Trong tiến trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Thành phố Hồ Chí Minh đặt doanh nghiệp nhỏ và vừa vào vị trí quan trọng trong quá trình đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Hỗ trợ khu vực doanh nghiệp này chuyển đổi số không chỉ nhằm cải thiện năng lực vận hành của từng đơn vị, mà còn tạo nền tảng mở rộng sức cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn bộ nền kinh tế Thành phố.

Nhận diện điểm nghẽn

Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm phần lớn trong tổng số doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động tại Thành phố Hồ Chí Minh, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, trước những biến động của thị trường, sự phát triển nhanh của công nghệ và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn do mô hình kinh doanh chậm đổi mới.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh tại một số doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trước áp lực đổi mới công nghệ.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh tại một số doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trước áp lực đổi mới công nghệ.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, những hạn chế về năng lực thích ứng, đổi mới công nghệ và quản trị có thể khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa khó nắm bắt cơ hội kinh doanh, mở rộng thị trường và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị. Trước thực trạng này, nhiều doanh nghiệp đã từng bước đưa công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và ghi nhận những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong khu vực này vẫn chưa đồng đều. Những trở ngại nổi bật là hạn chế về nhận thức, nguồn lực tài chính, nhân lực và năng lực quản trị. Khó khăn lớn nhất là nguồn lực tài chính. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa có quy mô vốn không lớn, tích lũy chưa cao, trong khi chuyển đổi số đòi hỏi kinh phí để xây dựng hạ tầng, triển khai giải pháp công nghệ, đào tạo nhân sự và duy trì hệ thống.

Doanh nghiệp tìm hiểu các mô hình, giải pháp công nghệ hiện đại nhằm tối ưu hóa hiệu quả vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Doanh nghiệp tìm hiểu các mô hình, giải pháp công nghệ hiện đại nhằm tối ưu hóa hiệu quả vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Một bộ phận doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích lâu dài của chuyển đổi số, thậm chí cho rằng quá trình này chỉ phù hợp với những đơn vị có tiềm lực tài chính mạnh. Cách tiếp cận như vậy khiến việc ứng dụng công nghệ dễ dừng ở những giải pháp riêng lẻ, thiếu tính kết nối và chưa tạo ra hiệu quả tương xứng với chi phí đầu tư. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đang chịu áp lực từ khối lượng lớn hóa đơn, chứng từ, tin nhắn và báo cáo. Khi dữ liệu nằm rải rác ở nhiều hệ thống, lãnh đạo khó có được thông tin đầy đủ, kịp thời để đưa ra quyết định, ảnh hưởng đến khả năng phản ứng trước những thay đổi của thị trường.

Ngoài những hạn chế về tài chính và nhân lực, năng lực quản trị, tư duy tổ chức hoạt động theo hướng số hóa ở một số doanh nghiệp cũng chưa theo kịp yêu cầu đổi mới. Chuyển đổi số không chỉ là đưa phần mềm vào quy trình sản xuất, kinh doanh, mà còn đòi hỏi doanh nghiệp rà soát quy trình, thay đổi phương thức quản lý và khai thác dữ liệu phục vụ việc ra quyết định.

Từng bước đưa công nghệ hiện đại vào dây chuyền sản xuất giúp doanh nghiệp hợp lý hóa quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Từng bước đưa công nghệ hiện đại vào dây chuyền sản xuất giúp doanh nghiệp hợp lý hóa quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Nếu thiếu chiến lược rõ ràng, việc đầu tư công nghệ dễ mang tính đối phó, chạy theo xu hướng hoặc triển khai theo từng bộ phận mà không gắn với mục tiêu phát triển chung. Thị trường cung cấp nhiều giải pháp số, trong khi doanh nghiệp chưa có đủ thông tin và kinh nghiệm để đánh giá chất lượng, chi phí cũng như mức độ phù hợp của từng sản phẩm. Lựa chọn công nghệ vượt quá nhu cầu hoặc không tương thích với hệ thống hiện có có thể làm tăng chi phí, gây lãng phí nguồn lực và khiến doanh nghiệp ngần ngại đầu tư.

QUY MÔ DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

  • 282.400 doanh nghiệp đang hoạt động tính đến cuối năm 2025.

  • Doanh nghiệp nhỏ và vừa, siêu nhỏ chiếm hơn 90%

Nguồn: Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA).

