Nhận lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Canada.

Đây là chuyến công tác đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Canada sau khi Việt Nam tổ chức thành công Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội Khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Chuyến thăm tạo động lực chính trị mạnh mẽ, đưa quan hệ Việt Nam-Canada phát triển thực chất, cân bằng và hiệu quả hơn nữa, tương xứng với tiềm năng, thế mạnh và nhu cầu của hai nước.

Chuyến thăm ghi dấu mốc có ý nghĩa lịch sử, khi lần đầu tiên người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Canada kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973. Sự kiện diễn ra đúng vào thời điểm quan hệ Việt Nam-Canada đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để bước sang một giai đoạn hợp tác sâu sắc và thực chất hơn.

Việt Nam và Canada đã xác lập quan hệ Đối tác toàn diện tháng 11/2017, qua đó đề ra các nguyên tắc cơ bản định hướng cho quan hệ hai nước, tập trung vào 7 lĩnh vực hợp tác là: chính trị-ngoại giao, thương mại-đầu tư, hợp tác phát triển, quốc phòng-an ninh, văn hóa-giáo dục, khoa học-công nghệ và giao lưu nhân dân.

Sau hơn nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao và gần một thập kỷ triển khai khuôn khổ Đối tác toàn diện, hai nước đã xây dựng nền tảng quan hệ ngày càng vững chắc. Tin cậy chính trị được củng cố; hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư phát triển năng động; hợp tác giáo dục-đào tạo, khoa học-công nghệ, quốc phòng-an ninh và giao lưu nhân dân ngày càng thực chất. Đặc biệt, hai bên đang nỗ lực đưa các lĩnh vực như khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng sạch và phát triển nguồn nhân lực trở thành những động lực mới của quan hệ hai nước.

Trong giai đoạn đại dịch Covid-19, lãnh đạo hai bên duy trì tiếp xúc qua nhiều hình thức trao đổi thư, điện đàm, họp trực tuyến. Ngay sau khi đại dịch Covid-19 được kiểm soát, các hoạt động trao đổi đoàn trực tiếp và tiếp xúc bên lề các diễn đàn đa phương lập tức được nối lại và duy trì thường xuyên. Hai bên thúc đẩy chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao hai nước, đồng thời tăng cường trao đổi về việc làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Đối tác toàn diện.

Về kinh tế-thương mại-đầu tư, Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đi vào hiệu lực từ tháng 1/2019 đánh dấu giai đoạn mới trong quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước với thương mại 2 chiều tăng trưởng tới 170%. Quan hệ thương mại Việt Nam-Canada trở thành điểm sáng trong hợp tác thương mại song phương giữa các nước trong CPTPP. Hiện Việt Nam đang là đối tác thương mại hàng đầu của Canada tại ASEAN và là đối tác thương mại lớn thứ 6 của Canada trong nhóm 40 nước Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Canada là đối tác xuất khẩu lớn thứ ba ở châu Mỹ và thị trường xuất khẩu lớn thứ 7 của Việt Nam.

Số lượng các hoạt động hợp tác kinh tế giữa hai nước trong thời gian qua tăng đáng kể, trong đó doanh nghiệp hai bên tăng cường cử đoàn thăm nhau, tổ chức nhiều sự kiện, hoạt động kết nối với các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp để tìm kiếm cơ hội hợp tác, bao gồm cả các đoàn doanh nghiệp do Chính quyền tổ chức.

Đối với Canada, Việt Nam không chỉ là một người bạn lâu năm mà còn là đối tác quan trọng hàng đầu. Kể từ khi xác lập khuôn khổ Đối tác toàn diện vào năm 2017, chúng ta đã chứng kiến sự phát triển vượt bậc trên mọi lĩnh vực từ ngoại giao, thương mại đến an ninh, quốc phòng. Chính vì vậy, chúng tôi coi chuyến thăm này là dịp để đẩy mạnh quan hệ song phương, phản ánh đúng bản chất thực chất và tiềm năng to lớn giữa hai quốc gia. Chúng tôi tin tưởng rằng, các cuộc tiếp xúc cấp cao lần này sẽ tạo nền móng vững chắc để hai nước phối hợp chặt chẽ hơn trong các vấn đề toàn cầu và khu vực.

Về đầu tư, Canada hiện đứng thứ 14 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư nước ngoài tại Việt Nam với 294 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký FDI đạt hơn 4,9 tỷ USD. Trong năm 2025 có 21 dự án đăng ký mới với tổng giá trị là 34 triệu USD.

Hợp tác an ninh-quốc phòng tiếp tục là điểm sáng trong quan hệ song phương. Quan hệ hợp tác an ninh, tình báo, thực thi pháp luật song phương đi vào chiều sâu và đạt nhiều kết quả tích cực.

Du học sinh Việt Nam tại Canada tăng từ 14.000 người năm 2017 lên hơn 20.000 người hiện nay, mức tăng cao nhất trong các nước ASEAN. Hai bên duy hợp tác thông qua: Học bổng Canada-ASEAN và phát triển trao đổi giáo dục (SEED); Chương trình miễn giảm học phí cho sinh viên Việt Nam; Học bổng Ngân sách Nhà nước theo Đề án 911 và Đề án 599. Hai nước đã ký Bản ghi nhớ về thúc đẩy cơ hội hợp tác giáo dục và trao đổi song phương giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với chính quyền tỉnh bang British Columbia (11/2021) và tỉnh bang Quebec (5/2024).

