Gặp gỡ Đại sứ Palestine Saadi Salama những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026 là một trải nghiệm đặc biệt. Không chỉ là Trưởng đoàn Ngoại giao tại Việt Nam, ông còn vừa vinh dự đón nhận danh hiệu "Công dân danh dự Thủ đô". Với vốn tiếng Việt sành sỏi và trái tim đập cùng nhịp với Hà Nội suốt hơn 4 thập kỷ, câu chuyện ngày xuân của ông là sự hòa quyện giữa góc nhìn sắc sảo của một nhà ngoại giao quốc tế và tình cảm nồng hậu của một người con rể Việt Nam nay đã coi đất nước này là 1 quê hương thứ hai để trở về.
Dấu ấn
"Công dân danh dự"
BTV Anh Thư: Thưa Ngài Đại sứ, Ngài đã đón hàng chục cái Tết ở Việt Nam, nhưng có lẽ Tết năm nay càng đặc biệt hơn khi Ngài vừa nhận danh hiệu "Công dân danh dự Thủ đô". Cảm xúc của Ngài lúc này ra sao khi chuẩn bị bước vào Tết Bính Ngọ với danh hiệu cao quý ấy?
Đại sứ Saadi Salama: Đó thực sự là những cảm xúc rất đặc biệt, vừa xúc động vừa tự hào. Tôi xúc động vì nhận được sự quan tâm của lãnh đạo thành phố Hà Nội, và tự hào khi là người Palestine, người Ả Rập đầu tiên – và có lẽ là người nước ngoài thứ 19 – được trao tặng danh hiệu cao quý này.
Tôi gắn bó và quan tâm đến Việt Nam từ khi còn rất trẻ. Hoàn cảnh của Palestine và Việt Nam có nhiều điểm tương đồng, chính vì vậy, Việt Nam đã khắc sâu vào trái tim và lý trí tôi từ năm 12 tuổi. Tôi từng nghĩ mình chẳng bao giờ có cơ hội đặt chân đến đất nước các bạn, nhưng nói theo cách của người Việt, có lẽ chữ "duyên" đã đưa tôi đến đây. Khi tốt nghiệp cấp 3 và nhận danh sách học bổng du học, nhìn thấy hai chữ "Việt Nam", tôi đã mừng rỡ và không chút đắn đo chọn nơi đây làm điểm đến của cuộc đời mình.
Với tôi, Hà Nội không chỉ là những con phố, những tòa nhà cao tầng hay những gốc đa cổ thụ như ở Báo Nhân Dân. Hà Nội là cả quá trình phát triển của lịch sử, là sự kiên định, là thành phố văn hiến. Tên gọi Hà Nội sẽ mãi khắc sâu trong tâm trí những người yêu chuộng công lý và chính nghĩa. Bởi lẽ, Hà Nội đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ đến thế giới: Con đường đấu tranh giành độc lập dân tộc là đúng đắn, không dân tộc nào chấp nhận sống dưới ách đô hộ. Từ một thành phố chiến đấu giành độc lập, thống nhất non sông, Hà Nội đã vươn mình trở thành "Thành phố vì hòa bình". Sự phát triển và vai trò của Hà Nội ngày nay đã được nhân dân thế giới ghi nhận.
Vì thế, tình yêu tôi dành cho Hà Nội rất đặc biệt. Tôi nhìn thấy ở Hà Nội niềm hy vọng, tương lai và khát vọng để một ngày nào đó, đất nước tôi cũng được hòa bình như Việt Nam. Đón Tết năm nay với danh hiệu "Công dân danh dự Thủ đô", chứng kiến những bước đi đột phá của Việt Nam, tôi càng thêm hiểu và yêu mảnh đất, con người nơi đây.
Tôi sẽ đón cái Tết này với niềm xúc động và tự hào khôn xiết. Niềm tự hào đó không chỉ của riêng tôi, mà thuộc về tất cả bạn bè Việt Nam, những người Hà Nội gần gũi đã truyền cảm hứng, giúp tôi hiểu sâu sắc về văn hóa, phong tục, lịch sử và sát cánh bên tôi suốt quá trình sống, làm việc tại đây. Tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến những người bạn ấy, cũng như lãnh đạo thành phố Hà Nội, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã đề xuất trao tặng tôi danh hiệu này.
