Giới quan sát ngay lập tức hoan nghênh “cái bắt tay nồng ấm” giữa Ankara và Damascus, đồng thời tin tưởng động thái tích cực này sẽ giúp Syria dần tái hội nhập với cộng đồng quốc tế.
Thứ trưởng Ngoại giao Nuh Yilmaz đã được bổ nhiệm làm Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Syria, một động thái được giới phân tích đánh giá cao nhằm khởi động lại quan hệ song phương. Tuy nhiên, cộng đồng quốc tế còn bày tỏ hài lòng hơn nữa với sự đón tiếp nồng hậu mà Damascus dành cho đại diện ngoại giao mới của Ankara tại Syria.
Một nguồn tin ngoại giao cho biết, chính quyền mới ở Syria thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với ông Yilmaz, tin tưởng vị Đại sứ mới này sẽ giúp khôi phục quan hệ giữa hai nước láng giềng.
Về phía Ankara, quyết định bổ nhiệm người thân cận của Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan và có nhiều kinh nghiệm quốc tế đã được cân nhắc kỹ lưỡng, qua đó truyền tải một thông điệp ngoại giao quan trọng rằng quốc gia nằm trên hai lục địa Á-Âu rất trân trọng quan hệ với nước láng giềng Syria.
Tuy nhiên, với cộng đồng quốc tế, động thái bổ nhiệm Đại sứ tại Syria của Thổ Nhĩ Kỳ được đánh giá là khá bất ngờ, bởi Ankara cả chục năm qua đã hạ cấp quan hệ ngoại giao với Damascus xuống mức Đại biện lâm thời, thậm chí còn cắt đứt quan hệ ngoại giao dưới thời Tổng thống Bashar al-Assad. Đại sứ Nuh Yilmaz là một nhà ngoại giao đã kinh qua nhiều lĩnh vực và chức vụ, đã làm việc tại Tổ chức Tình báo quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ (MIT), thông thạo tiếng Anh, từng công tác cũng như giảng dạy tại Mỹ.
Việc Thổ Nhĩ Kỳ bắt tay nồng ấm với Syria không phải ngẫu nhiên, bởi chính quyền mới ở quốc gia Tây Á đang thể hiện sự quyết tâm trong giải quyết các vấn đề nội chính, nhất là sự tranh giành quyền lực và xung đột vũ trang giữa các phe phái, nhằm từng bước khôi phục uy tín và vị thế của mình với cộng đồng quốc tế.
Hồi tháng 10, chính quyền chuyển tiếp Syria đã tiến hành một sự kiện quan trọng, dù phải trì hoãn gần 1 năm kể từ khi chế độ Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ, đó là bầu cử Quốc hội. Tuy cuộc bầu cử Quốc hội còn chưa được chỉn chu và toàn diện như chỉ được tổ chức tại 50 trong tổng số 60 khu vực bầu cử và không phải theo hình thức bỏ phiếu trực tiếp do vấn đề an ninh, nhưng là cả một sự cố gắng đối với chính quyền tạm thời còn non trẻ. Nỗ lực bảo đảm an ninh và minh bạch cho cuộc bầu cử đã được quốc tế ghi nhận.
Một điểm sáng nữa trong thành tựu của chính phủ tạm quyền ở Syria là việc đàm phán đạt được lệnh ngừng bắn toàn diện với lực lượng người Kurd. Bộ trưởng Quốc phòng Murhaf Abu Qasra trong cuộc gặp thủ lĩnh người Kurd Mazloum Abdi tại thủ đô Damascus đã thuyết phục được lực lượng vũ trang này ngừng bắn và đồng hành với chính phủ trong công cuộc tái thiết đất nước.
Dù áp lực trong vấn đề nội chính và xung đột phe phái đã được giải tỏa phần nào, song công cuộc tái thiết Syria vẫn còn nhiều gian nan và tốn kém. Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính chi phí để tái thiết Syria sau cuộc nội chiến kéo dài hơn 13 năm qua lên tới 261 tỷ USD, gấp 10 lần GDP nước này năm 2024. Theo báo cáo của WB, cuộc xung đột giai đoạn 2011-2024 không chỉ cướp đi sinh mạng của hơn nửa triệu người dân Syria, mà còn gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở hạ tầng, điện, đường, trường, trạm với tổng mức ước tính lên tới 108 tỷ USD. Trong các hạng mục được đánh giá, cơ sở hạ tầng bị ảnh hưởng nặng nề nhất, chiếm 48% tổng thiệt hại, tương đương 52 tỷ USD.
Bộ trưởng Tài chính Syria Mohammed Barnieh đánh giá báo cáo của WB cho thấy mức độ tàn phá khủng khiếp của chiến tranh và số tiền khổng lồ cần chi trả cho công cuộc tái thiết đất nước. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế “chìa bàn tay nhân ái” hỗ trợ Syria khôi phục cơ sở hạ tầng thiết yếu, hồi sinh cộng đồng và đặt nền móng cho tương lai.
Bày tỏ đồng cảm với những khó khăn của Syria, Giám đốc WB phụ trách khu vực Trung Đông Jean-Christophe Carret nhấn mạnh những thách thức phía trước là vô cùng lớn nhưng định chế tài chính này sẵn sàng chia sẻ gánh nặng, hỗ trợ Syria phục hồi và tái thiết, mang lại tương lai tươi sáng cho người dân Syria.