Lấy hiệu quả làm thước đo

Những hạn chế trên cho thấy, chuyển đổi số tại doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp với quy mô, nguồn lực và nhu cầu thực tế. Thay vì đầu tư dàn trải, doanh nghiệp cần xác định những khâu ưu tiên ứng dụng công nghệ, qua đó tiết giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Các nền tảng số và giải pháp trí tuệ nhân tạo được giới thiệu nhằm hỗ trợ toàn diện cho lộ trình chuyển đổi số của doanh nghiệp.

Các nền tảng số và giải pháp trí tuệ nhân tạo được giới thiệu nhằm hỗ trợ toàn diện cho lộ trình chuyển đổi số của doanh nghiệp.

Để quá trình này đạt hiệu quả, bên cạnh sự chủ động của doanh nghiệp, cần có sự đồng hành của cơ quan quản lý, tổ chức tư vấn và đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ. Sự hỗ trợ phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn công nghệ, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, hạn chế rủi ro và từng bước đổi mới phương thức quản lý, sản xuất, kinh doanh. Từ yêu cầu thực tiễn đó, Thành phố Hồ Chí Minh triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao mức độ sẵn sàng và năng lực ứng dụng công nghệ. Các gói hỗ trợ được thiết kế theo nhu cầu, quy mô, đặc điểm ngành nghề và khả năng tiếp cận công nghệ của từng doanh nghiệp.

Phát triển nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa tiêu biểu trong các lĩnh vực khoa học-công nghệ, tạo động lực bứt phá cho kinh tế số Thành phố.

Phát triển nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa tiêu biểu trong các lĩnh vực khoa học-công nghệ, tạo động lực bứt phá cho kinh tế số Thành phố.

Thành phố xác định doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi số, chủ động ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, đổi mới phương thức quản lý và tổ chức hoạt động. Việc đầu tư công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi giúp doanh nghiệp giải quyết những khó khăn trong vận hành, tiết giảm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Do đó, các chính sách hỗ trợ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và mang lại hiệu quả thiết thực.

Để hiện thực hóa các quan điểm trên, chính quyền Thành phố giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt, tháo gỡ rào cản về thể chế, hoàn thiện hành lang pháp lý và điều phối các nguồn lực hỗ trợ. Cùng với đó, việc đẩy mạnh số hóa quy trình cung cấp dịch vụ công, nhất là tại chính quyền cơ sở, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số.

Số hóa đồng bộ quy trình chứng từ, báo cáo giúp dòng chảy dữ liệu thông suốt, hỗ trợ ban lãnh đạo đưa ra quyết định kịp thời.

Số hóa đồng bộ quy trình chứng từ, báo cáo giúp dòng chảy dữ liệu thông suốt, hỗ trợ ban lãnh đạo đưa ra quyết định kịp thời.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi số cần bắt đầu từ những nhu cầu thiết thực như tinh gọn quy trình quản lý, giảm thời gian xử lý chứng từ, kết nối dữ liệu giữa các bộ phận, nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng và mở rộng thị trường. Khi những khâu này được cải thiện, công nghệ mới phát huy vai trò như một công cụ nâng cao năng suất, tối ưu nguồn lực và củng cố năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

BA QUAN ĐIỂM TRONG CHUYỂN ĐỔI SỐ DOANH NGHIỆP

  • Lấy hiệu quả làm thước đo: Tránh đầu tư dàn trải, hình thức và hạn chế các khâu trung gian không cần thiết.

  • Lấy doanh nghiệp làm trung tâm: Nhà nước thực hiện vai trò kiến tạo, tháo gỡ vướng mắc về thể chế và đồng tài trợ kinh phí.

  • Số hóa toàn bộ quy trình: Từ đánh giá mức độ trưởng thành số đến giải ngân kinh phí đều thực hiện trên môi trường số.

Nguồn: Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh.

Đưa chính sách vào thực tiễn

Nhằm thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng công nghệ số, Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch triển khai Đề án chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030. Đề án hướng đến kế thừa, kết nối các chương trình hỗ trợ hiện có, sử dụng hiệu quả nguồn lực và hạn chế chồng chéo trong quá trình thực hiện. Các chính sách hỗ trợ phải bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch, đồng thời đẩy mạnh số hóa quy trình và gắn ứng dụng công nghệ với đào tạo, nâng cao kỹ năng số cho người lao động.

Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản trị và tối ưu hóa nguồn lực tại đơn vị.

Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản trị và tối ưu hóa nguồn lực tại đơn vị.

Để chuyển đổi số thực sự tạo ra giá trị kinh tế, nâng cao doanh thu và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, Thành phố cần triển khai các giải pháp đồng bộ, với sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức tín dụng. Song song đó, bản thân doanh nghiệp phải chủ động đổi mới tư duy, điều chỉnh phương thức quản lý, sản xuất và kinh doanh để thích ứng với môi trường số.

MỤC TIÊU CHUYỂN ĐỔI SỐ DOANH NGHIỆP ĐẾN NĂM 2030

  • Hỗ trợ từ 150.000 đến 200.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó ít nhất 100.000 doanh nghiệp được hỗ trợ ứng dụng sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.

  • Hình thành nhóm 200 doanh nghiệp nhỏ và vừa tiêu biểu về chuyển đổi số trong các ngành, lĩnh vực như khoa học, công nghệ, y tế, logistics, tài chính và giáo dục.

  • Phát triển mạng lưới tư vấn viên chuyển đổi số với ít nhất 500 tổ chức, cá nhân đáp ứng tiêu chí về năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn.

Nguồn: Đề án chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thành phố giai đoạn 2026-2030.

Trong quá trình triển khai, Sở Khoa học và Công nghệ giữ vai trò đầu mối tổ chức, hướng dẫn, đôn đốc và điều phối thực hiện Đề án. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng, mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ và tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác hiệu quả các nguồn lực phục vụ chuyển đổi số.

Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với các đơn vị liên quan thúc đẩy mở rộng vùng phủ sóng 5G tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao và khu chế xuất, tạo nền tảng cho sản xuất thông minh và ứng dụng Internet vạn vật công nghiệp (IIoT). Thành phố đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận, khai thác hệ thống trang thiết bị, phòng thí nghiệm và dữ liệu chuyên ngành thông qua Cổng dữ liệu mở (Open Data), hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm và đổi mới công nghệ.

Hạ tầng kết nối và mạng 5G được thúc đẩy mở rộng tại các khu công nghiệp, tạo nền tảng cho sản xuất thông minh.

Hạ tầng kết nối và mạng 5G được thúc đẩy mở rộng tại các khu công nghiệp, tạo nền tảng cho sản xuất thông minh.

Cùng với phát triển hạ tầng, Thành phố chú trọng tháo gỡ khó khăn về chi phí và thủ tục. Các chính sách hỗ trợ kinh phí, thuê hoặc mua giải pháp công nghệ và tư vấn chuyển đổi số được định hướng đơn giản hóa quy trình tiếp cận, giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính và lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế.

Sự kết hợp giữa các cơ chế đặc thù của Thành phố, cùng khát vọng vươn tầm của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ tạo nên một xung lực mới, đưa kinh tế số của Thành phố Hồ Chí Minh phát triển bứt phá, khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo năng động của khu vực.

Ông NGUYỄN HỮU YÊN Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh
Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh

Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với nhu cầu cụ thể và sự chủ động của doanh nghiệp. Ứng dụng công nghệ cần đi đôi với đổi mới phương thức quản trị, tổ chức sản xuất và kinh doanh, thay vì chỉ dừng lại ở đầu tư thiết bị hoặc phần mềm.

Chuyển đổi số khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa góp phần khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo năng động của Thành phố Hồ Chí Minh.

Chuyển đổi số khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa góp phần khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo năng động của Thành phố Hồ Chí Minh.

Với Thành phố Hồ Chí Minh, thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp nhỏ và vừa không đơn thuần là mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ, mà còn là quá trình nâng cao chất lượng quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo sức bật cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khi chính sách đi đúng nhu cầu, doanh nghiệp chủ động đổi mới và các nguồn lực hỗ trợ được kết nối hiệu quả, chuyển đổi số sẽ từng bước trở thành động lực nâng cao năng suất, sức cạnh tranh của doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy kinh tế số và phát triển bền vững của Thành phố.

Chỉ đạo sản xuất: Lê Nam Tư
Tổ chức sản xuất: Tùng Quang
Nội dung: Cao Tân, Tất Đạt
Ảnh: Tùng Anh, Thế Anh
Trình bày: Tùng Anh
(Bài có sử dụng hình ảnh AI trong thiết kế)