Danh hiệu này cũng là niềm tự hào của gia đình tôi, của các con tôi - những người mang trong mình dòng máu Việt Nam và Palestine. Đồng thời, đây cũng là niềm vinh dự của nhân dân và lãnh đạo Palestine khi cử một người con của cách mạng Palestine làm đại diện trên đất nước anh em Việt Nam.
BTV Anh Thư: Trải qua những năm tháng từ thời bao cấp, đổi mới cho đến ngày nay, Đại sứ thấy Tết xưa và Tết nay có sự thay đổi như thế nào?
Đại sứ Saadi Salama: Là một người may mắn ăn Tết ở Việt Nam từ năm 1981 đến nay, chuẩn bị đón Tết Bính Ngọ 2026, tôi đã chứng kiến sự phát triển thần tốc của Việt Nam. Điều này khiến tôi và nhân dân Palestine vô cùng tự hào về thành tựu của một đất nước anh em.
Về Tết, tôi tin rằng "hồn cốt" văn hóa vẫn được giữ gìn, nhưng hình thức đã có nhiều thay đổi. Tết Việt Nam mang ý nghĩa rất thiêng liêng: sum họp, đoàn viên, thăm hỏi và chúc tụng. Điều tôi ngưỡng mộ nhất ở văn hóa Việt Nam chính là tinh thần đoàn kết. Ngày Tết là dịp để xóa bỏ những khúc mắc nhỏ nhặt trong năm cũ, xí xóa cho nhau để cùng bước vào năm mới với tinh thần gần gũi, thống nhất hơn. Lòng vị tha ấy chính là cội nguồn sức mạnh của dân tộc các bạn.
Nếu so sánh Tết những năm 80 với bây giờ, sự khác biệt lớn nhất nằm ở đời sống vật chất. Ngày xưa, chỉ cần thấy ai đó đạp xe chở một cành đào nhỏ, mặc bộ quần áo thời bao cấp là đã thấy Tết, thấy lộc, thấy hạnh phúc rồi. Còn ngày nay, kinh tế phát triển, văn hóa "alo là có ngay" lên ngôi (cười). Trước đây nhà nào cũng phải tự luộc bánh chưng, lo từ A đến Z, giờ thì dịch vụ sẵn có, giúp mọi người thảnh thơi hơn để giao lưu, gặp gỡ.
Tuy nhiên, có một điều tôi rất nhớ về Tết xưa, đó là tiếng pháo và mùi thuốc pháo quanh Hồ Gươm. Ngày ấy, tôi luôn đón giao thừa ở Bờ Hồ để nghe tiếng pháo, sáng mùng Một ra đường thấy xác pháo đỏ hồng trước mọi nhà. Tất nhiên, việc cấm đốt pháo sau này để đảm bảo an toàn là một bước đi văn minh, và không khí Tết ngày nay vẫn rất đẹp, rất vui.
Tôi nhận thấy người Việt Nam rất cởi mở với cái mới nhưng cũng rất trân trọng giá trị truyền thống. Ví dụ, khi các nhà hàng thức ăn nhanh nước ngoài mới mở, người Việt xếp hàng dài để thử. Nhưng chỉ vài ngày sau, họ lại quay về với phở, bún, miến – những món ăn đã nuôi dưỡng bao thế hệ. Tôi thực sự ngưỡng mộ điều đó: Tiếp thu cái mới có chọn lọc nhưng luôn bảo tồn di sản cha ông. Dù đi đâu, sống ở nước ngoài bao lâu, người Việt vẫn dạy con cháu tiếng Việt. Đó không chỉ là ngôn ngữ, mà là kho tàng văn hóa, là sợi dây neo giữ tâm hồn các thế hệ mai sau với cội nguồn. Tôi rất mừng khi thấy thế hệ trẻ Việt Nam, dù sống trong điều kiện hiện đại, vẫn gìn giữ được nếp sống truyền thống ấy.
BTV Mai Anh Thư: Sau hơn 40 năm gắn bó, người ta thấy ở ngài phong thái rất riêng của người Tràng An. Thói quen hay nếp sinh hoạt nào của người Hà Nội đã thấm sâu và trở thành một phần không thể thiếu
trong cuộc sống hàng ngày của ngài?
