Sau khi Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp thay mặt Tổng cục Chính trị trình bày báo cáo, Tổng Bí thư Đỗ Mười nêu một số vấn đề chính cần xem xét, đại ý: Về việc giải quyết chính sách sau chiến tranh của chúng ta đã tương đối đầy đủ, cả về mặt văn bản. Kết quả đạt được rất tốt, góp phần ổn định hậu phương, động viên quân đội hoàn thành nhiệm vụ. 

Ông Đẩu kể, trong lúc Tổng Bí thư Đỗ Mười vừa đi vòng quanh bàn hội nghị, vừa phát biểu như thể tiếp tục suy nghĩ, xem xét, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp liền nói xen vào: “Thưa Tổng Bí thư! Bản thân tôi có người em út tên là Đặng Vũ Tân, hy sinh ở chiến trường Quảng Trị năm 1972. Từ ngày báo tử, bao nhiêu năm rồi mẹ tôi vẫn đắp cái chăn là di vật của em Tân. Đến ngày mẹ tôi từ trần, gia đình chúng tôi lấy cái chăn ấy khâm liệm cho cụ. Khi mẹ tôi còn sống, cứ mỗi lần tôi về, cụ nói mà như trách cứ tôi rằng, con làm tướng mà không tìm được mộ em con đưa về đây cho mẹ thì nói làm gì!”

Nghe vậy, Tổng Bí thư nói: “Đúng đấy! Cụ mắng cậu là phải. Ở bất cứ nơi đâu, người mẹ liệt sĩ nào cũng vậy thôi. Chính các mẹ là người hy sinh lớn nhất”. 

Rồi Tổng Bí thư Đỗ Mười kết luận hội nghị: “Đến giờ phút này, theo tôi, còn có một đối tượng có nhiều công lao to lớn với quân đội với đất nước nhưng chưa được khen thưởng xứng đáng. Đó là những bà mẹ đã thầm lặng hiến dâng những người con cho Tổ quốc. Chúng ta phải nghiên cứu một chính sách gì đấy để đền đáp công ơn đó".

Đề án chính sách “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” ra đời từ những lời “trách móc” như thế. Và nó xuất phát từ trách nhiệm và bổn phận của những người đứng đầu đất nước, của những người chỉ huy, đồng đội.

Nhưng không chỉ có đề án Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp còn nhiều nỗi trăn trở khác, tất cả nhằm tri ân và tôn vinh những người đã dành cả tuổi xuân, hy sinh phần máu xương cho Tổ quốc. Ví như đề án tiền lương, phụ cấp quân đội.

Lúc đó, ông Đẩu là Đại úy, trợ lý của Phòng Chính sách, Cục Tổ chức Tổng cục Chính trị. Còn ông Đặng Vũ Hiệp là Thiếu tướng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Thứ trưởng Quốc phòng.

Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu kể: Trong Đề án, có mục Phụ cấp thâm niên vẫn giữ mức tối đa 25% trên nền lương chính như chế độ hiện hành. Nhưng đến phần thảo luận tham gia ý kiến, tôi không nhất trí, bởi khi Nhà nước ban hành chế độ tiền lương năm 1960, thì tuổi quân của cán bộ quân đội cao nhất hồi đó mới là 16 năm, hưởng Phụ cấp thâm niên là 16%. Đến nay, quân đội ta đã qua 36 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành, nếu để ở mức tối đa 25% là không hợp lý. 

Ý kiến của Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu lúc ấy không được đa số thành viên cuộc họp đồng ý, với lập luận mọi khoản phụ cấp theo lương không vượt quá 1/4 lương chính. Khi đứng dậy kết luận, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp nói: “Cá nhân tôi đồng ý với ý kiến của đồng chí Nguyễn Mạnh Đẩu, nhưng hội nghị phải kết luận theo đa số. Tôi hẹn nhé, bây giờ đồng chí là Đại úy, chờ đến khi nào đồng chí lên tới Đại tá, Cục trưởng Chính sách thì tiếp tục đưa kiến nghị này ra. Và tôi cho rằng, sẽ được chấp thuận…”. Câu nói có tính dự báo hồi đó của ông, 13 năm sau (năm 1993) là hoàn toàn đúng.

“Ông cùng tôi đến từng nghĩa trang, bia kỷ niệm, xem xét việc tu bổ từng khu mộ liệt sĩ. Theo danh sách của Cục Chính sách, Tổng cục Chính trị cung cấp, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đã gắn tên liệt sĩ bằng chữ đồng lên các bức tường lớn bao quanh Nghĩa trang A1” - Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu cho biết, đồng thời nói thêm rằng đi đâu, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp cũng dành thời gian đi thăm các đối tượng chính sách và anh em cán bộ chính sách ở cơ sở.  

Vì thế mà sau khi nghỉ hưu theo chế độ (năm 1998), Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp vẫn đi tiếp con đường mà ông đã chọn, vì chiến sĩ, vì nhân dân. Ngày 17/12/2003, ông được phân công là Chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam với sứ mệnh chăm sóc, giúp đỡ và đấu tranh bảo vệ quyền lợi, đòi công lý cho nạn nhân chất độc da cam

Năm 2007, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp dẫn đầu đoàn đại biểu nạn nhân chất độc da cam/dioxin các tỉnh, thành phố tiếp kiến Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết. Hôm đó, Chủ tịch nước ôm chầm lấy Thượng tướng và nói đại ý: Anh Hiệp đã vào sinh ra tử, đáng ra có thể an nhàn tuổi già, nhưng vì nghĩa tình đồng đội, nghĩa đồng bào mà vẫn ngày đêm chăm lo cho các nạn nhân chất độc da cam.

Câu nói ấy đã khái quát con người cũng như đức hy sinh của Thượng tướng. Mẹ của ông không có tên trong danh sách được phong Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Bà cũng không chờ được đến ngày ông thực hiện lời dặn dò, “trách móc” năm xưa. Bà mất năm 1986, với tấm chăn khâm liệm là di vật của cậu con út, liệt sĩ Đặng Vũ Tân. 

Mãi đến năm 1996, Thượng tướng mới tìm được hài cốt em trai ở Nghĩa trang Trường Sơn và đưa về nằm cạnh mẹ ở nghĩa trang quê hương. Dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, mẹ vẫn dang tay đón các con vào lòng, hòa tan vào đất nước.