KHẨN TRƯƠNG TỔ CHỨC THI HÀNH LUẬT PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ
-
Hai ngày sau khi Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị, sáng 26/8, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai thi hành Luật trên địa bàn. Thành phố yêu cầu các đơn vị nhanh chóng cụ thể hóa Luật bằng chương trình hành động, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng tiến độ và chất lượng.
-
Điểm đáng chú ý, Thành phố được ban hành văn bản theo thẩm quyền để tổ chức thi hành Luật trên địa bàn. Dự kiến ngày 27/8/2026, Hội đồng nhân dân Thành phố thông qua nghị quyết đầu tiên về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật phục vụ việc triển khai Luật.
-
Thành phố Hồ Chí Minh đồng thời phát động đợt thi đua cao điểm tổ chức thi hành Luật Phát triển đô thị, nhằm sớm đưa các quy định mới vào thực tiễn.
ĐẨY MẠNH PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN
Trong suốt quá trình phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh luôn được Trung ương dành sự quan tâm đặc biệt thông qua nhiều cơ chế, chính sách riêng. Tuy nhiên, cùng với quy mô đô thị ngày càng lớn và yêu cầu phát triển ngày càng cao, Thành phố cũng cần một khung pháp lý đủ rộng để chủ động hơn trong quyết định những vấn đề của mình. Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua mở thêm không gian đó.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc mở rộng thẩm quyền của chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh trong một số lĩnh vực về quy hoạch, đầu tư, tài chính, ngân sách và phát triển các mô hình kinh tế mới. Tinh thần xuyên suốt là phân cấp, phân quyền mạnh hơn, theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Vai trò của Hội đồng nhân dân Thành phố cũng được nâng lên, không chỉ trong quyết định phân bổ nguồn lực mà còn trực tiếp kiến tạo nhiều cơ chế, chính sách phát triển mới.
Cấu trúc văn bản
LUẬT PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ
Gồm:
-
01
Những quy định chung
-
02
Cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt
- Tổ chức bộ máy, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật
- Quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự an toàn đô thị
- Phát triển kinh tế
- Phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục, đào tạo, y tế, an sinh xã hội
- Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
- Nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt
- Liên kết, phát triển vùng
-
03
Cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt
-
04
Giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình
-
05
Điều khoản chung.
Điểm đáng chú ý là quyền chủ động lớn hơn được đặt trong một cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Chính quyền Thành phố có thể chủ động điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính nhằm đơn giản hóa quy trình, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhưng không được đặt thêm thành phần hồ sơ, điều kiện hoặc kéo dài thời gian giải quyết cho người dân, doanh nghiệp.
Thành phố cũng được quyết định thí điểm những cơ chế, chính sách mới, khác với quy định hiện hành hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định, trong nhiều lĩnh vực từ quản trị, tổ chức bộ máy đến kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, quản lý đô thị và huy động nguồn lực.
Theo đánh giá của lãnh đạo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, quyền lớn hơn phải đi cùng trách nhiệm lớn hơn. Cơ chế mới phải có tiền kiểm bằng đánh giá tác động, hậu kiểm bằng giám sát, công khai và trách nhiệm giải trình, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu.
Đây cũng là cách tiếp cận quan trọng để phân biệt giữa đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung với việc lợi dụng cơ chế để vụ lợi hoặc vi phạm pháp luật. Thành phố đang xây dựng các chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị và hiệu quả của việc phân quyền, hướng tới công khai định kỳ để người dân, doanh nghiệp và các cơ quan có thẩm quyền cùng giám sát.
KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN RỘNG HƠN
Nếu phân cấp, phân quyền tạo thêm quyền chủ động cho chính quyền thì các cơ chế huy động nguồn lực sẽ mở rộng khả năng biến những quyết định đó thành các dự án phát triển cụ thể.
Luật quy định Hội đồng nhân dân Thành phố có thể quyết định việc phát hành nhiều loại trái phiếu để huy động nguồn lực, trong đó có trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu dự án, trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị và trái phiếu xanh. Thành phố cũng có thể vay từ các tổ chức tài chính trong nước, nước ngoài và quốc tế để thực hiện các dự án đầu tư, trên nguyên tắc bảo đảm các chỉ tiêu an toàn nợ công.
