Cuối năm 2025, lần đầu tiên trong lịch sử hơn nửa thế kỷ quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Vương quốc Anh nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Trong không khí mùa xuân Hà Nội, Đại sứ Vương quốc Anh Iain Frew ngồi lại bên tách cà phê, chia sẻ với Báo Nhân Dân về những gì đang diễn ra phía sau dấu mốc lịch sử ấy - từ những dòng vốn thương mại chưa từng có, đến giấc mơ năng lượng xanh, và một thế hệ trẻ Việt Nam đang được trang bị để bước ra vươn mình cùng thế giới.

Tầm nhìn chung của hai quốc gia

Tháng 10/2025, trong chuyến thăm chính thức tới Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland, Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Anh Keir Starmer đã ra Tuyên bố chung về việc hai Bên chính thức nâng cấp quan hệ Việt Nam-Anh lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Theo ông, trong bối cảnh thế giới đầy bất ổn, cả Anh và Việt Nam đều có chung lợi ích: gìn giữ hòa bình, duy trì các thể chế đa phương như Liên Hợp Quốc, và bảo vệ luật pháp quốc tế. “Tầm nhìn chung” không phải khái niệm trừu tượng mà là nền tảng để hai quốc gia cùng hành động.

Đại sứ Frew theo dõi sát Đại hội Đảng lần thứ XIV. “Tôi thực sự ấn tượng khi thấy một tầm nhìn rất cởi mở và hướng tới tương lai về cách Việt Nam có thể phát triển thông qua quan hệ đối tác quốc tế”. Điều khiến ông đặc biệt chú ý là Đại hội đặt ngoại giao ngang hàng với quốc phòng và an ninh.

Thế mạnh của Vương quốc Anh về khoa học công nghệ, giáo dục, tài chính, y tế phù hợp với định hướng phát triển mà Việt Nam đã đặt ra. Và những con số cho thấy hành động đã đi cùng với kỳ vọng.

Thương mại bứt phá, năng lượng chuyển mình

Thương mại song phương năm 2025 đạt 10,4 tỷ bảng Anh, tăng hơn 40% so với năm trước. Thay vì nói về số liệu, Đại sứ kể về hạt điều, cà phê, sầu riêng, vải thiều Việt Nam đang xuất hiện ngày càng nhiều trên kệ hàng các siêu thị Anh; chiều ngược lại, phô mai, rượu whiskey, thịt gia cầm Anh cũng đã có mặt trên bàn ăn Việt. “Người tiêu dùng - những người ở cuối chuỗi giá trị đang nhận được lợi ích thực sự từ các thỏa thuận thương mại của chúng ta”, ông nói. Đó là cách một nhà ngoại giao “duyên dáng” biến con số vĩ mô thành câu chuyện đời sống.

Nền tảng cho bước bứt phá này là Hiệp định Thương mại Tự do UKVFTA và việc Anh gia nhập CPTPP - hiệp định mà Việt Nam đã ủng hộ mạnh mẽ. Năm 2026, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP - vị trí dẫn dắt trong bối cảnh toàn cầu đầy căng thẳng. “CPTPP và những mối quan hệ như giữa hai nước chúng ta có thể làm nền tảng cho sự ổn định và nắm bắt những cơ hội mới”, Đại sứ nhận định.

Hai bên cũng hướng tới những lĩnh vực mới: công nghệ, AI, chất bán dẫn - những lĩnh vực mà Việt Nam đang dành sự quan tâm để phát triển. “Khi Việt Nam tiếp tục phát triển và hội nhập quốc tế, Vương quốc Anh muốn trở thành một phần thực sự quan trọng trong quá trình phát triển đó”.

Với chủ đề năng lượng, Đại sứ Frew có một bài học từ chính nước mình: “Trong 10-15 năm qua, chúng tôi đã chuyển từ 40% lưới điện chạy bằng than xuống còn 0%, đồng thời mở rộng khổng lồ năng lượng gió, bao gồm cả điện gió ngoài khơi”. Nhưng Việt Nam cũng không đi sau. Quốc gia này đã tự mình đạt được những tiến bộ đáng kể về điện mặt trời, và với đường bờ biển dài hơn 3.000 km, tiềm năng điện gió ngoài khơi là điều mà chính Đại sứ phải thừa nhận là “Tuyệt vời”.

Để đạt được tầm nhìn về phát triển năng lượng sạch, nhiều chiến lược chung cần thực hiện như: hiện đại hóa khung pháp lý, thu hút đầu tư, nâng cấp lưới điện quốc gia. Đây chắc chắn không phải việc của một quốc gia đơn lẻ, mà là nỗ lực chung của các quốc gia trên toàn cầu và Anh luôn sẵn lòng cùng Việt Nam đưa giấc mơ năng lượng xanh đến gần hơn và sớm trở thành hiện thực.

Đầu tư cho thế hệ sẽ dẫn dắt kỷ nguyên mới

Truyền thống hiếu học ấy chính là nền tảng khiến giáo dục trở thành một trong những trụ cột hợp tác tự nhiên nhất giữa hai nước.

Hơn 75.000 sinh viên Việt Nam đã từng học tập tại Anh. Nhưng xu hướng đang dịch chuyển: không chỉ đưa sinh viên đi, mà còn mang nền giáo dục quốc tế đến ngay tại Việt Nam. Các trường đại học Anh liên kết với các cơ sở đào tạo Việt Nam, các tổ chức nghề nghiệp Anh hoạt động trong lĩnh vực kế toán và luật pháp – tất cả đều theo mô hình hợp tác hai chiều. Việt Nam đặt ra nhu cầu và chuẩn mực, còn Anh mang đến kinh nghiệm và nguồn lực.

Chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là một quyết định mà Đại sứ đánh giá cao: “Đây là thách thức lớn, nhưng cũng là khoản đầu tư lớn cho tương lai. Ngôn ngữ kinh doanh của thế giới là tiếng Anh, và cơ hội sẽ mở ra - không chỉ đến Vương quốc Anh mà là vươn ra cả thế giới”. Vương quốc Anh đang phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, đưa các giải pháp ứng dụng AI vào dạy tiếng Anh, đảm bảo học sinh từ thành phố lớn đến vùng nông thôn đều tiếp cận được. “Khi từng tỉnh thành xác định cách hiện thực hóa tầm nhìn này, chúng tôi sẽ sát cánh cùng họ”.

Đại sứ tin rằng đang có một sự chuyển giao thế hệ trong năng lực tiếng Anh của người Việt. Hai nước kết nối không chỉ qua giáo dục mà qua văn học, văn hóa, và cả giải Ngoại hạng Anh mà hàng triệu người Việt theo dõi mỗi cuối tuần.

  • Xuất bản: 03/2026
  • Tổ chức sản xuất: Khánh Sơn
  • Thực hiện: Anh Thư
  • Trình bày: Anh Thư - Phúc Linh - Minh Ngọc
  • Hình ảnh, video: 28 Entertainment, Nhân vật cung cấp