mặt khuất Mặt Trăng của phi hành đoàn Artemis II

Giới khoa học đang vô cùng háo hức chờ đợi những gì phi hành đoàn sẽ tận mắt chứng kiến ở mặt khuất của Mặt Trăng, nơi  sở hữu lớp vỏ dày hơn và nhiều hố va chạm hơn so với mặt hướng về Trái Đất.

Mặt Trăng trên bầu trời nhìn từ Tegucigalpa, Honduras. (Ảnh: THX/TTXVN)
Mặt Trăng trên bầu trời nhìn từ Tegucigalpa, Honduras. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nếu mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch, vào ngày 6/4, các phi hành gia trên tàu vũ trụ Orion của sứ mệnh Artemis II (NASA) sẽ bay quanh mặt khuất của Mặt Trăng.

Sau khi cất cánh từ Florida vào ngày 1/4 vừa qua và kiểm tra hệ thống trên quỹ đạo Trái Đất, phi hành đoàn đã khởi động động cơ để hướng thẳng tới vệ tinh tự nhiên của chúng ta.

Đây sẽ là lần đầu tiên con người trực tiếp ghé thăm "người hàng xóm" vũ trụ này kể từ năm 1972.

Trong suốt chuyến bay ngang qua kéo dài 6 giờ đồng hồ, mọi ánh mắt tại trung tâm kiểm soát sứ mệnh ở Houston (Mỹ) sẽ đổ dồn về phía Mặt Trăng.

Giới khoa học đang vô cùng háo hức chờ đợi những gì phi hành đoàn sẽ tận mắt chứng kiến. Mặt khuất của Mặt Trăng rất khác biệt so với mặt hướng về Trái Đất: nơi đây hầu như không có các dòng dung nham rộng lớn, nhưng lại sở hữu lớp vỏ dày hơn và nhiều hố va chạm hơn hẳn.

Tuy nhiên, do vị trí hình học hiện tại giữa Mặt Trăng và Mặt Trời, sẽ chỉ có 20% mặt khuất được chiếu sáng khi các phi hành gia bay ngang qua.

Mặc dù có chút tiếc nuối khi nhiều khu vực vẫn chìm trong bóng tối, những đặc điểm địa chất nằm trong vùng sáng này vẫn mang lại sự phấn khích lớn cho các nhà nghiên cứu.

Theo Nature, đứng đầu danh sách chờ đợi là bồn địa Orientale - một hố va chạm khổng lồ rộng 930km với cấu trúc nhiều vòng đồng tâm nằm ở bán cầu nam.

Đây là hố va chạm lớn nhất và trẻ nhất được hình thành trong một trận "mưa" tiểu hành tinh tàn khốc bắt đầu từ khoảng 4 tỷ năm trước.

Ba vòng đồng tâm của Orientale nhiều khả năng được hình thành khi một tiểu hành tinh khổng lồ đâm sầm vào Mặt Trăng, làm bốc hơi vật chất, tạo ra sức ép như một cơn sóng thần và khiến lớp vỏ quanh điểm va chạm sụp đổ.

Kelsey Young, nhà khoa học chính về Mặt Trăng của sứ mệnh Artemis II, nhận định Orientale "đóng vai trò rất quan trọng trong việc tìm hiểu quá trình hình thành hố va chạm trên khắp Hệ Mặt Trời".

Bồn địa này lớn và chi tiết đến mức giới khoa học luôn xem nó là nguyên mẫu để nghiên cứu cách các hố va chạm hình thành trên những hành tinh khác.

Cho đến nay, con người mới chỉ thấy được phần rìa của bồn địa này hoặc xem qua ảnh chụp từ các tàu thăm dò không người lái.

Nhận xét về mục tiêu này, phi hành gia Jeremy Hansen của sứ mệnh Artemis II bày tỏ: "Nó thực sự khổng lồ, siêu phức tạp và bạn có thể nhìn chằm chằm vào nó hàng giờ liền".

