Vào một ngày tháng 7/2023, tại Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Tiến sĩ Bùi Thị Thời đã được trao Bằng độc quyền giải pháp hữu ích với nội dung “Quy trình tổng hợp tinh bột biến tính SOS-Sodium octenyl succinate có độ thế DS có thể chủ động điều chỉnh từ 0,02-0,06 bằng ngay phương pháp đơn giản thân thiện là sử dụng pha nước/etanol, dùng trong thực phẩm hỗ trợ điều trị bệnh béo phì và bệnh tiểu đường”.

Đây là một dấu mốc quan trọng trong hành trình nghiên cứu khoa học của Tiến sĩ Thời, cũng là sự công nhận cho những đóng góp của chị trong lĩnh vực hóa dược mà chị đã miệt mài nghiên cứu suốt gần 20 năm.

Tại Việt Nam, béo phì và đái tháo đường là những căn bệnh có xu hướng tăng cao trong những năm gần đây. Đây là bệnh lý mạn tính rối loạn chuyển hóa, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống cũng như tình trạng sức khỏe của con người, mang lại gánh nặng tài chính lớn cho gia đình và xã hội. Đề tài nghiên cứu của Tiến sĩ Thời được thực hiện khi đó dựa trên nhu cầu cấp thiết về vấn đề kiểm soát và hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường và béo phì. Đề tài này đã được Chương trình Hóa dược Bộ Công thương phê duyệt, Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam chủ trì thực hiện năm 2018-2020.

Những nghiên cứu để tạo ra các sản phẩm hỗ trợ việc ngăn ngừa và điều trị bệnh tiểu đường và béo phì tại Việt Nam và trên thế giới đã có nhiều. Nhưng sản phẩm nghiên cứu mà nhà nữ khoa học Bùi Thị Thời thực hiện là hoàn toàn mới tại Việt Nam. Củ sắn hay còn gọi là khoai mì, là nguồn cung cấp tinh bột dồi dào. Tinh bột sắn được chiết xuất từ củ sắn tươi, chứa đựng nhiều dưỡng chất quý giá và có tác dụng tốt cho sức khỏe. Củ sắn là loại cây lương thực quen thuộc gắn bó với đời sống người Việt từ bao đời nay và Việt Nam là một trong những quốc gia có nguồn cung cấp sắn sản lượng lớn, được trồng phổ biến khắp dải đất hình chữ S và được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới.

Nhận biết những giá trị to lớn của củ sắn - nguồn thực phẩm “vàng trắng” của Việt Nam với giá thành rẻ, Tiến sĩ Thời đã nghiên cứu rất sâu về các phương pháp chế biến và biến tính tinh bột sắn với mong muốn làm gia tăng giá trị khoa học cho loại nguyên liệu này ngay trên tại đất nước mình, để ngoài việc làm thực phẩm thông thường ra thì tinh bột sắn còn được sử dụng vào các ngành công nghiệp khác nhau, đặc biệt là công nghiệp dược phẩm và thực phẩm, mỹ phẩm cao cấp.

Cùng với kinh nghiệm nhiều năm nghiên cứu về tinh bột biến tính, Tiến sĩ Thời đã xây dựng thành công quy trình công nghệ tổng hợp và tinh chế sản phẩm SSOS với độ thế (DS) phù hợp, tạo ra tinh bột biến tính có tính chất tiêu hóa chậm, giúp giảm hấp thu glucose sau ăn, góp phần kiểm soát đường huyết hiệu quả.

Chia sẻ về khía cạnh khoa học của sáng chế được bảo hộ bởi Cục Sở hữu trí tuệ, nữ nhà khoa học cho biết: “Cơ sở lý thuyết cơ bản của công trình nghiên cứu dựa trên tác dụng tiêu hóa chậm và khả năng giảm đường huyết sau ăn của cấu trúc hạt tinh bột Natri Octenyl Succinate (SSOS). Chất tiêu hóa chậm hay xơ chức năng (SDS) cao được đánh giá là có lợi về dinh dưỡng và lợi ích sinh lý đối với con người, vì SDS có thể tiêu hóa hoàn toàn ở ruột non nhưng ở tốc độ chậm, ngăn ngừa tăng đường huyết sau ăn, đặc biệt tốt cho bệnh nhân tiểu đường typ 2. SDS làm kéo dài cảm giác no, có thể dùng cung cấp cho người cần giảm cân, hạn chế chứng béo phì”.

So với các sản phẩm SSOS đang sử dụng trên thế giới, tinh bột SOS của nhóm nghiên cứu tạo ra có độ thế cao hơn và công nghệ điều chế có thể linh hoạt điều chỉnh chất lượng theo nhu cầu sử dụng vào từng dòng sản phẩm thực phẩm thương mại, thay thế hàng nhập khẩu.

Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam cho biết “Sản phẩm và quy trình của đề tài đã được nghiên cứu bài bản, không chỉ góp phần cải thiện sức khỏe cộng đồng mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế ngành thực phẩm chức năng và các ngành liên quan tại Việt Nam. Đề tài có tính khoa học sâu sắc và ý nghĩa thực tiễn rộng lớn, đem lại lợi ích y tế, kinh tế và môi trường rõ rệt cho xã hội Việt Nam hiện đại”.

