Khi chính sách tác động ngay đến người dân, doanh nghiệp

Trong 6 tháng đầu năm, mức tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đạt 8,18% đã tạo thêm niềm tin và cho thấy nền kinh tế còn dư địa để hướng tới những mục tiêu tăng trưởng cao trong thời gian tới.

Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, một trong những yêu cầu quan trọng để duy trì đà tăng trưởng như vừa qua là việc nhanh chóng đưa các chủ trương lớn vào cuộc sống bằng những cơ chế, chính sách cụ thể. Trong 2 năm qua, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng. Quốc hội đã kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương đó bằng các luật, nghị quyết, tạo cơ sở pháp lý để những định hướng lớn không dừng lại ở chủ trương mà chuyển thành cơ chế, chính sách cụ thể.

Trong 2 năm qua, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng. Quốc hội đã kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương đó bằng các luật, nghị quyết, tạo cơ sở pháp lý để những định hướng lớn không dừng lại ở chủ trương mà chuyển thành cơ chế, chính sách cụ thể.

Với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, đây cũng là cách để tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo thêm dư địa chủ động cho các địa phương, doanh nghiệp và người dân.

Đại biểu Hoàng Ngân cho rằng giá trị của việc thể chế hóa không chỉ nằm ở việc ban hành thêm một đạo luật hay nghị quyết, mà quan trọng hơn là những quyết sách đó phải tạo được cơ sở pháp lý để giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra.

Từ góc nhìn đó, Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất có ý nghĩa không chỉ bởi khối lượng công việc lớn được xử lý trong thời gian ngắn, mà còn ở khả năng đưa những yêu cầu từ thực tiễn vào các quyết sách của Quốc hội, tạo cơ sở để các địa phương chủ động hơn trong tổ chức thực hiện và để các chính sách nhanh chóng tạo ra tác động trong nền kinh tế.

Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An nhấn mạnh: “Chất lượng của kỳ họp cuối cùng không chỉ được đánh giá bằng số luật, nghị quyết được thông qua mà phải bằng những chuyển biến thực tế sau đó”.

Nghị quyết số 43/2026/QH16 về một số giải pháp tài chính, ngân sách hỗ trợ doanh nghiệp, người dân là một thí dụ. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 24/8/2026, áp dụng cho các năm tính thuế 2026 và 2027. Với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, những chính sách thuế như vậy tác động trực tiếp đến chi phí và nguồn lực dành cho sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, cùng với nội dung chính sách, thời điểm chính sách có hiệu lực và khả năng thực hiện ngay cũng trở thành vấn đề được quan tâm.

Chuyên gia Nguyễn Thị Cúc (Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam) cho rằng, nghị quyết giảm thuế trước hết tạo ra sự khích lệ và niềm tin đối với doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh, đặc biệt là các doanh nghiệp siêu nhỏ. Trong bối cảnh Nhà nước đang thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, chính sách này cũng thể hiện sự chia sẻ với khu vực sản xuất, kinh doanh.

Theo chuyên gia này, điểm đáng chú ý là nghị quyết có hiệu lực ngay từ ngày 24/8/2026, nên người nộp thuế không phải chờ đến kỳ quyết toán cuối năm mới được hưởng. Đối với hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, mức giảm được tính ngay trong các kỳ tính thuế quý III và quý IV. Với doanh nghiệp siêu nhỏ có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống, thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm 30%.

Đặc biệt, nếu doanh nghiệp đang được hưởng một chính sách miễn, giảm thuế khác thì mức giảm 30% theo nghị quyết này tiếp tục được tính trên phần thuế còn phải nộp. Như vậy, trong các kỳ tạm nộp tiếp theo, doanh nghiệp chỉ phải nộp phần thuế sau khi đã tính mức giảm.

Theo bà Cúc, điều này có ý nghĩa rất rõ về dòng tiền. Thay vì phải chờ đến khi quyết toán thuế cuối năm mới xác định số tiền được giảm, doanh nghiệp có thể giữ lại phần tiền thuế được giảm ngay trong năm để quay vòng vốn, mua sắm vật tư, duy trì hoạt động hoặc mở rộng sản xuất, kinh doanh.

“Thí dụ như, nếu trong 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp đã tạm nộp 100 triệu đồng tiền thuế, khi tính toán lại nghĩa vụ thuế cả năm theo mức giảm 30%, phần thuế được giảm sẽ được đối chiếu, bù trừ vào số phải nộp của các kỳ tiếp theo. Khi đó, số tiền phải nộp trong quý III, quý IV có thể giảm đáng kể, đồng nghĩa doanh nghiệp có thêm nguồn tiền để chủ động sử dụng ngay trong hoạt động kinh doanh”, bà Nguyễn Thị Cúc phân tích.

Theo bà, chính cơ chế này cho thấy chính sách đã đi vào cuộc sống ngay, thay vì chỉ tạo ra lợi ích trên giấy. Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ, cá nhân kinh doanh, khoản tiền được giữ lại có thể trở thành nguồn lực để vượt qua khó khăn, ổn định sản xuất, kinh doanh và tiếp tục phát triển.

Tuy nhiên, bà Cúc cũng lưu ý một vấn đề ở nhóm hộ, cá nhân kinh doanh. Những hộ có doanh thu lớn đang từng bước chuyển sang phương pháp tính thuế trên thu nhập tính thuế, tức lấy doanh thu trừ chi phí được trừ rồi áp dụng thuế suất. Trong những năm đầu chuyển đổi, không ít hộ còn chưa quen với việc tổ chức sổ sách, chứng từ và kế toán.

Theo bà, nhiều hộ mong muốn có ngưỡng doanh thu cao hơn để có thời gian làm quen và tập dượt với phương thức kê khai. Việc nghiên cứu nâng ngưỡng để hộ có doanh thu đến 10 tỷ đồng có thể lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp sẽ giúp quá trình chuyển đổi diễn ra từng bước, trước khi đủ điều kiện phát triển thành doanh nghiệp.

Về khâu thực hiện, bà Cúc cho biết cơ quan thuế đã chủ động chuẩn bị hướng dẫn, trong đó việc kê khai, nộp thuế được thực hiện qua phương thức điện tử. Các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có thể tiếp cận thông tin qua các kênh của cơ quan thuế, đồng thời phần thuế được giảm có thể được tính toán, bù trừ vào các kỳ tiếp theo.

Từ góc độ này, bà Cúc đánh giá việc Quốc hội quyết định chính sách trong thời gian ngắn đã rút ngắn khoảng cách từ quyết sách đến cuộc sống. “Những quyết sách lần này thì thực hiện ngay và mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp siêu nhỏ và cho các hộ, cá nhân kinh doanh”, bà nói.

Bà cho rằng, từ khi Bộ Tài chính trình Chính phủ, Chính phủ trình Quốc hội đến khi Quốc hội xem xét, thông qua, thời gian được rút ngắn, thủ tục được thực hiện gọn hơn. “Chính vì các thời gian gọn, nhanh như vậy thì mới đưa ra được nghị quyết và Quốc hội cũng rất quyết đoán, đồng lòng, thống nhất và đưa ra một nghị quyết để thực hiện ngay. Đấy cũng chính là những đổi mới mà đã đưa chính sách đi vào cuộc sống và đi sớm vào cuộc sống”, bà Nguyễn Thị Cúc nói.