Bên cạnh Orientale, phi hành đoàn cũng sẽ chiêm ngưỡng những miệng hố chưa từng được con người quan sát trực tiếp dưới ánh sáng Mặt Trời. Nổi bật là hố Ohm rộng 64km với một đỉnh núi trung tâm nhô lên trên các dòng dung nham ở đáy, và hố Pierazzo rộng 9km.

Các phi hành gia sẽ theo dõi những thay đổi tinh tế về màu sắc, độ sáng trên bề mặt, cũng như cách góc chiếu sáng của Mặt Trời làm thay đổi cảm nhận về địa hình.

Theo các nhà khoa học của sứ mệnh, sự quan sát bằng mắt thường này sẽ bổ sung thêm chiều sâu và góc nhìn nhân loại quý giá cho những bức ảnh chụp vô hồn từ tàu không gian.

Trong hành trình này, phi hành đoàn Artemis II sẽ được ngắm nhìn khoảnh khắc Trái Đất lặn và mọc lên trên đường chân trời của Mặt Trăng, tái hiện lại bức ảnh "Trái Đất mọc" (Earthrise) lịch sử do sứ mệnh Apollo 8 ghi lại vào năm 1968.

Khi bay quanh mặt khuất, họ cũng sẽ trải qua gần một giờ nhật thực toàn phần khi Mặt Trăng che khuất hoàn toàn Mặt Trời.

Trong khoảng thời gian đó, các phi hành gia sẽ chụp ảnh nhật hoa (lớp khí quyển bên ngoài mỏng manh của Mặt Trời) và chăm chú quan sát phần tối của bề mặt chớp nhoáng với hy vọng bắt được tia sáng lóe lên khi một thiên thạch va chạm vào bề mặt Mặt Trăng.

Mọi khoảnh khắc sẽ được ghi lại bằng ba máy ảnh Nikon chuyên dụng, trong đó có một ống kính zoom lên đến 400mm, cùng điện thoại iPhone để chụp ảnh thường ngày.

Ở vị trí tiếp cận gần nhất, tàu Orion sẽ cách bề mặt Mặt Trăng khoảng 6.600km, lúc này Mặt Trăng sẽ trông to bằng một quả bóng rổ khi bạn cầm và duỗi thẳng tay.

Juliane Gross, một nhà khoa học về Mặt Trăng tại NASA, cho biết bà sẽ rất hạnh phúc với bất cứ thứ gì các phi hành gia có thể ghi nhận được, đồng thời bày tỏ sự "ghen tị" với vị trí độc nhất vô nhị của họ.

"Tôi thực sự rất muốn nhìn thấy toàn bộ mặt khuất của Mặt Trăng," bà chia sẻ. "Chỉ đứng đó... tận hưởng khoảnh khắc đậm chất nhân loại ấy".

Có thể bạn quan tâm

Hồ Rybka là một điểm dừng chân nổi bật trên tuyến khám phá. (Ảnh: THANH THỂ)

Hai hồ nước giữa núi rừng Kavkaz, miền nam nước Nga

Từ những triền núi phủ sắc thu vàng đến mặt hồ trong xanh nằm giữa địa hình núi đá, hành trình khám phá hồ Rybka và hồ Arkasarskoye ở vùng Arkhyz, Cộng hòa Karachay-Cherkessia, miền nam nước Nga, mở ra vẻ đẹp hoang sơ và khoáng đạt của dãy Kavkaz.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Tổng thống Pháp thăm Saudi Arabia

Ngày 21/10, trong khuôn khổ chuyến thăm Saudi Arabia, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã có cuộc hội đàm với Thái tử nước chủ nhà Mohammed bin Salman tại Cung điện Al Yamamah ở thủ đô Riyadh để thảo luận về mối quan hệ song phương cũng như các diễn biến khu vực và quốc tế cùng quan tâm.

(Ảnh minh họa: Cắt từ trang web chính thức của Ngân hàng trung ương Israel)

Ngân hàng trung ương Israel giữ nguyên lãi suất

Ngân hàng trung ương Israel quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 3,25%, đồng thời nâng dự báo tăng trưởng kinh tế trong các năm 2026 và 2027. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo những bất ổn liên quan ngân sách quốc phòng có thể làm gia tăng thâm hụt ngân sách và gây áp lực lạm phát.

