Đẩy nhanh quy trình áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý thuế

Tính đến hết ngày 29/8/2023, cơ quan thuế đã thực hiện hoàn thuế giá trị gia tăng với tổng số tiền thuế hoàn là 87.191 tỷ đồng, bằng 46,9% dự toán hoàn thuế giá trị gia tăng năm 2023 (186.000 tỷ đồng), nhưng chỉ bằng 90% cùng kỳ năm 2022.

Truy thu thuế được hơn 4.000 tỷ đồng

Thống kê số liệu hoàn thuế cho thấy, số thuế hoàn cho xuất khẩu là 71.161 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 81,6% tổng số đã hoàn, bằng 82% cùng kỳ năm 2022; số thuế hoàn cho dự án đầu tư là 15.707 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 18% tổng số đã hoàn, bằng 169% cùng kỳ năm 2022; số thuế hoàn cho trường hợp khác là 323 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 0,4% tổng số đã hoàn, bằng 94% cùng kỳ năm 2022.

Về công tác thanh tra, kiểm tra, tính đến hết ngày 30/8/2023, toàn ngành thuế đã thực hiện được 38.866 cuộc thanh tra, kiểm tra, đạt 48,5% kế hoạch năm 2023 (38.876 doanh nghiệp/80.132 doanh nghiệp) và bằng 92,62% cùng kỳ năm 2022; kiểm tra được 393.280 hồ sơ khai thuế tại cơ quan thuế bằng 85,29% cùng kỳ năm 2022. Tổng số tiền kiến nghị xử lý qua thanh tra, kiểm tra là 39.748,27 tỷ đồng bằng 102,89% cùng kỳ năm 2022; trong đó: tổng số thuế tăng thu qua thanh tra, kiểm tra là 10.348,1 tỷ đồng; giảm khấu trừ là 1.194,6 tỷ đồng; giảm lỗ là 28.205,6 tỷ đồng. Tổng số tiền thuế nộp vào ngân sách là 7.189,3 tỷ đồng, bằng 69,47% số tăng thu qua thanh tra, kiểm tra.

Kết quả thanh tra cũng cho thấy, số doanh nghiệp được thanh tra là 1.888 doanh nghiệp, đạt 34,73% kế hoạch năm 2023 (1.888 doanh nghiệp/5.437 doanh nghiệp). Tổng số truy thu, truy hoàn, phạt là 4.186,5 tỷ đồng (trong đó truy thu là 2.879 tỷ đồng, ấn định là 2,3 tỷ đồng, truy hoàn là 35,6 tỷ đồng, phạt là 1.269,6 tỷ đồng); giảm khấu trừ là 176,4 tỷ đồng; giảm lỗ là 11.703,9 tỷ đồng; số đã nộp ngân sách là 2.853,9 tỷ đồng bằng 68,2% số tăng thu qua thanh tra. Số doanh nghiệp được kiểm tra là 36.978 doanh nghiệp, đạt 49,5% kế hoạch năm 2023 (36.988 doanh nghiệp/74.695 doanh nghiệp). Tổng số truy thu, truy hoàn, phạt là 5.775,3 tỷ đồng (trong đó truy thu là 4.071,5 tỷ đồng, ấn định là 16 tỷ đồng, truy hoàn là 59,2 tỷ đồng, phạt là 1.628,6 tỷ đồng); giảm khấu trừ là 934,9 tỷ đồng; giảm lỗ 15.919,3 tỷ đồng; số đã nộp ngân sách là 3.949,1 tỷ đồng bằng 68,4% số tăng thu qua kiểm tra.

Phát hiện nhiều sai sót, ẩn lậu trong hồ sơ khai thuế

Công tác kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở cơ quan thuế cho thấy, đã kiểm tra được 393.280 hồ sơ bằng 85,3% so với cùng kỳ năm 2022; xử lý điều chỉnh thu vào ngân sách 386,3 tỷ đồng; giảm khấu trừ là 83,3 tỷ đồng; giảm lỗ là 582,4 tỷ đồng. Qua kiểm tra rà soát các hồ sơ khai thuế tại cơ quan thuế đã phát hiện những sai sót, ẩn lậu của người nộp thuế để điều chỉnh tăng số thuế kê khai hoặc ấn định thuế.

Riêng kết quả thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp có hoạt động giao dịch liên kết tính đến ngày 15/8, toàn ngành thuế đã tiến hành thanh tra, kiểm tra được 441 doanh nghiệp có hoạt động giao dịch liên kết; truy thu, truy hoàn và phạt 905,7 tỷ đồng; giảm lỗ 8.830,9 tỷ đồng; giảm khấu trừ 28,1 tỷ đồng và điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 1.632,8 tỷ đồng. Trong đó thanh tra, kiểm tra xác định lại giá thị trường đối với giao dịch liên kết đã truy thu 294,9 tỷ đồng, giảm lỗ 7.078,7 tỷ đồng, điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 940 tỷ đồng.

Về công tác quản lý thu nợ và cưỡng chế nợ thuế, toàn ngành thực hiện thu nợ thuế trong tháng 8/2023 ước đạt 4.500 tỷ đồng. Lũy kế tính đến cuối tháng 8/2023 ước thu nợ thuế đạt 30.108 tỷ đồng. Tổng số tiền thuế nợ ngành thuế quản lý ước tính đến thời điểm ngày 31/8/2023 là 153.693 tỷ đồng, tăng 1,6% so với thời điểm ngày 31/7/2023, tăng 4% so với thời điểm ngày 31/12/2022.