Thành công và giá trị của đề tài mà Tiến sĩ Bùi Thị Thời đã dày công nghiên cứu, được thể hiện ở việc xây dựng một bộ tiêu chuẩn cơ sở và quy chuẩn kỹ thuật cho sản phẩm SSOS dùng làm thực phẩm chức năng, làm nền tảng cho việc sản xuất và ứng dụng thực tiễn. Sản phẩm SSOS có thể làm nguyên liệu cho các thực phẩm chức năng hỗ trợ phòng và điều trị các bệnh rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là bệnh béo phì, tiểu đường, góp phần giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh tại Việt Nam.

Trong sự nghiệp khoa học, bên cạnh Bằng sở hữu trí tuệ, Tiến sĩ Bùi Thị Thời đã chủ nhiệm ít nhất 8 nhiệm vụ khoa học công nghệ các cấp (quốc gia, bộ, sở, tập đoàn), chủ trì công nghệ trong nhiều dự án chuyển giao và có ý tưởng đề xuất và tham gia chính trong 11 đề tài khác. Chị cũng là tác giả chính của nhiều bài báo được đăng trên các tạp chí uy tín trong nước và quốc tế.

Không chỉ là tấm Bằng độc quyền giải pháp hữu ích, không chỉ dừng ở kết quả trên phòng thí nghiệm, mà nhà nữ khoa học luôn hướng tới việc chuyển giao công nghệ, phát triển quy trình sản xuất và tạo ra các sản phẩm cụ thể trong dược phẩm, thực phẩm chức năng và công nghiệp hóa chất, góp phần thiết thực vào chăm sóc sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế.​

Để đáp ứng cho nhu cầu sử dụng tá dược để bào chế dược phẩm cho các công ty sản xuất Dược trong nước, Tiến sĩ Thời đã chủ trì thực hiện về công nghệ đã chuyển giao 8 quy trình công nghệ chế biến sâu tinh bột sắn đạt tiêu chuẩn Dược điển để làm tá dược thông qua dự án “Ứng dụng quy trình công nghệ chế biến sâu tinh bột để sản xuất tinh bột sắn đạt tiêu chuẩn Dược điển hiện hành, phục vụ thị trường nội tiêu và xuất khẩu tại tỉnh Phú Thọ”. Hiện tại sản phẩm đã đang được sản xuất và cũng cấp cho hơn 20 doanh nghiệp sản xuất dược phẩm hàng đầu trong nước.

Một số Giấy chứng nhận khoa học mà Tiến sĩ đã thực hiện:

Ông Nguyễn Duy Tuyến – Giám đốc Công ty Trường Phát cho biết, sản phẩm tinh bột sắn đạt tiêu chuẩn Dược điển đã thành công đi vào cuộc sống, góp phần gỡ nút thắt về nguyên liệu tá dược, giảm chi phí nhập khẩu và chủ động nguồn cung ứng trong nước, đồng thời thay thế sản phẩm ngoại nhập với giá thành thấp hơn 20-30% trong nước tin dùng để sản xuất dược phẩm.

Hiện nay, sản phẩm từ công trình nghiên cứu của Tiến sĩ Thời đang tiếp tục được mở rộng quy mô và năng suất, có thể nâng sản lượng đạt 400-500 tấn/tháng, tương đương 6000 tấn/năm; và có tiềm năng xuất khẩu sang thị trường quốc tế nhờ sản phẩm đạt tiêu chuẩn Dược điển Mỹ và châu Âu. Đồng thời dự án có tiềm năng được sản xuất cho các ngành thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm và vật liệu sinh học.

Nhưng hoạt động từ phòng thí nghiệm ra đến đời sống không chỉ dừng lại ở đó. Là một nhà khoa học tâm huyết và có nền tảng khoa học vững chắc, tư duy ứng dụng mạnh mẽ và niềm đam mê dài lâu với các vấn đề sức khỏe cộng đồng, Tiến sĩ Bùi Thị Thời đã luôn trăn trở làm thế nào để chuyển hóa các giá trị từ các kết quả nghiên cứu khoa học đi ra được với người tiêu dùng. Tiến sĩ đã dành thời gian nghiên cứu về dinh dưỡng.

Hiện nay, chị là chuyên gia, cố vấn về khoa học, thiết kế công thức sản phẩm dinh dưỡng - thực phẩm bổ sung cho một số công ty và nhà máy sản xuất thực phẩm trong nước (trong đó có sữa dinh dưỡng). Các công thức được chị dày công nghiên cứu với việc bổ sung các thành phần nguyên liệu dựa trên bằng chứng khoa học trong nước và quốc tế, chị dẫn dắt chiến lược phát triển các sản phẩm dinh dưỡng dược cho nhà máy, tối ưu sự kết nối giữa công nghệ phòng thí nghiệm, tiêu chuẩn khoa học và nhu cầu thực tế của người bệnh, người tiêu dùng trong đó sử dụng một số sản phẩm mà chị đã nghiên cứu, để tạo ra các sản phẩm dành cho những người bệnh tiểu đường, béo phì…. các sản phẩm hỗ trợ giảm đau xương khớp, phòng chống đột quỵ.