Một cơ chế riêng cũng được dành cho Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Đây được xem là điều kiện quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh nâng tầm vai trò trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của quốc gia, đồng thời tăng khả năng kết nối với các chuỗi giá trị và dòng vốn quốc tế.
Luật đồng thời tạo hành lang pháp lý cho khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và nhiều loại hình kinh tế mới như kinh tế đô thị, kinh tế số, kinh tế sáng tạo, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tầm thấp và kinh tế bạc.
NHỮNG CƠ CHẾ ĐẶC THÙ QUAN TRỌNG DÀNH CHO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
6 nghị quyết
-
Nghị quyết 54/2017/QH14
-
Nghị quyết 98/2023/QH15
-
Nghị quyết 260/2025/QH15
-
Nghị quyết 188/2025/QH15
về phát triển đường sắt đô thị
-
Nghị quyết 170/2024/QH15 và Nghị quyết 265/2025/QH15
tháo gỡ các dự án tồn đọng
Một điểm đột phá khác là cơ chế phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Theo đó, đường sắt không chỉ được nhìn nhận như một công trình giao thông mà trở thành trục tổ chức lại không gian đô thị, đồng thời tạo nguồn lực cho chính quá trình phát triển đô thị. Cơ chế này đặc biệt có ý nghĩa khi Thành phố Hồ Chí Minh đang đặt mục tiêu phát triển mạng lưới đường sắt đô thị quy mô lớn, gắn với chỉnh trang, tái thiết và nâng cao chất lượng không gian sống.
Luật cũng dành quy định riêng cho phát triển khu đô thị lấn biển. Đây không phải là cơ chế mở rộng không gian bằng mọi giá mà đặt ra hàng loạt yêu cầu về quy hoạch, hạ tầng, quốc phòng, an ninh, địa chất, thủy văn, hệ sinh thái, đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Các khu đô thị lấn biển phải được phát triển theo hướng hiện đại, xanh, thông minh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo đảm không gian công cộng, quyền tiếp cận biển của người dân.
KHU THƯƠNG MẠI TỰ DO VÀ LOGISTICS TÍCH HỢP
-
Hàng hóa, dịch vụ trao đổi giữa các khu chức năng đáp ứng điều kiện phi thuế quan được áp dụng chính sách ưu đãi thuế vượt trội.
-
Doanh nghiệp tại khu thương mại tự do được phép niêm yết, định giá và thanh toán bằng ngoại tệ chuyển khoản khi giao dịch với nhau.
TRAO QUYỀN ĐỂ KHƠI THÔNG SỨC SÁNG TẠO
Một đạo luật tạo thêm quyền chủ động cho chính quyền địa phương nhưng nếu không tạo được niềm tin cho đội ngũ thực thi thì những cơ chế mới khó phát huy đầy đủ hiệu quả. Vì vậy, Luật Phát triển đô thị dành một nội dung đáng chú ý cho cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm.
Luật quy định rõ việc xử lý nghiêm hành vi tham nhũng, trục lợi, nhũng nhiễu trong quá trình thực hiện. Đồng thời, lần đầu tiên cơ chế loại trừ và miễn trách nhiệm pháp lý đối với cán bộ, công chức được luật hóa trong những trường hợp nhất định.
Theo đó, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản hoặc thực hiện thí điểm chính sách mới có thể được loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý nếu không vụ lợi, thực hiện đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.
Trường hợp cán bộ, công chức, viên chức và người làm việc khác thực hiện nhiệm vụ vì lợi ích chung, theo sự giao nhiệm vụ của cơ quan hoặc người có thẩm quyền, gây thiệt hại nhưng được kết luận không vì vụ lợi và vì sự phát triển chung của Thành phố, khu kinh tế đặc biệt thì cũng được xem xét loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý tùy tính chất, mức độ.
