Cùng với mở rộng mạng lưới học thuật, nội dung hợp tác đang chuyển sang các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Tại Diễn đàn kỷ niệm 35 năm quan hệ Đối thoại ASEAN-Liên bang Nga tổ chức tại Kazan, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đề xuất tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực AI, công nghệ lượng tử, công nghệ vũ trụ và vệ tinh quỹ đạo tầm thấp, đồng thời gia tăng các nhiệm vụ nghiên cứu chung được hai bên đồng tài trợ.

Hợp tác quốc tế đang chuyển từ trao đổi học thuật sang đồng tài trợ, đồng nghiên cứu và cùng phát triển đội ngũ. Việc trực tiếp tham gia các chương trình nghiên cứu chung giúp nhà khoa học Việt Nam tiếp cận tri thức nguồn, phương pháp tiên tiến và chuẩn mực khoa học quốc tế.

Tuy nhiên, sự chuyển đổi này chưa diễn ra đồng đều. Hoạt động hợp tác ở một số nơi vẫn còn dàn trải, thiên về ký kết biên bản ghi nhớ, tổ chức hội thảo và trao đổi ngắn hạn, trong khi các dự án đồng nghiên cứu, cùng phát triển kết quả và tạo ra năng lực có thể duy trì sau hợp tác còn hạn chế.

Yêu cầu hội nhập cũng được đặt ra ngay trong quá trình xây dựng định hướng nghiên cứu. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Nam, Giám đốc Trung tâm Nano và Năng lượng, Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), định hướng nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực vật lý ưu tiên các ngành nền tảng như vật lý lượng tử, vật liệu tiên tiến, quang học, vật lý tính toán, khoa học dữ liệu và AI, đồng thời chú trọng phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế.

Yêu cầu tương tự cũng đặt ra trong lĩnh vực hydrogen. Việt Nam đã bước đầu nghiên cứu vật liệu lưu trữ và các chất mang hydrogen, nhưng phần lớn kết quả vẫn dừng ở quy mô phòng thí nghiệm. Hàn Quốc đã phát triển tương đối đồng bộ các khâu từ nghiên cứu vật liệu, công nghệ lưu trữ đến tích hợp hệ thống và ứng dụng trong công nghiệp, giao thông.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, nếu được triển khai thông qua các chương trình hợp tác dài hạn và những dự án thí điểm cụ thể, hai bên có thể từng bước đưa kết quả nghiên cứu lên quy mô ứng dụng. Qua đó, Việt Nam vừa tiếp cận kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến, vừa tích lũy năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hydrogen.

Kinh nghiệm của Hàn Quốc cũng cho thấy, khả năng tiếp nhận và phát triển công nghệ phụ thuộc nhiều vào sự tham gia của doanh nghiệp. Các tập đoàn lớn duy trì đầu tư dài hạn cho nghiên cứu và phát triển, xây dựng mạng lưới phòng thí nghiệm, đồng thời phối hợp trường đại học đào tạo nhân lực theo nhu cầu công nghiệp. Theo Báo cáo Phát triển bền vững năm 2025, Samsung dành khoảng 35 nghìn tỷ won cho nghiên cứu và phát triển, vận hành 40 trung tâm nghiên cứu và phối hợp với Đại học Sungkyunkwan đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ trong các lĩnh vực bán dẫn, hiển thị và truyền thông số. Nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc khác cũng triển khai các chương trình học bổng, thực tập và đào tạo gắn với nhu cầu sản xuất.

Doanh nghiệp đầu tàu cần tham gia từ sớm vào quá trình xác định bài toán, nghiên cứu, đào tạo và sử dụng nhân lực trình độ cao. Sự tham gia đó tạo điều kiện để tri thức từ viện nghiên cứu, trường đại học được tiếp tục phát triển thành công nghệ, sáng chế và sản phẩm.

Đối với Việt Nam, tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu gắn hợp tác quốc tế với các lĩnh vực ưu tiên, nhóm nghiên cứu mạnh và đội ngũ nhân lực kế cận. Mỗi chương trình hợp tác cần được đánh giá bằng những năng lực có thể tiếp tục duy trì sau khi dự án kết thúc, từ đội ngũ, phương pháp nghiên cứu, dữ liệu, quy trình kỹ thuật đến khả năng làm chủ những khâu công nghệ then chốt.