Trong mọi điều kiện, nghị quyết của Đảng luôn giữ vai trò “kim chỉ nam”, định hướng tư duy và hành động cho cả hệ thống chính trị. Bắt đúng mạch của cuộc sống, tháo gỡ điểm nghẽn, khi ấy nghị quyết tự nó là lời hiệu triệu mạnh mẽ nhất, thu hút đông đảo nhân dân tham gia, bởi chính nghị quyết ấy đem lại lợi ích cho từng địa phương, từng gia đình và mỗi người dân.
Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước và xã hội bằng Cương lĩnh, đường lối, chủ trương, nghị quyết,... Trong đó, nghị quyết là một trong những hình thức tập trung cao trí tuệ tập thể, tầm nhìn, bản lĩnh chính trị và năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong từng giai đoạn cách mạng. 40 năm đổi mới cho thấy, mỗi bước đi lên của đất nước đều gắn liền với những quyết sách đúng, trúng, sáng tạo và kịp thời của Đảng.
Lắng nghe từ hơi thở cuộc sống
Nhìn lại chặng đường 40 năm đổi mới, có thể khẳng định, những nghị quyết lớn, mang tầm chiến lược, có tính đột phá, như Nghị quyết Đại hội lần thứ VI của Đảng năm 1986, mở đường đổi mới toàn diện đất nước; các nghị quyết về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì nhân; các nghị quyết về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; phát triển khoa học – công nghệ, chuyển đổi số quốc gia; tinh gọn tổ chức bộ máy; phát triển kinh tế tư nhân,… để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống của đất nước.
Báo cáo về các Văn kiện trình Đại hội XIV tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của việc đổi mới xây dựng và tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng, coi đây là công cụ chủ yếu để định hướng phát triển, cụ thể hóa các chủ trương lớn, đi sâu vào những vấn đề cần tập trung lãnh đạo. Báo cáo nhấn mạnh: “ Nhận diện đúng để có giải pháp đúng, hành động đúng. Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải chuyển mạnh sang hành động, giải quyết có hiệu quả những hạn chế, điểm nghẽn, nút thắt, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển đất nước”.
Nghị quyết đúng, trúng vấn đề được xã hội quan tâm không chỉ là định hướng mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ cho các cấp, các ngành và nhân dân cùng vào cuộc quyết liệt hơn. Bởi khi đó, ý Đảng, lòng dân hòa quyện thành một. Có thể kể đến như việc xây dựng hạ tầng giao thông, giải quyết nhu cầu thông thương, đi lại. Càng đi vào phát triển kinh tế thị trường, càng mở rộng sản xuất, liên kết vùng, miền, thì nhu cầu ấy càng trở nên cấp thiết. Từ đòi hỏi của cuộc sống, nhận thấy hạ tầng đang là điểm nghẽn, Nghị quyết Đại hội XIII xác định xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; ưu tiên phát triển một số công trình trọng điểm quốc gia về giao thông là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Có “ý Đảng” mở đường, “lòng dân” phơi phới tham gia vào từng dự án, như giải phóng mặt bằng để mở đường. Chương trình làm đường giao thông chưa bao giờ được thúc đẩy, làm ngày, làm đêm như trong nhiệm kỳ khóa XIII, đến cuối năm 2025 đã vượt mục tiêu 3.000km cao tốc, hoàn thành gần 2.000km đường ven biển. Hệ thống đường cao tốc không chỉ mang lại diện mạo mới cho đất nước mà còn là huyết mạch nối liền từ Bắc đến Nam, từ miền xuôi đến miền ngược, làm nền cho phát triển kinh tế- xã hội của đất nước.
Khi nghị quyết bắt đúng mạch của cuộc sống thì tự nó là lời hiệu triệu mạnh mẽ nhất, bởi chính nghị quyết ấy đem lại lợi ích cho từng địa phương, từng gia đình và mỗi người dân.
Nghị quyết của các cấp ủy, tổ chức đảng phải ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ tiếp thu, dễ thực hiện; phải xác định đúng và trúng yêu cầu, nhiệm vụ, con đường, cách thức phát triển của đất nước, của dân tộc, của từng địa phương, từng bộ, ngành; phải có tầm nhìn, tính khoa học, tính thực tiễn, thiết thực và tính khả thi; tạo sự phấn khởi, tin tưởng, kỳ vọng và động lực thôi thúc hành động của cán bộ, đảng viên, các thành phần kinh tế, các doanh nghiệp và nhân dân thực hiện Nghị quyết của Đảng.
---Tổng Bí thư Tô Lâm---
Vừa có tầm nhìn chiến lược, bắt kịp xu thế của thời đại, vừa lắng nghe từng hơi thở cuộc sống, hơn một năm cuối nhiệm kỳ khóa XIII, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết đột phá vào những nhiệm vụ then chốt, cấp bách, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, nhất là điểm nghẽn về thể chế phát triển, nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao. Không chỉ nắm bắt hơi thở cuộc sống, những nghị quyết đó còn thể hiện tư duy dự báo, đi trước một bước, “dọn đường” cho nhiệm kỳ khóa XIV bứt phá, tăng tốc nhanh hơn.
Thước đo năng lực của cấp ủy
Thực tế, không phải nghị quyết nào sau khi ban hành cũng tạo được chuyển biến trong cuộc sống. Có nghị quyết rất đúng về mặt chủ trương nhưng triển khai chậm, hiệu quả chưa cao; có nghị quyết nội dung còn dàn trải, chưa “đánh” trúng những vấn đề bức xúc, nổi cộm. Thậm chí có nơi ban hành nghị quyết mang tính hình thức, thiếu sức sống thực tiễn.
Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV nêu rõ, một trong những hạn chế, yếu kém hiện nay là, công tác tổ chức thực hiện nghị quyết tuy có nhiều đổi mới nhưng chưa theo kịp yêu cầu đột phá, phát triển đất nước; việc hoàn thiện thể chế còn chậm, trở thành “điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Đằng sau hạn chế ấy, có nguyên nhân quan trọng từ việc một số nghị quyết chưa thật sự xuất phát từ những vấn đề bức xúc nhất của thực tiễn, hoặc chưa tập trung đủ lực để giải quyết đến cùng.
Điều đó đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm ngay từ khâu đầu tiên: Chọn vấn đề để ra nghị quyết. Mỗi nghị quyết phải nhằm vào việc bức xúc hoặc yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn đất nước. Bản chất của nghị quyết là tập trung giải quyết vấn đề. Nếu vấn đề nghị quyết đặt ra không đúng, không trúng, không sát thực tiễn, thì dù nghị quyết có được soạn thảo công phu đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả. Mặt khác, khi chọn đúng, trúng vấn đề, nhưng giải pháp không sát thực tiễn, thiếu tính khả thi thì nghị quyết đó cũng rất khó thực hiện.
Công cuộc đổi mới đất nước đang đặt ra nhiều vấn đề lớn, vừa cấp bách, vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài, như hoàn thiện thể chế; khơi thông các nguồn lực cho phát triển; đổi mới mô hình tăng trưởng; chủ động, tích cực hội nhập sâu rộng hiệu quả vào kinh tế thế giới; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên; ngăn chặn tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vv.
Mỗi nghị quyết phải nhằm vào việc bức xúc hoặc yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn đất nước.
Một nghị quyết bắt đúng, trúng mạch của cuộc sống phải trả lời rõ các câu hỏi căn bản: Vấn đề cốt lõi đang cản trở sự phát triển là gì? Vì sao cần có nghị quyết của cấp ủy để giải quyết vấn đề đó; đặc biệt là làm gì, làm thế nào để giải quyết vấn đề đó một cách hiệu quả nhất?
Muốn trả lời thấu đáo các câu hỏi ấy, cấp ủy, nhất là người đúng đầu phải có trình độ, tư duy khoa học, năng lực thực tiễn và tầm nhìn xa trông rộng, không chỉ “đo đếm” tình hình hiện tại mà còn dự báo đúng trong tương lai. Đặc biệt là phải có dũng khí, không né tránh yếu kém, khuyết điểm để bắt đúng “căn bệnh” của thực tiễn, từ đó đưa ra “phác đồ” điều trị hiệu quả. Chỉ khi nghị quyết hướng đúng vào “nút thắt”, “điểm nghẽn”, “điểm đau” của thực tiễn thì mới có thể tạo sự đồng thuận cao, huy động được sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong quá trình tổ chức thực hiện. Minh chứng rất rõ là các Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, XII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Khi các nghị quyết nêu trên được ban hành, đã có không ít ý kiến lo ngại “bao lần nói chỉnh đốn Đảng rồi, mà có làm được đâu”. Đây là vấn đề vô cùng khó, phức tạp, nhạy cảm vì đụng chạm đến danh dự, quyền lực chính trị, lợi ích nhóm của nhiều cán bộ; liên quan đến hình ảnh, uy tín của tổ chức đảng.
Tình trạng quan liêu, tham nhũng đã được Hội nghị giữa nhiệm kỳ khóa VII cảnh báo là một trong bốn nguy cơ của đất nước. Đến nhiệm kỳ khóa VIII, đã có Nghị quyết Trung ương 6 (lần hai), năm 1999 và Cuộc vận động xây dựng chỉnh đốn Đảng được phát động đúng dịp kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhưng kết quả chưa đạt yêu cầu đề ra. Lúc đó có nhiều nguyên nhân, nhưng trước hết là cấp ủy các cấp, chưa nhận thức sâu sắc, chưa thấy hết tác hại của căn bệnh trầm kha này.
