ĐỘT PHÁ TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH VÀ ỨNG DỤNG MẠNH MẼ CHUYỂN ĐỔI SỐ
Những ngày đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp là khoảng thời gian không ít thử thách đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Bộ máy phải được sắp xếp lại. Đội ngũ phải được bố trí lại. Những nhiệm vụ vốn được xử lý qua nhiều tầng nấc nay đòi hỏi sự chủ động lớn hơn từ cơ sở. Trong khi đó, khối lượng công việc vẫn không giảm.
Thực tiễn vận hành cho thấy, ở một số nơi, việc kiện toàn đội ngũ, xác định vị trí việc làm, nâng cao năng lực quản trị và xử lý công việc thực tiễn vẫn cần thêm thời gian. Nhưng sau hơn một năm, những chuyển động tích cực đã dần rõ nét.
Mô hình mới giúp giảm đầu mối quản lý, giảm cấp trung gian, tăng tính trực tiếp giữa chính quyền và người dân. Chính quyền cấp xã được trao thêm tính chủ động và trách nhiệm. Cùng với đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy được triển khai đồng bộ với hệ thống tổ chức Đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội.
Một bộ máy mới, vì thế, không chỉ được đo bằng số lượng đầu mối được sắp xếp. Điều quan trọng hơn là bộ máy ấy có vận hành thông suốt hay không.
Những bước đi đầu tiên
Tại phường An Nhơn, câu trả lời cho những khó khăn ban đầu được bắt đầu từ những việc rất cụ thể. Không phải tất cả đều có thể giải quyết ngay lập tức. Nhưng cách tiếp cận ấy giúp địa phương chủ động hơn trong từng khâu, từng việc.
Trong thời gian đầu triển khai còn gặp khó khăn, phường xác định phải chủ động, linh hoạt và kiên trì tháo gỡ từng khâu, từng việc. Trong đó tập trung vào ba hướng chính là kiện toàn đội ngũ, đổi mới phương thức phục vụ và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Video phóng sự "số hóa nguồn nhân lực".
TỪ Ô CỬA HÀNH CHÍNH ĐẾN KHÔNG GIAN SỐ
Ở phường An Nhơn, “Không gian công dân số” trở thành một điểm nhấn trong quá trình thay đổi phương thức phục vụ. Người dân không còn chỉ đến cơ quan hành chính để nộp hồ sơ và chờ đợi. Họ được hỗ trợ tiếp cận tài khoản số, chữ ký số cá nhân, thực hiện hồ sơ trực tuyến và nhận kết quả qua dịch vụ bưu chính.
Những thay đổi ấy có thể bắt đầu từ một thao tác nhỏ trên nền tảng số. Nhưng phía sau đó là một yêu cầu lớn hơn đối với chính quyền: phải thay đổi cách phục vụ để thích ứng với nhu cầu của người dân. Các thủ tục hành chính được công khai bằng mã QR. Những hồ sơ đủ điều kiện được thực hiện trực tuyến. Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai với sự tham gia của các tổ công nghệ số cộng đồng.
Mô hình mới giúp giúp giảm đầu mối quản lý, giảm cấp trung gian, tăng tính trực tiếp giữa chính quyền và người dân.
Mô hình mới giúp giúp giảm đầu mối quản lý, giảm cấp trung gian, tăng tính trực tiếp giữa chính quyền và người dân.
Chuyển đổi số, từ đó, không chỉ nằm trong hệ thống phần mềm. Nó được đưa dần vào khu phố, tuyến đường và đời sống của người dân.
Ở phường Diên Hồng, cách đưa chính quyền đến gần dân được thể hiện bằng những mô hình khác: “Sổ tay của dân”, “Hành chính công lưu động”, ứng dụng công nghệ số trong tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị.
Ứng dụng công nghệ số trong tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân.
Ứng dụng công nghệ số trong tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân.