Đại sứ Saadi Salama: Nhiều người Việt Nam thường thắc mắc: "Tại sao người Palestine nói tiếng Việt giỏi thế? Tại sao lại am hiểu văn hóa và gắn bó với Việt Nam đến vậy?". Câu trả lời nằm ở tình yêu và trách nhiệm.
Người Palestine luôn coi Việt Nam là tấm gương. Đất nước các bạn từng chịu nhiều đau thương, là nạn nhân của chiến tranh phi nghĩa, nhưng cuối cùng đã giành độc lập, tự chủ và khẳng định vị thế quốc tế. Chúng tôi đến Việt Nam với tình yêu chân thành, không chỉ để học tiếng mà còn muốn hiểu sâu về tư duy, văn hóa, lịch sử - tức là muốn trở thành những "nhà Việt Nam học".
Tôi hiểu rằng, có thể nhập quốc tịch Mỹ, Canada hay New Zealand, nhưng rất khó để "trở thành" người Việt Nam. Bởi dân tộc này được hình thành qua hàng ngàn năm lịch sử với những bản sắc rất riêng. Tôi có thể là công dân danh dự, nhưng tôi không thể hoàn toàn là người Việt, dù trái tim tôi đã thuộc về nơi này (cười). Chính vì thế, tôi càng phải tìm hiểu kỹ để biết cách ứng xử phù hợp.
Ví dụ, người nước ngoài thường rất ngại khi bị hỏi: "Năm nay bao nhiêu tuổi?" hoặc "Đã lấy vợ chưa?". Nhưng khi hiểu văn hóa Việt, tôi nhận ra đó là sự quan tâm. Câu hỏi về tuổi tác ở Việt Nam giống như "điều lệ số 1 của Hiến pháp giao tiếp" vậy (cười). Phải biết tuổi để biết xưng hô là bác, chú, anh hay em cho đúng tôn ti trật tự.
Tôi cũng thường giải thích cho các Đại sứ khác rằng người Việt rất hiếu khách, bao dung nhưng ít khi nói "cảm ơn" xã giao. Với người Việt, trong mối quan hệ thân tình, lời cảm ơn đôi khi không cần nói ra mà thể hiện qua cử chỉ, ánh mắt.
Một nét đẹp nữa khiến tôi yêu Việt Nam là đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Tôi rất ấn tượng khi thấy các cơ quan luôn quan tâm đến cán bộ hưu trí, hay Đảng và Nhà nước chăm lo cho các Mẹ Việt Nam anh hùng. Những hình ảnh đó vô cùng xúc động.
Sau này khi nghỉ hưu, tôi dự định sẽ viết sách chuyên sâu về những nét văn hóa này, đặc biệt là những điểm tương đồng giữa văn hóa dân gian Việt Nam và Palestine. Tôi muốn qua đó, người Ả Rập sẽ hiểu hơn về bản chất, tư duy và lòng vị tha của người Việt.
BTV Mai Anh Thư: Ngài hình dung thế nào về vị thế của Việt Nam trong năm 2026 và những năm tiếp theo? Là người gắn bó với đất nước chúng tôi, Ngài từng nói rất trân trọng lòng vị tha và tình đoàn kết của dân tộc này. Ngài có nghĩ những phẩm chất đó là cốt lõi để đưa Việt Nam tiến xa hơn trên trường quốc tế không?
Đại sứ Saadi Salama: Đi đâu trên thế giới, tôi luôn nói với những người quan tâm: Trước hết, Việt Nam là quốc gia có nền độc lập thực sự. Việt Nam không liên minh với ai, độc lập tự chủ, tự quyết định chính sách, đường lối và không dựa vào bất cứ ai.
Điều đó khẳng định tinh thần yêu nước. Tinh thần yêu nước là làm sao bảo vệ độc lập dân tộc, tạo cho nhân dân cuộc sống ấm no, hạnh phúc và đạt cho Việt Nam vị thế trên trường quốc tế. Đấy là những điều tôi rất ấn tượng.