Đối diện với chính mình, gột rửa “vết chàm”
Ngay đầu nhiệm kỳ khóa XI, người đứng đầu Đảng ta khi ấy là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cùng Ban Chấp hành Trung ương nhìn nhận lại vấn đề một cách toàn diện, thấu đáo hơn, mạnh dạn nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật về những yếu kém, khuyết điểm trong Đảng. Dù đã mang lại kết quả nhất định, nhưng có những nội dung nghị quyết đưa ra vẫn làm chưa thật triệt để, cho nên đầu nhiệm kỳ khóa XII, Trung ương lại tiếp tục ban hành nghị quyết về vấn đề này với quyết tâm chính trị cao hơn, cách làm bài bản hơn, kiên trì và quyết liệt hơn. Mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm và quyết tâm chính trị được đưa thẳng vào tiêu đề của Nghị quyết: “về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ”. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là người nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa cho cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, bởi theo đồng chí, không còn đường lùi, nếu không làm đến nơi đến chốn thì nguy cơ sẽ khôn lường.
Nhiệm vụ then chốt này được Đảng ta làm từ lâu nhưng chưa bao giờ bài bản, mang lại hiệu quả như những nhiệm kỳ gần đây. Có thể nói đó là cuộc đối diện với chính mình; xử lý sai phạm theo tinh thần không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ để gột rửa những “vết chàm” trong nội bộ từng tổ chức đảng, cảnh báo, cảnh tỉnh, răn đe những người lạc lối. Nhiều cán bộ cấp cao, kể cả Ủy viên Bộ Chính trị bị kỷ luật, xử lý hình sự. Lần đầu tiên trong lịch sử, một số cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước bị cho thôi các chức vụ đảm nhiệm. Chưa nỗi đau nào trong Đảng như thế, nhưng đó là thành công lớn của nghị quyết, tăng cường uy tín cho Đảng, củng cố niềm tin với Nhân dân. Có được thành công ấy, trước hết là do Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp là đồng chí cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nêu cao tinh thần trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân, làm đến nơi, đến chốn, xử lý mạnh tay những yếu kém trong đội ngũ cán bộ, nhất là đối với cán bộ cấp cao của Đảng.
Khả năng lựa chọn đúng vấn đề để ra nghị quyết là biểu hiện tập trung nhất về năng lực lãnh đạo, tư duy chiến lược và bản lĩnh chính trị của cấp ủy, tổ chức đảng. Chọn đúng vấn đề là dám nhìn thẳng vào sự thật, dám chỉ ra những hạn chế, yếu kém kéo dài, những vấn đề nhạy cảm, phức tạp, kìm hãm sự phát triển chung để có biện pháp khắc phục, xử lý.
Nghị quyết đúng, trúng là yếu tố quan trọng hàng đầu
Ở đâu cấp ủy bám sát thực tiễn, nắm chắc tình hình, dũng cảm đối diện với khó khăn, thì ở đó nghị quyết nêu lên đúng vấn đề đang cần giải quyết. Ngược lại, ở đâu việc ban hành nghị quyết mang tính chủ quan, duy ý chí, hoặc “nghe báo cáo là chính”, thì nghị quyết dễ rơi vào tình trạng xa rời thực tiễn. Báo cáo chính trị Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, tư duy và tầm nhìn chiến lược; khắc phục tư duy nhiệm kỳ; đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Những yêu cầu đó trước hết phải được thể hiện ngay trong việc lựa chọn nội dung để ra nghị quyết, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ngay trong tháng đầu, năm đầu sau Đại hội.
Muốn chọn đúng vấn đề để ra nghị quyết, cấp ủy không thể chỉ dựa vào báo cáo, mà phải bắt nguồn từ thực tiễn sôi động của đời sống xã hội. Trước hết là nắm tình hình phân tích tình hình, phát hiện mâu thuẫn, xu hướng vận động và những vấn đề tiềm ẩn. Cấp ủy phải có khả năng nhìn thấy những “điểm nghẽn” khi còn manh nha, những nguy cơ nếu không xử lý sớm sẽ trở thành rào cản lớn trong hành trình đi lên của đất nước, địa phương. Cấp ủy phải gần dân, sát dân, hiểu dân; lắng nghe ý kiến nhân dân và doanh nghiệp; tổng kết thực tiễn, gắn với nghiên cứu lý luận, soi chiếu bằng lý luận để nhận diện bản chất vấn đề. Chọn đúng vấn đề để mở đường cho hành động, để làm đến nơi, đến chốn là khâu then chốt đầu tiên quyết định chất lượng, hiệu quả toàn bộ quá trình lãnh đạo bằng nghị quyết.
Nghị quyết đúng, trúng là yếu tố quan trọng hàng đầu, song câu trả lời và quyết định giá trị, ý nghĩa thực tế của nghị quyết là ở khâu tổ chức thực hiện, làm thế nào để đưa chủ tương của Đảng vào cuộc sống nhanh nhất, hiệu quả nhất. Trong khi đó, đây vẫn được cho là khâu yếu lâu nay.
Ngày xuất bản: 3/2026
Chỉ đạo: Kim Phương Bình
Tổ chức: Nam Đông
Nội dung: Văn Bắc
Thiết kế: Hoài Anh