Đặc biệt, mô hình “Hành chính công lưu động” đưa dịch vụ đến tận nơi cư trú của người dân, nhất là những đối tượng yếu thế. Còn với hệ thống tiếp nhận phản ánh, kiến nghị, công nghệ giúp cấp ủy và chính quyền nắm bắt tình hình từ sớm, từ xa. Khoảng cách giữa một phản ánh của người dân và sự chỉ đạo, điều hành của chính quyền được rút ngắn hơn.
Những dữ liệu đang được kết nối
-
15,4triệu
dữ liệu hộ tịch được số hóa.
-
99,5%
dữ liệu bảo hiểm xã hội được đồng bộ.
-
5,7triệu
dữ liệu đất đai được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia.
-
187
cơ quan, đơn vị triển khai ký số, xử lý văn bản điện tử.
Đằng sau những con số về cải cách hành chính và chuyển đổi số là một áp lực rất thực tế. Đó là áp lực tại cơ sở. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt nhiều yêu cầu hơn lên cấp xã. Khi cấp trung gian được giảm bớt, sự chủ động của cơ sở phải lớn hơn. Khi chính quyền được kỳ vọng gần dân hơn, khối lượng công việc phải xử lý cũng trở nên trực tiếp hơn.
Chính quyền cấp xã được trao thêm tính chủ động và trách nhiệm.
Chính quyền cấp xã được trao thêm tính chủ động và trách nhiệm.
Tại một số địa phương, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có kinh nghiệm chuyên môn sâu trong những lĩnh vực trọng yếu vẫn còn thiếu. Công tác pháp chế ở cơ sở còn mỏng. Một số vị trí phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Tại phường Diên Hồng, quy mô dân số lớn kéo theo khối lượng công việc tăng lên trong khi biên chế được sắp xếp theo hướng tinh gọn.
Ở Trung tâm Phục vụ hành chính công, áp lực thể hiện qua từng ngày làm việc.
Một ngày ở Trung tâm Phục vụ hành chính công
Tỷ lệ giải quyết đúng hạn năm 2025 đạt 99,96%.
Để bảo đảm tiến độ, có những ngày bộ phận tiếp nhận và trả kết quả phải làm việc đến tối muộn.
Đó là một nghịch lý của giai đoạn chuyển tiếp: bộ máy được tinh gọn hơn, nhưng yêu cầu đối với từng vị trí lại lớn hơn. Cùng với nhân sự, cơ sở vật chất cũng là một bài toán cần tiếp tục giải quyết. Một số trụ sở sau sắp xếp chưa đáp ứng yêu cầu về diện tích, phải bố trí phân tán ở nhiều địa điểm. Hệ thống phần mềm một cửa dùng chung vẫn tiếp tục được hoàn thiện. Dữ liệu giữa các ngành, đơn vị chưa hoàn toàn đồng bộ.
Người dân làm thục tục hành chính công trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
Người dân làm thục tục hành chính công trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
Ở một số lĩnh vực, nhất là đất đai, những quy định pháp luật và văn bản hướng dẫn thi hành còn những điểm chưa đồng bộ. Quá trình rà soát, kiến nghị điều chỉnh vì thế đòi hỏi thêm thời gian và nguồn lực.
TINH GỌN KHÔNG CHỈ LÀ GIẢM
Một bộ máy tinh gọn không đồng nghĩa với một bộ máy đơn giản hơn trong mọi phương diện. Ngược lại, khi các tầng nấc được rút ngắn, yêu cầu đối với mỗi cấp, mỗi cán bộ và mỗi quy trình xử lý công việc càng trở nên rõ ràng hơn.
Tinh gọn bộ máy hiểu quả hơn, gần dân hơn.
Tinh gọn bộ máy hiểu quả hơn, gần dân hơn.
Thành phố Hồ Chí Minh đang tiếp tục rà soát, điều chỉnh nhân sự lãnh đạo và đội ngũ cán bộ để phù hợp hơn với yêu cầu thực tế. Việc bố trí nhân sự sẽ không cào bằng giữa các địa bàn, mà tính đến khối lượng công việc và đặc điểm từng nơi. Cùng với đó là yêu cầu lựa chọn đúng người có năng lực, ưu tiên người giỏi, sinh viên xuất sắc và nhân sự có chuyên môn sâu về công nghệ, quản trị. Đó cũng là một phần của quá trình thay đổi tư duy quản trị.
Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh xác định, toàn bộ hệ thống chính trị phải vượt lên chính mình, có cách tiếp cận mới quyết liệt hơn, phải chuyển từ lượng sang chất. Mục đích lớn nhất phải hướng đến chất lượng; chuyển từ tư duy “xin, cho” sang tư duy “tự chủ, tự chịu trách nhiệm” có kiểm soát hiệu lực.
Từ cách tổ chức nhân sự đến cách xử lý công việc, điều cần thay đổi không chỉ là quy trình mà còn là tư duy.
Một chính quyền gần dân không thể chỉ được đo bằng khoảng cách địa lý. Sự gần dân còn nằm ở khả năng lắng nghe, phản hồi và giải quyết công việc. Bộ máy hiệu quả cũng không chỉ được đo bằng số lượng thủ tục đã cắt giảm. Điều quan trọng hơn là người dân có thực sự cảm nhận được sự thuận lợi hay không.
Thành phố Hồ Chí Minh xác định, toàn bộ hệ thống chính trị phải vượt lên chính mình.
Thành phố Hồ Chí Minh xác định, toàn bộ hệ thống chính trị phải vượt lên chính mình.
Bộ máy sau sắp xếp
- 168
xã, phường: Bố trí cán bộ theo vị trí việc làm
- 6.332
trường hợp: Được thực hiện kịp thời chính sách nghỉ việc
- 10.000+
cán bộ, công chức, viên chức: Được tập huấn, bồi dưỡng
- 100%
Kế hoạch đào tạo được hoàn thành
- 39 + 1
Đơn vị sự nghiệp và tổ chức tài chính nhà nước ở cấp Thành phố
- 482
Đơn vị sự nghiệp thuộc các cơ quan chuyên môn
- 2.296
Đơn vị sự nghiệp trực thuộc cấp cơ sở
Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới vai trò đô thị toàn cầu thông minh, hiện đại.
Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới vai trò đô thị toàn cầu thông minh, hiện đại.
Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào một giai đoạn phát triển với những yêu cầu mới. Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu phát huy vai trò của một đô thị đặc biệt, tiên phong mở đường về mô hình phát triển, thể chế và phương thức quản trị hiện đại.
Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là nhiệm vụ tổ chức bộ máy. Đó là một phần của quá trình tạo dựng năng lực quản trị mới.
Một đô thị có quy mô lớn, không gian phát triển rộng và yêu cầu phát triển ngày càng cao cần một bộ máy có khả năng vận hành linh hoạt hơn. Một Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới vai trò đô thị toàn cầu thông minh, hiện đại cần một phương thức quản trị phù hợp hơn với những chuyển động nhanh của đời sống.
Sau hơn một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Những khó khăn về nhân sự, cơ sở vật chất, dữ liệu và thể chế chưa thể giải quyết trong ngày một ngày hai.
Cán bộ, công chức viên chức được tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu.
Cán bộ, công chức viên chức được tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu.
Nhưng chính trong quá trình ấy, một yêu cầu ngày càng rõ hơn đang được đặt ra: tinh gọn bộ máy không phải là đích đến cuối cùng. Đích đến là một bộ máy vận hành tốt hơn, một bộ máy biết lắng nghe hơn. Quan trọng hơn, sẽ là một bộ máy có thể giải quyết công việc nhanh hơn và chịu trách nhiệm rõ ràng hơn.
Đó là thước đo sâu nhất của quá trình đổi mới phương thức quản trị tại Thành phố Hồ Chí Minh: từ một bộ máy được sắp xếp lại, hình thành một nền hành chính gần dân hơn, hiệu quả hơn và đủ năng lực đồng hành cùng Thành phố trên chặng đường phát triển mới.