Công sứ Nguyễn Hải Lưu, Phó trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc phát biểu tại phiên họp. (Ảnh: Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc cung cấp)

Việt Nam thay mặt ASEAN phát biểu tại phiên họp về tác động của bức xạ nguyên tử

Thay mặt Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Việt Nam khẳng định sự ủng hộ đối với vai trò khoa học, độc lập và khách quan của Ủy ban Khoa học Liên hợp quốc về tác động của bức xạ nguyên tử đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường năng lực cho các nước đang phát triển và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an toàn bức xạ.

Khói mù từ các đám cháy rừng bao phủ tại khu vực Palangka Raya, Trung Kalimantan, Indonesia. (Ảnh: THX/TTXVN phát)

Cháy rừng tiếp tục hoành hành tại Indonesia

Ngày 21/10, Cơ quan quản lý thiên tai Quốc gia Indonesia (BNPB) thông báo, đội cứu hỏa nước này đã dập tắt đám cháy trên diện tích hơn 500ha trong tổng số 983ha mục tiêu tại 6 tỉnh ưu tiên.

Cá thể chà vá chân xám tại rừng phòng hộ Ba Tơ (Quảng Ngãi). (Ảnh: Trung tâm GreenViet)

Cam kết và hành động về đa dạng sinh học đến năm 2030

Theo đánh giá của Liên hợp quốc, gần như toàn bộ 23 mục tiêu về đa dạng sinh học đến năm 2030 đang phải đối diện những thách thức lớn. Thực tế cho thấy, thế giới không thiếu những mục tiêu hay cam kết về bảo vệ hành tinh xanh, nhưng lại thiếu hành động đủ quyết liệt để thu hẹp khoảng cách giữa thực tế và kỳ vọng.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Chiến lược mới về phát triển Bắc cực

Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức giới thiệu chiến lược mới về Bắc cực, với mục tiêu tăng cường an ninh, bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu và mở rộng hợp tác kinh tế, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và biến đổi khí hậu diễn biến nhanh chóng tại khu vực này. 

Quang cảnh buổi làm việc giữa Đoàn Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Sihanoukville với lãnh đạo Cảng tự trị Sihanoukville. (Ảnh: CTV)

Thúc đẩy hợp tác với khu vực tây nam Campuchia

Nhân dịp nhận nhiệm vụ tại tỉnh Preah Sihanouk và khu vực tây nam Campuchia, trong hai ngày 19 và 20/10, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sihanoukville Nguyễn Trung Hiếu đã đến thăm, chào xã giao lãnh đạo Quân cảng Ream và Cảng tự trị Sihanoukville.

Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm tặng hoa chúc mừng ngày 20/10 tại chương trình. (Ảnh: TRỊNH DŨNG)

Tà áo dài - Nhịp cầu kết nối văn hóa Việt Nam-Lào

Tối 20/10, tại thủ đô Vientiane, Lào, Câu lạc bộ Di sản Áo dài Việt Nam tại Lào tổ chức chương trình gặp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (20/10/1930-20/10/2026) với chủ đề “Tà áo dài - Nhịp cầu kết nối văn hóa Việt Nam-Lào”.

Tạo hình Quan Công qua sự thể hiện của nghệ sĩ Vũ Lăng Vân, nghệ sĩ Tấn kịch được mệnh danh là “Quan Công sống”. (Ảnh: VI SA)

Trung Quốc lan tỏa giá trị văn hóa vượt thời gian của Quan Công

Trong dòng chảy lịch sử và văn hóa Trung Quốc, Quan Công không chỉ là nhân vật nổi tiếng thời Tam Quốc, mà còn trở thành biểu tượng văn hóa gắn với lòng trung thành, chữ tín, tinh thần chính nghĩa. Qua nhiều thế kỷ, hình tượng Quan Công hiện diện mọi nơi, từ các công trình tín ngưỡng cho đến sân khấu, dân gian, xã hội.