Canada tiếp tục duy trì các dự án ODA cho Việt Nam. Tổng giá trị ODA Canada dành cho Việt Nam từ năm 1990 đến nay là gần 2 tỷ USD, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực xóa đói-giảm nghèo, bảo đảm quyền phụ nữ, trẻ em gái, phát triển nông nghiệp, nâng cao năng lực, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, an toàn thực phẩm… Trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, Canada là một trong những đối tác truyền thống, có quá trình hợp tác lâu dài với Bộ Tư pháp. Từ đầu những năm 2000, Canada là một trong những đối tác sớm hỗ trợ Việt Nam trong công cuộc hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường năng lực thực thi pháp luật. Canada có nhiều dự án hỗ trợ các cơ quan Việt Nam trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp. Trong chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Phát triển quốc tế Canada Randeep Sarai (1/2026), phía Canada cam kết dành hơn 58,6 triệu USD cho các dự án tại Việt Nam thời gian tới, tập trung vào các lĩnh vực biến đổi khí hậu, nông nghiệp, tư pháp, hỗ trợ phụ nữ.

Hiện có khoảng 300.000 người gốc Việt sinh sống tại Canada, lớn thứ 5 trong các cộng đồng không phải gốc châu Âu, tập trung ở 4 tỉnh bang là Ontario, Quebéc, British Columbia và Alberta. Vị thế của cộng đồng người Việt trong xã hội Canada ngày càng tăng, có những người là nhà khoa học, giáo sư, tiến sĩ, chính trị gia thành đạt, nổi tiếng. Người Việt ở Canada có tinh thần dân tộc, hướng về đất nước, mong muốn có cơ hội về Việt Nam đầu tư, hợp tác làm ăn và đóng góp xây dựng đất nước.

Về giao lưu nhân dân/hợp tác địa phương, hai bên thúc đẩy hợp tác và kết nối giữa các địa phương tương đồng của hai nước như Hà Tĩnh với Langley (tỉnh bang British Columbia), Thành phố Hồ Chí Minh với Toronto (tỉnh bang Ontario), Đà Nẵng với Vancouver... Cơ chế lãnh đạo địa phương Việt Nam đi quảng bá thương mại, đầu tư tại Canada cũng được duy trì. Phía Canada đã triển khai nhiều dự án viện trợ phát triển tại một số địa phương như Sóc Trăng, Trà Vinh, Thái Nguyên, Hậu Giang ,Vĩnh Long, Lào Cai, Yên Bái.

Hai nước tăng cường phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc, APEC, Cộng đồng Pháp ngữ, ASEAN…; ủng hộ lẫn nhau ứng cử làm Ủy viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc; phối hợp trong nhiều lĩnh vực như giải trừ quân bị, an ninh khu vực, thương mại quốc tế, bình đẳng giới, ứng phó biến đổi khí hậu.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Canada Phạm Vinh Quang, nhìn vào dư địa hợp tác giữa Việt Nam và Canada, có thể thấy cơ hội phát triển giữa hai nước là vô cùng to lớn. Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa mang tính quyết định, giúp biến những cơ hội, tiềm năng tích lũy bấy lâu nay thành các định hướng và chương trình hành động cụ thể, thực chất, đưa quan hệ song phương bước sang một kỷ nguyên phát triển mới.

Chia sẻ về những lĩnh vực hợp tác ưu tiên đột phá mà Canada và Việt Nam sẽ tập trung thúc đẩy trong thời gian tới, Đại sứ Canada tại Việt Nam James Nickel cho biết, Canada nhìn thấy cơ hội phát triển đột phá ở nhiều trụ cột chiến lược. Về thương mại và đầu tư, Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong khối ASEAN. Kim ngạch thương mại tăng mạnh liên tục trong 5 năm qua. Canada rất quan tâm đến các Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, đồng thời khuyến khích Việt Nam đầu tư vào lĩnh vực năng lượng của Canada để đảm bảo an ninh năng lượng bền vững.

Về năng lượng và phát thải ròng bằng 0, cả hai nước đều cam kết mục tiêu phát thải ròng bằng không. Canada hiện là cường quốc năng lượng sạch với 82% sản lượng điện đến từ nguồn năng lượng xanh và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ về lưới điện, năng lượng tái tạo và đặc biệt là công nghệ hạt nhân để hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi năng lượng thành công.

Về khoa học-công nghệ và hàng không vũ trụ, Canada có thế mạnh về trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử và bán dẫn, những lĩnh vực mà Việt Nam đang ưu tiên. Bên cạnh đó, với sự phát triển thần tốc của ngành hàng không Việt Nam, các doanh nghiệp hàng không vũ trụ và sản xuất vệ tinh của Canada đang tìm kiếm các cơ hội hợp tác sâu hơn.

Về đào tạo nguồn nhân lực, trong giai đoạn 2018-2025, Canada đã trao 233 suất học bổng cho sinh viên Việt Nam thuộc chương trình Học bổng và Trao đổi Giáo dục vì sự Phát triển Canada-ASEAN (SEED). Theo Đại sứ Canada tại Việt Nam James Nickel, Canada sẽ tiếp tục cung cấp thêm nhiều học bổng nghiên cứu sinh và thúc đẩy hợp tác giữa các viện, đại học hai nước để đào tạo lực lượng lao động chất lượng cao, sẵn sàng cho nền kinh tế số.

Việt Nam và Canada chia sẻ nhiều quan điểm tương đồng về luật pháp quốc tế, thương mại tự do và duy trì hòa bình, ổn định ở khu vực. Hai nước có nhiều thế mạnh bổ trợ tương đồng. Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng là những động lực quan trọng để hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm vào năm 2030 và 2045. Canada đang đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường và tăng cường gắn kết với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

 Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm góp phần cụ thể hóa đường lối đối ngoại được xác lập tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, đưa hợp tác với các đối tác quan trọng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả và bền vững, trong đó có việc đưa quan hệ Việt Nam-Canada lên tầm phát triển mới, đáp ứng lợi ích lâu dài của nhân dân hai nước và đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới.