Cụ Trọng là người đã tự tay “gửi” đồng đội mình vào đất mẹ. Đau lòng hơn, thi thể của người lính trẻ đến khi về đất mẹ cũng không còn nguyên vẹn. Sau trận đánh, bãi cỏ tranh bốc cháy rừng rực do hỏa lực của địch, thi thể liệt sĩ Khoa cũng bị lửa táp, mùi cỏ cháy lẫn với mùi máu, mùi tóc cháy. Cảnh tượng thê lương ấy vẫn hằn sâu trong tâm trí người lính già cho đến tận bây giờ. 

Trong tình thế cấp bách, khi địch vẫn đang truy đuổi gắt gao, cụ Trọng cùng một đồng đội tên Quang đã vác thi thể ông Khoa chạy băng qua những cánh đồng cỏ tranh, đi xa khoảng 1-2km hướng về phía nam. Khi tiếng súng tạm yên, họ gạt nước mắt, lặng lẽ đào đất để vùi thi thể không còn nguyên vẹn với lời hẹn sẽ quay lại để đưa Khoa về quê khi có cơ hội. 

Sau trận đánh, bãi cỏ tranh bốc cháy rừng rực do hỏa lực của địch, thi thể liệt sĩ Khoa cũng bị lửa táp, mùi cỏ cháy lẫn với mùi máu, mùi tóc cháy. Cảnh tượng thê lương ấy vẫn hằn sâu trong tâm trí người lính già cho đến tận bây giờ. 

Cụ Trọng nhớ đã dùng chiếc tăng võng của anh em trong tổ để gói ghém thi thể đồng đội, chôn cất Khoa tại một khu vực gần khe suối cạn, cách đường Quốc lộ 21 khoảng 1km.

Trong chiến tranh, có vô số những giây phút bi tráng như thế, giống như nhà thơ Quang Dũng đã viết trong kháng chiến chống Pháp: Áo bào thay chiếu anh về đất/Sông Mã gầm lên khúc độc hành. Từ núi rừng Tây Bắc vang vọng đến đại ngàn Tây Nguyên. Cổng trời, thác Dray Nur, sông Sê-rê-pôk… cũng gầm lên như thế suốt mấy chục năm qua.

"Ngày đó, chiến trường ác liệt lắm! Thương binh của ta từ các mặt trận chuyển về bệnh xá rất nhiều. Các y bác sĩ đã chiến đấu giành giật từng hơi thở cho bộ đội, nhưng nhiều đồng chí bị thương quá nặng đã anh dũng hy sinh. Do điều kiện chiến tranh, các anh, các chị được an táng ngay tại khu vực núi Hòn Ông chung quanh bệnh xá. Nằm xuống giữa rừng sâu, các anh chỉ có tấm tăng bạt bó thân” - cụ Sô Hỗn, cựu giao liên năm nay đã 95 tuổi, sống tại thôn Phước Tân (xã Tây Sơn, Đắk Lắk bùi ngùi.

Theo lời kể của cụ Sô Hỗn, vào những năm tháng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ác liệt nhất (khoảng năm 1968-1969), cụ là giao liên thông thuộc từng gốc cây, ngọn cỏ tại khu vực rừng núi nơi Bệnh xá Trúc Bạch đóng quân. Bệnh xá nằm bên dòng suối Cà Lúi, thuộc thôn Gia Trụ, xã Phước Tân, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên (theo địa giới hành chính cũ).

Cụ bảo, tuổi mình đã cao, như ngọn đèn trước gió, nếu không nói ra, không tìm lại các anh thì thế hệ mai sau sẽ khó lòng biết được các anh đang nằm ở đâu. Dù đã ở tuổi bách niên, sức khỏe đã suy giảm nhiều, nhưng cụ Sô Hỗn đã nhiều lần trực tiếp dẫn đường cho cán bộ, chiến sĩ Đội quy tập hài cốt liệt sĩ K51 (Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đắk Lắk) băng rừng, lội suối, lật tìm từng gốc cây, hốc đá để xác định chính xác vị trí chôn cất đồng đội năm xưa.

Trên thực tế, không phải đợi tới Chiến dịch 500 ngày đêm, hàng chục năm qua, từng có nhiều đoàn cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ quay trở lại khu vực từng là Bệnh xá Trúc Bạch tìm kiếm đồng đội. Nhưng giống như câu chuyện của cựu chiến binh Hoàng Đình Trọng và liệt sĩ Kiều Đăng Khoa, do địa hình thay đổi quá lớn nên hầu hết các đợt tìm kiếm chưa mang lại nhiều kết quả. Chỉ đến khi đội K51 tìm được những người như cụ Sô Hỗn, cộng với “chút duyên” thì đội mới chạm vào được những di vật thiêng liêng, đưa các anh trở về với đồng đội, với nhân dân.

Mặt trận B3 là chiến trường trọng điểm trong mọi cuộc kháng chiến. Theo hồ sơ, Gia Lai có 54.455 liệt sĩ, Đắk Lắk có 23.166 liệt sĩ. Số liệt sĩ chưa được quy tập hài cốt của cả hai tỉnh lên tới gần 30.000. Thế nên, những thông tin mà ông Trọng cung cấp cho Đội quy tập hài cốt liệt sĩ K51 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk là vô cùng đáng quý.

Tuy nhiên, hành trình tìm lại vị trí ngôi mộ liệt sĩ Kiều Đăng Khoa, cũng như phần lớn trong số gần 30.000 liệt sĩ, đang gặp phải vô vàn trở ngại. Khó khăn lớn nhất chính là sự khắc nghiệt của thời gian. Cụ Hoàng Đình Trọng nay đã tuổi 80, cụ Sô Hỗn thậm chí đã 95. Tai cụ Trọng đã lãng, trí nhớ chẳng còn liền mạch dẫn đến sự chồng chéo giữa những ký ức chợt thoáng qua trong đầu, rồi giọng nói khó khăn sau lần tai biến nhẹ, khiến việc truyền đạt thông tin trở nên trắc trở. 

Rồi như đã nói, địa hình xưa kia là những bãi cỏ tranh, bụi rậm mênh mông, nay đã thay đổi hoàn toàn bởi sự canh tác của người dân. Nhiều khu vực trong trí nhớ của những người lính già nay đã bị thời gian làm xói mòn, san ủi hoặc xây mới, làm thay đổi dấu vết thực địa.