Sau khi thống nhất đất nước năm 1975, Việt Nam phải đối phó với những thử thách lớn. Nhưng nhìn lại lịch sử, đặc biệt Đại hội lần thứ 6 của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1986, chúng ta nhận thức được: Việt Nam trong khó khăn vẫn tìm cơ hội, trước thử thách vẫn tìm sự thành công. Từ khi thực hiện chính sách Đổi mới năm 1986 và tiếp theo là Đại hội 7 năm 1991, Việt Nam đã chọn con đường phù hợp với tinh thần độc lập, độc lập tự chủ.
Việt Nam dần trở thành đối tác với nhiều quốc gia. Hiện nay, Việt Nam đã trở thành đối tác chiến lược toàn diện với hơn 15 quốc gia, trong đó có Ban Thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và nhiều quốc gia khác trong khu vực và thế giới. Điều đó thể hiện Việt Nam đã khẳng định bản thân bằng sức mạnh, thành tựu của mình.
Tôi đánh giá thực sự cao đường đi và nền ngoại giao vững chắc của Việt Nam. Những bài học kinh nghiệm thời chiến đã được áp dụng thành công trong thời bình. Với những chính sách sáng suốt, đường lối đối ngoại xây dựng trên cơ sở lợi ích quốc gia, lợi ích hòa bình, phát triển, ổn định bền vững, chắc chắn Việt Nam sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ hữu nghị, xây dựng nền hòa bình bền vững không chỉ trong khu vực Đông Nam Á mà còn trên thế giới.
Chúng tôi cũng hoan nghênh việc Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình, nêu rõ sự tham gia nhằm thúc đẩy tìm kiếm giải pháp hòa bình cho vấn đề Palestine trên cơ sở hai nhà nước. Chúng tôi tin chắc với tinh thần trách nhiệm, vai trò tích cực và uy tín ngày càng lớn, Việt Nam sẽ đóng góp tích cực vào các vấn đề thế giới.
BTV Mai Anh Thư: Xin cảm ơn Ngài Đại sứ. Ngài đánh giá thế nào về mối quan hệ truyền thống giữa Việt Nam và Palestine? Ngài kỳ vọng gì về việc phát huy di sản quý báu đó để thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn giữa hai nhà nước, và đặc biệt là sự thấu hiểu, sẻ chia giữa nhân dân hai nước?
Đại sứ Saadi Salama: Palestine tự hào là một trong những quốc gia có quan hệ với Việt Nam từ nhiều năm. Những đoàn đại biểu Palestine đầu tiên đến Việt Nam từ thập niên 60 thế kỷ trước. Hai dân tộc có hoàn cảnh như nhau nên đã thúc đẩy, phát triển mối quan hệ ngay trong thời chiến.
Có thể nói, Palestine là cửa khẩu của Việt Nam trong thế giới Ả Rập. Tôi vẫn nhớ năm 1980, khi tôi đến Việt Nam với tư cách lưu học sinh, ở đây có khoảng 32 phái đoàn ngoại giao, trong đó có cơ quan đại diện của Palestine và 3 quốc gia Ả Rập khác. Palestine mở cơ quan đại diện để thể hiện sự đoàn kết, ủng hộ nhân dân Việt Nam.
Việt Nam đã giúp Palestine rất nhiều. Điều quan trọng nhất đối với chúng tôi là lập trường chính trị nhất quán trước sau như một. Việt Nam luôn ủng hộ đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Palestine để thực hiện các quyền lợi bất khả xâm phạm, trong đó có quyền tự quyết và thành lập nhà nước Palestine.
Năm 2026 là kỷ niệm 50 năm thành lập văn phòng đại diện của Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) tại Hà Nội. Ngay sau khi Palestine tuyên bố độc lập năm 1988, Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên công nhận Nhà nước Palestine. Chúng tôi đang có kế hoạch tổ chức các sự kiện văn hóa, chính trị và tri ân những cá nhân Việt Nam đã đóng góp cho mối quan hệ hữu nghị này.
Dù quan hệ kinh tế thương mại chưa được như mong muốn do hoàn cảnh chính trị, nhưng khi đến bất cứ đâu tại Palestine, hai chữ "Việt Nam" vẫn xuất hiện trên rất nhiều sản phẩm được ưa chuộng. Việt Nam và Palestine luôn phù hợp với nhau trên các diễn đàn quốc tế, các chuyến thăm nhau cũng ngày càng được thúc đẩy. Chúng tôi rất vui mừng khi được lãnh đạo Việt Nam nêu tên Palestine như đất nước anh em. Đặc biệt, hiện nay chúng tôi có thể là quốc gia Ả Rập duy nhất luôn có sinh viên sang Việt Nam học theo chương trình học bổng. Những sinh viên đó sẽ là cầu nối hữu nghị đóng góp cho mối quan hệ hai nước.
