Vùng rừng Lâm Đồng đứng đầu cả nước về lan rừng với khoảng 400 loài, chiếm đến gần 80% lan rừng Việt Nam. Nhiều loài thực vật họ lan thuộc nhóm có giá trị kinh tế cao, được các thương lái thu mua săn đón. “Trước đây nhiều cánh rừng là thiên đường của các loài hoa lan, nhưng do bị khai thác quá mức nên phải vào rất sâu trong rừng mới tìm được và số lượng cũng không còn phong phú như xưa. Họ khai thác không đúng cách, có khi chặt cả cây rừng để lấy một khóm hoa lan đã khiến cho hệ sinh thái rừng ảnh hưởng nghiêm trọng, nhất là vào những tháng cuối năm khi nhiều người săn lan rừng để bán dịp Tết”, anh Nguyễn Thanh Minh chia sẻ.
Các cánh rừng quanh Đắk Mil cũng chịu nhiều áp lực từ tình trạng khai thác thiếu kiểm soát dẫn đến nguồn tài nguyên lan rừng suy giảm. Với kinh nghiệm trồng và chăm sóc lan, Nguyễn Thanh Minh đã “thuần hóa” thành công, nhân giống nhiều giò lan rừng, đồng thời vận động bà con tránh khai thác trực tiếp trong rừng sâu. Anh cho biết: “Hầu hết các loài lan rừng đều sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện nhà lưới che. Nhiều loài có khả năng tăng sinh nhanh về số lượng. Nhưng cũng có một số loài, khả năng sinh trưởng chậm, khiến việc thuần lan không hề dễ dàng”.
Từ những mẫu chồi, đốt thân hoặc hạt lan làm nguyên liệu ban đầu, anh đã phát triển và ghép thành công hàng ngàn giò lan, tạo được số lượng lớn các cây con của các loài lan rừng có giá trị như kiếm, thủy tiên, hạt vĩ, báo hỉ, giáng hương, denro…
Hiện nay, các nhà khoa học đang bảo tồn giống hoa lan theo 2 hướng là xây dựng các bộ sưu tập sống về các loài lan và hình thành ngân hàng gen. Thạc sĩ Phan Công Du - nhà nghiên cứu tại Khu Công nghệ sinh học và Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Đà Lạt - khẳng định việc nhân giống thành công các loài lan đặc hữu không chỉ cho phép bảo tồn nguồn gen quý hiếm bằng cách di thực các giống lan này trở lại rừng, mà còn tạo điều kiện để nhân rộng các giống phong lan quý ở các địa bàn khác.
“Bảo tồn những loài lan quý hiếm, xây dựng ngân hàng gen về hoa lan để phát triển lâu dài ngành trồng và kinh doanh hoa lan cũng đã được khởi động tại tỉnh Lâm Đồng”, Thạc sĩ Phan Công Du cho hay. Theo anh, chính sách của ngành nông - lâm tỉnh Lâm Đồng hết sức khuyến khích nghiên cứu phát triển, sử dụng và bảo tồn bền vững một số loài hoa quý hiếm để phục vụ phát triển kinh tế.
Theo kinh nghiệm của nhà vườn, để có thể bảo tồn lan đặc hữu cần có biện pháp duy trì cũng như chăm sóc các cây con trong giai đoạn vườn ươm. Việc nhân rộng các giống lan rừng để đáp ứng cho thị trường cũng đã giúp giảm thiểu nạn khai thác trực tiếp trong tự nhiên.
