Con số thống kê nói trên, công bố ngày 20/3, của Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD), trong Báo cáo và Khuyến nghị chính sách “Hướng tới nông nghiệp bền vững: Thực hành khung Môi trường -Xã hội - Quản trị (ESG) và tiếp cận tài chính bền vững của các tác nhân nhỏ và vừa trong chuỗi giá trị nông nghiệp”, đã nói lên nhiều nghịch lý còn tồn tại trong thúc đẩy phát triển bền vững ở nước ta hiện nay.
Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể trong lĩnh vực nông nghiệp, khi đã lựa chọn theo hướng sản xuất bền vững, đều bắt đầu với mô hình thử nghiệm, nhỏ lẻ, vừa làm vừa điều chỉnh. Bởi vậy, thật khó khăn để có thể vay vốn ngân hàng với các ưu đãi của tài chính xanh, nhất là giảm lãi suất. Theo Báo cáo, nguồn vốn mà các tác nhân nhỏ đang sử dụng chủ yếu vẫn đến từ tín dụng truyền thống (57%) và vay từ người thân (55%). Thực tế khảo sát này “phản ánh khoảng cách lớn giữa thực hành bền vững và khả năng tiếp cận tài chính phù hợp”.
Không chỉ có các đơn vị sản xuất nông nghiệp, lĩnh vực sản xuất sản phẩm công nghiệp, công nghệ theo hướng bền vững cũng vướng điểm nghẽn tương tự, về vốn xanh. Chưa kể, lực đẩy chính sách tiêu dùng xanh ở trong nước còn hạn chế, dẫn đến các sản phẩm này, do giá thành cao hơn hẳn so với sản phẩm thông thường cùng chủng loại, nên càng khó cạnh tranh. Đơn cử, Công ty TNHH Nhựa sinh học Buyo (Hà Nội) có sản phẩm ống hút bằng nhựa sinh học có giá cao gần gấp đôi nếu so giá của ống hút nhựa thông thường, túi không chứa nhựa gốc dầu mỏ, dễ phân hủy trong môi trường có giá cao gấp 2-3 lần nếu so giá của túi nhựa thông thường…, nên hầu như chỉ xuất khẩu hoặc phân phối trong giới hạn một số chuỗi bán lẻ. Cần phải nói thêm rằng, nhiều sản phẩm công nghiệp bền vững đều có nguồn gốc nguyên vật liệu từ phụ phế phẩm nông nghiệp, như thân, vỏ cây trái, hoa màu.
Việc thiếu sự kết nối và đồng bộ giữa các chính sách nền tảng và thành phần trong hệ sinh thái nông nghiệp bền vững được cho là rào cản lớn đối với nỗ lực hiện thực hóa nguồn lực tài chính xanh. Đây là điểm nghẽn cần được khơi thông để dòng vốn xanh có thể chảy mạnh vào vòng tuần hoàn của sản xuất nông nghiệp và công nghiệp bền vững.