Chúng tôi luôn đánh giá cao lập trường của Việt Nam. Trong quá trình đối phó với những chiến tranh vừa rồi, tôi rất cảm động trước tình cảm của nhân dân Việt Nam. Nhân dân Việt Nam từng trải qua gian khổ nên rất thấu hiểu, cảm thông và chia sẻ với nhân dân Palestine. Điều đó tạo cho tôi cảm giác đặc biệt khi sống trong tình cảm của một dân tộc dành cho Palestine.
BTV Mai Anh Thư: Tết này, ngài sẽ tự tay chuẩn bị điều gì tại tư gia để đãi khách? Ngài có giữ thói quen đi xông đất, lì xì năm mới hay chúc Tết những người bạn thân thiết tại Việt Nam không?
Đại sứ Saadi Salama: Đã sống ở Việt Nam, có tâm hồn Việt Nam thì phải "nhập gia tùy tục" thôi (cười). Vào những ngày cuối tháng Chạp, tôi tổ chức tất niên mời bạn bè. Tôi cũng đầu tư trang trí nhà cửa bằng đào, quất, hoa lan rất đẹp và hy vọng khách đến chơi sẽ trầm trồ.
Sau gần 15 năm nhiệm kỳ, bạn bè tôi ở đây rất nhiều. Là "công dân Thủ đô", tôi tuân thủ mọi phong tục: mua sắm bánh chưng, mứt Tết, đi thả cá chép ngày 23 tháng Chạp. Mùng Một Tết tôi sẽ mặc áo dài để đón khách.
Tết năm nay đặc biệt hơn vì diễn ra sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, mở ra một kỷ nguyên mới. Tôi tin rằng với sự kiên định và chiến lược đúng đắn, Việt Nam sẽ tiếp tục có những bước đột phá. Nhân dịp này, chúc các bạn một năm mới an khang, thịnh vượng.
BTV Mai Anh Thư: Ngài có thể hát tặng độc giả một câu tiếng Việt không ạ?
Đại sứ Saadi Salama: Tôi hay nói đùa là tôi hay hát nhưng mà hát không hay đâu nhé (cười). Nhưng vì đã là "Công dân danh dự Thủ đô" - một niềm vinh dự và cũng là thử thách lớn - nên dù ở đâu tôi cũng luôn nhớ về Hà Nội. Tôi xin tặng các bạn một đoạn trong bài "Nhớ về Hà Nội". “Dù có đi bốn phương trời, lòng vẫn nhớ về Hà Nội. Hà Nội của ta, Thủ đô yêu dấu, Một thời đạn bom, một thời hòa bình.”
BTV Mai Anh Thư: Thưa Ngài Đại sứ, Ngài có thể chia sẻ về cách mà Ngài cùng gia đình đã dạy dỗ những người con mang hai dòng máu như thế nào được không ạ?
Đại sứ Saadi Salama: Việc một người Palestine lấy vợ Việt Nam là sự kết hợp của hai dân tộc kiên cường, yêu chuộng hòa bình. Các con tôi luôn tự hào khi đi ra thế giới, được mọi người trầm trồ: "Ôi, con của Việt Nam và Palestine à!".
Điều đó tạo cho các cháu sự tự tin rất lớn. Chúng tôi giáo dục các con phải có trách nhiệm xã hội, thừa hưởng nền văn hóa của cả cha và mẹ. Các cháu chính là cầu nối tự nhiên, là "đối tác" của những ai muốn tìm hiểu về hai đất nước. Các con tôi rất hãnh diện về nguồn cội của mình, về việc là kết tinh của hai dân tộc anh hùng.
- Xuất bản: 2/2025
- Tổ chức sản xuất: Khánh Sơn
- Thực hiện: Anh Thư
- Trình bày: Anh Thư - Minh Ngọc - Thùy Dung
- Hình ảnh, video: 28 Entertainment