Nếu không kể số tiền thuế nợ đang xử lý và tiền thuế nợ đang khiếu nại, khiếu kiện thì tổng số tiền thuế nợ ước tính đến thời điểm 31/8/2023 là 131.448 tỷ đồng, tăng 0,3% so với thời điểm ngày 31/7/2023, tăng 3,7% so với thời điểm ngày 31/12/2022. Tính đến thời điểm 31/8/2023, ước tỷ lệ tổng tiền thuế nợ trên tổng dự toán thu năm 2023 là 11,2%, trong đó tỷ lệ tiền thuế nợ có khả năng thu trên tổng dự toán thu năm 2023 là 7,7%.

Tổng cục Thuế cũng cho biết, lũy kế kết quả thực hiện xử lý nợ từ khi Nghị quyết số 94/2019/QH14 có hiệu lực (1/7/2020) đến hết tháng 7/2023 ước đạt 37.059 tỷ đồng; trong đó: Xử lý khoanh nợ tiền thuế là 28.983 tỷ đồng; xử lý xóa nợ tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp là 8.076 tỷ đồng. Ngày 31/7/2023 là thời hạn cuối thực hiện xử lý khoanh nợ, xóa nợ thuế không còn khả năng thu theo Nghị quyết số 94/2019/QH14 của Quốc hội. Hiện nay, Tổng cục Thuế đang khẩn trương tổng hợp, chuẩn bị tài liệu để báo cáo Tổng kết việc thực hiện xử lý nợ theo Nghị quyết số 94/2019/QH14 ngày 26/11/2019 của Quốc hội.

Áp dụng cơ sở dữ liệu lớn

Đặc biệt, toàn ngành thuế đang tăng tốc áp dụng quản lý rủi ro trong công tác quản lý thuế, chống thất thu ngân sách nhà nước.

Tổng cục Thuế đang tiếp tục nghiên cứu triển khai việc áp dụng công nghệ cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) vào phân tích dữ liệu trên hóa đơn điện tử. Theo đó, phân tích hóa đơn điện tử theo các mặt hàng rủi ro để phát hiện hóa đơn có giá bất thường, phân tích chuỗi mua bán hóa đơn…

Tổng cục tiếp tục hỗ trợ các cục thuế triển khai áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý hóa đơn, tổng hợp báo cáo của các cục thuế về kết quả triển khai đối chiếu dữ liệu hóa đơn và tờ khai thuế giá trị gia tăng; Hỗ trợ các cục thuế triển khai chức năng đưa ra danh sách cảnh báo sử dụng hóa đơn tại Ứng dụng Hóa đơn điện tử phục vụ công tác kiểm soát hóa đơn điện tử, ngăn chặn tình trạng xuất hóa đơn khống.

Tiến độ thực hiện cho thấy, Tổng cục tích cực xây dựng Bộ chỉ số tiêu chí và Quy trình áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý hoàn thuế giá trị gia tăng, hiện đang khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo Quy trình để ban hành.

Trên cơ sở ý kiến tham gia của các cục thuế địa phương và các vụ/đơn vị liên quan, Tổng cục Thuế đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Quy trình và hồ sơ để ban hành quy trình áp dụng quản lý rủi ro trong lựa chọn hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế tiêu thụ đặc biệt để kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế (dự kiến ban hành trong tháng 9/2023).

Tổng cục đã triển khai xây dựng bộ chỉ số tiêu chí áp dụng quản lý rủi ro tổng thể đối với tổ chức, doanh nghiệp. Đặc biệt, trong việc xây dựng bộ chỉ số tiêu chí áp dụng quản lý rủi ro lựa chọn người nộp thuế là hộ gia đình, cá nhân để kiểm tra về hoạt động chuyển nhượng bất động sản, trên cơ sở ý kiến tham gia của các cục thuế địa phương, Tổng cục Thuế đang tiếp tục hoàn thiện Bộ chỉ số tiêu chí áp dụng quản lý rủi ro lựa chọn người nộp thuế là hộ gia đình, cá nhân để kiểm tra về hoạt động chuyển nhượng bất động sản.

Trong tháng 9, toàn ngành thuế tiếp tục đẩy mạnh kiểm tra, giám sát kê khai thuế của người nộp thuế, kiểm tra, rà soát các tờ khai, tập trung vào các lĩnh vực kinh doanh tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt là những doanh nghiệp được miễn giảm, gia hạn tiền thuế, tiền thuê đất; Quản lý chặt chẽ công tác hoàn thuế, bảo đảm hoàn thuế đúng đối tượng, đúng chính sách pháp luật, tập trung nguồn nhân lực đẩy nhanh tiến độ giải quyết những hồ sơ hoàn thuế đủ điều kiện hoàn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có dòng tiền phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tổ chức kiểm tra sau hoàn thuế kết hợp với thanh tra, kiểm tra quyết toán thuế nhằm phát hiện và xử lý kịp thời những trường hợp vi phạm.