Đây là điểm có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đang cần một bộ máy năng động hơn, quyết đoán hơn để xử lý những vấn đề mới, phức tạp và chưa có tiền lệ.
Cùng với quyền được bảo vệ, trách nhiệm cũng được xác lập rõ hơn. Quyền hạn đến đâu, trách nhiệm đến đó; đổi mới phải đi cùng kiểm soát và giải trình.
SẴN SÀNG ĐƯA LUẬT VÀO CUỘC SỐNG
Với một đạo luật được kỳ vọng tạo ra những thay đổi lớn về thể chế, vấn đề quan trọng tiếp theo là tốc độ đưa các quy định mới vào thực tiễn.
Thành phố Hồ Chí Minh xác định không chờ đến khi Luật có hiệu lực mới bắt đầu chuẩn bị. Thành phố đã thành lập tổ chỉ đạo triển khai, huy động các sở, ban, ngành cùng chuyên gia pháp lý, quy hoạch rà soát toàn bộ nội dung thuộc thẩm quyền để chuẩn bị các văn bản triển khai.
Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố sẽ ưu tiên ban hành sớm những quy định cần thiết để khi Luật có hiệu lực, các cơ chế mới có thể đi ngay vào cuộc sống.
BA TẦNG KỲ VỌNG
Giá trị lớn nhất của Luật Phát triển đô thị, theo cách nhìn của các chuyên gia, không chỉ nằm ở số lượng thẩm quyền được trao thêm mà ở khả năng hình thành một hệ sinh thái thể chế mới cho Thành phố Hồ Chí Minh.
Ở cấp độ địa phương, những cơ chế mới có thể giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, tăng tốc đầu tư, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo điều kiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ở cấp độ quốc gia, Thành phố có thể trở thành một “phòng thí nghiệm thể chế” quy mô lớn, nơi những mô hình quản trị mới được thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện trước khi có thể nhân rộng.
Ở cấp độ quốc tế, một khung pháp lý ổn định, minh bạch và đủ sức cạnh tranh sẽ góp phần nâng cao vị thế Thành phố Hồ Chí Minh trong mạng lưới các trung tâm kinh tế, tài chính của khu vực châu Á.
BA TẦNG KỲ VỌNG
-
Địa phương:
Tăng quyền chủ động, nâng hiệu quả quản trị.
-
Quốc gia:
Thử nghiệm và hoàn thiện mô hình thể chế mới.
-
Quốc tế:
Nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư chất lượng cao.
Thành phố Hồ Chí Minh vốn đã nhiều lần đi đầu trong những cuộc cải cách, từ đổi mới kinh tế, phát triển khu chế xuất, khu công nghệ cao đến xây dựng chính quyền đô thị và chuyển đổi số. Mỗi bước đi đều gắn với những thử nghiệm thể chế, tạo nên sức năng động riêng của đô thị lớn nhất cả nước.
Luật Phát triển đô thị, vì thế, không đơn thuần là thêm một đạo luật vào hệ thống pháp luật. Điều quan trọng hơn là luật mở ra một nền tảng thể chế mới tương xứng hơn với quy mô, vai trò và yêu cầu phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh.
Trao thêm quyền chủ động, nhưng đồng thời siết chặt trách nhiệm. Mở rộng không gian phát triển, nhưng đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch và giải trình. Khơi thông nguồn lực, nhưng hướng nguồn lực vào tăng trưởng nhanh và bền vững.
Nếu được triển khai đúng tinh thần đó, Luật Phát triển đô thị không chỉ tạo thêm dư địa cho Thành phố Hồ Chí Minh mà còn có thể trở thành một bước thử nghiệm quan trọng trong quá trình hình thành mô hình quản trị đô thị hiện đại của Việt Nam.
Chỉ đạo sản xuất: Lê Nam Tư
Tổ chức sản xuất: Tùng Quang
Nội dung: Vương Lê, Thảo Du
Ảnh: Tùng Anh, Thế Anh
Trình bày: Tùng Anh
Bài có sử dụng sự hỗ trợ của AI trong thiết kế