Không phải ngẫu nhiên trong 5 nội dung công việc quan trọng của Đảng và đất nước, thì công tác chính trị, tư tưởng được đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đưa lên hàng đầu và cụ thể hóa, làm rõ “Bốn kiên định”. Đó là kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; Kiên định đường lối đổi mới của Đảng; Kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc. “Bốn kiện định” này không thể tách rời, mà có mối quan hệ khăng khiết với nhau, trong đó kiên định thứ tư như một trụ cột và là vấn đề cơ bản trong công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng hiện nay.

Kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động là một trong những vấn đề sống còn của Đảng. Từ khi thành lập, nhất là 40 năm đổi mới, Đảng ta thường xuyên bổ sung, phát triển, hoàn thiện và tuân thủ nghiêm các nguyên tắc tổ chức hoạt động của mình. Đến nay, Đảng xác lập 5 nguyên tắc cơ bản, gồm: Tập trung dân chủ; Tự phê bình và phê bình; Đoàn kết thống nhất; Gắn bó mật thiết với Nhân dân và Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.

Thực tiễn đã chứng minh, đó chính là nền tảng làm nên mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Không tuân thủ các nguyên tắc ấy, Đảng không thể đủ sức mạnh, điều kiện và niềm tin để lái con thuyền cách mạng nước ta vượt muôn trùng sóng gió.

Minh chứng rõ nhất là việc đề ra và tổ chức thực hiện thắng lời đường lối đổi mới trước sự bao vây cấm vận của các thế lực thù địch, sự tan rã của một số nước xã hội chủ nghĩa và trước bộn bề khó khăn của một dân tộc nhỏ bé vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh tàn khốc, đau thương.

Đó còn là phương châm, là yêu cầu thường xuyên và lâu dài trong mọi hoạt động của mình để Đảng thật sự xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của Nhân dân.

Tư tưởng ấy đã được khẳng định trong các Văn kiện Đại hội của Đảng gần đây, nhưng trước bối cảnh hiện nay, khi đất nước bắt đầu vươn mình trong kỷ nguyên mới, thì việc bảo đảm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng mang ý nghĩa sâu sắc và cấp thiết hơn bao giờ hết.

“Bốn kiên định” mà đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm phân tích trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV:
1. Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh;
2. Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;
3. Kiên định đường lối đổi mới của Đảng;
4. Kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

Nhìn lại 40 năm đổi mới, càng thấy rõ tính thời sự của những vấn đề mà Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra. Thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử đất nước dành được là công sức của cả hệ thống chính trị và sự đoàn kết, chung sức đồng lòng của cộng đồng 54 dân tộc anh em dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng. Trong đó, công tác xây dựng Đảng những nhiệm kỳ gần đây đã ghi dấu ấn sâu đậm, củng cố thêm niềm tin của Nhân dân.

Nhưng thực tế còn nhiều băn khoăn, lo ngại, như Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV chỉ rõ, “Một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo, phai nhạt lý tưởng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm những điều đảng viên không được làm, vi phạm pháp luật”.

Thực tiễn mãi mãi là chân lý, như ánh sáng ban mai soi rọi cho chúng ta nhìn thấy rõ đầy đủ, toàn diện hơn cả những thành tựu và hạn chế, yếu kém còn lẫn khuất trên hành trình đi lên của đất nước.

Mọi phát triển đều gắn với vai trò lãnh đạo mà trong đó không thể không nói đến việc kiên định nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng. Ngược lại, những hạn chế, yếu kém trong từng giai đoạn, nhất là tình trạng suy thoái về tư tưởng, chính trị, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, tham nhũng, tiêu cực đều có chung nguyên nhân là do lỏng lẻo trong tổ chức, hoặc thực hiện chưa đúng, chưa đầy đủ các nguyên tắc đã đề ra.

Trong khi đó, để hiện thực hóa các mục tiêu Đại hội XIV, bên cạnh thời cơ, thuận lợi, chúng ta cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thức thách từ các hạn chế, yếu kém trong nước đến những diễn biến khó lường, nhất là các cuộc xung đột vũ trang khu vực mang tính toàn cầu, tác động xấu đến từng quốc gia.

Chúng ta lại đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số, chuyển đổi mô hình phát triển, đẩy mạnh khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong bối cảnh đó, chỉ khi nào tuân thủ nghiêm “bốn kiên định”, nhất là các nguyên tắc tổ chức hoạt động của Đảng mới tạo nền tảng vững chắc nhất, bảo đảm cho Đảng đủ bản lĩnh, trí tuệ và sức mạnh đưa đất nước vượt qua khó khăn, vững bước trên chặng đường mới.

Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương, trong đó có nội dung “bốn kiên định” không chỉ là thông điệp mạnh mẽ của người đứng đầu Đảng ta mà còn là đòi hỏi từ thực tiễn, là kỳ vọng của Nhân dân đối với toàn Đảng và các cấp ủy, cán bộ, đảng viên hiện nay.

Kiên định ở đây hoàn toàn không phải bảo thủ, cứng nhắc, mà là giữ vững những nguyên lý cơ bản đi đôi với vận dụng sáng tạo, đổi mới, đột phá, dám nghĩ, dám làm phù hợp từng điều kiện cũng như hoàn cảnh cụ thể của đất nước và xu thế tất yếu của thời đại. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “Dĩ bất biến ứng vạn biến”. Trên cơ sở các nguyên tắc đã định, linh hoạt ứng phó với những vấn đề mới, nhưng không được phá vỡ các nguyên tắc ấy.

“Bốn kiên định” mà Tổng Bí thư Tô Lâm nêu vừa là bài học kinh nghiệm 40 năm đổi mới, vừa là quan điểm chỉ đạo của Đảng trong giai đoạn tới. Đó không phải là bốn yếu tố độc lập, mà thống nhất, bổ sung và tác động lẫn nhau.

Kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở lý luận, giúp Đảng giữ vững bản chất cách mạng và khoa học. Đây là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam định hướng tư duy và hành động của Đảng.

Nếu cái “gốc” này không vững thì các kiên định còn lại cũng chẳng có ý nghĩa gì. Và cũng chính từ kiên định thứ nhất đó mới có kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đây là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam. Để mục tiêu ấy thành hiện thực thì kiên định đường lối đổi mới là động lực phát triển. Đổi mới là yêu cầu tất yếu khách quan. Nhưng đổi mới nếu không có nguyên tắc sẽ dễ rơi vào mất phương hướng, thành “đổi màu” thì nguy hiểm khôn lường đến sự tồn vong của chế độ.

Ngược lại, nếu kiên định nguyên tắc một cách cứng nhắc, bảo thủ sẽ kìm hãm đổi mới và không thể phát triển đất nước. Vì vậy, mối quan hệ giữa kiên định đổi mới và kiên định nguyên tắc là mối quan hệ biện chứng, nguyên tắc định hướng cho đổi mới, đổi mới làm phong phú và phát triển việc vận dụng nguyên tắc ấy.

Ba kiên định trên trả lời câu hỏi, Đảng đứng trên nền tảng nào, đi theo mục tiêu nào, phát triển bằng con đường nào. Kiên định thứ tư trả lời cho câu hỏi, làm thế nào để tất cả những điều đó được thực hiện một cách thống nhất, hiệu quả. Chính vì thế, “Bốn kiên định” là một chỉnh thể thống nhất. Thiếu một trong bốn yếu tố, Đảng không thể vững mạnh. Do đó, làm gì, làm thế nào để thấm nhuần và thực hiện tốt “bốn kiên định” là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đối với công tác xây dựng Đảng của cả nhiệm kỳ và những năm tiếp theo.