QUY HOẠCH KHÔNG GIAN LIÊN KẾT VÙNG TRONG HỆ SINH THÁI AI

Theo định hướng phát triển, lõi đô thị trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh cùng Khu đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc đóng vai trò bộ não nghiên cứu phát triển (R&D), trung tâm tài chính quốc tế và hạt nhân đào tạo nguồn nhân lực AI chất lượng cao. Hạ tầng từ các nhà máy AI sẽ cung cấp nguồn tài nguyên điện toán để các trường đại học, viện nghiên cứu thực hiện huấn luyện các thuật toán phức tạp, tiến tới tự chủ phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn cho Việt Nam.

Đối với khu vực Bình Dương, định hướng trọng tâm là chuyển dịch từ thủ phủ gia công truyền thống sang trung tâm sản xuất thông minh và công nghệ cao. Hệ thống nhà máy và lực lượng lao động tại đây, tiêu biểu như dự án nhà máy xanh của Tập đoàn LEGO, sẽ trực tiếp ứng dụng năng lực điện toán từ các AI Factory lân cận để đẩy mạnh tự động hóa. Việc tích hợp thị giác máy tính vào quy trình kiểm định, tối ưu hóa dây chuyền và triển khai bảo trì dự báo bằng AI thiết lập tiêu chuẩn vận hành mới cho ngành sản xuất công nghệ cao.

Trong khi đó, khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu, với lợi thế từ cụm cảng nước sâu Cái Mép-Thị Vải và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, sẽ ứng dụng AI để hiện đại hóa hạ tầng logistics, năng lượng sạch và phát triển kinh tế biển thông minh. Các thuật toán học máy từ AI Factory sẽ hỗ trợ xây dựng hệ thống chuỗi cung ứng thông minh, phân tích dự báo dòng hàng hóa quốc tế và vận hành các trung tâm kho vận tự động hóa. Sự kết nối giữa các vùng tạo nên một cấu trúc kinh tế hoàn chỉnh dựa trên nền tảng công nghệ số.

BA TRỤ CỘT AI HUB

Trong cuộc đua công nghệ, cơ hội tham gia chuỗi giá trị AI toàn cầu đang mở ra nhưng đi cùng là bài toán về tự chủ công nghệ, nội lực và an toàn dữ liệu.

Thành phố Hồ Chí Minh cần chủ động trong lựa chọn công nghệ, đối tác và mô hình hợp tác, hạn chế nguy cơ phụ thuộc vào những nền tảng độc quyền. Cùng với đó là xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sự tham gia của trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng startup để đưa nghiên cứu khoa học thành sản phẩm thực tế.

Nếu nhìn trong một khoảng thời gian dài hơn, triển vọng hình thành một AI Hub tại Thành phố Hồ Chí Minh được đặt trên ba yếu tố cốt lõi: dữ liệu, hạ tầng và năng lực của con người cùng tổ chức.

Trong đó, dữ liệu phải đủ tốt để AI có thể học và tạo ra kết quả đáng tin cậy. Hạ tầng phải đủ mạnh để xử lý khối lượng dữ liệu lớn. Nhưng cuối cùng, con người và tổ chức mới là yếu tố quyết định khả năng biến công nghệ thành giá trị.

Mô hình hợp tác giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học vì thế có ý nghĩa đặc biệt. Doanh nghiệp đưa ra bài toán thực tế và nguồn lực triển khai, trong khi khối học thuật đóng góp nền tảng nghiên cứu, tri thức chuyên sâu và đào tạo nhân lực.

Sự gắn kết này giúp sản phẩm AI bám sát nhu cầu thị trường, đồng thời hạn chế khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.

TỪ GIA CÔNG ĐẾN LÀM CHỦ

Ngành công nghệ thông tin tại Việt Nam và Thành phố Hồ Chí Minh từng có nhiều thành tựu từ mô hình gia công phần mềm nhờ lực lượng lao động trẻ, chi phí hợp lý và khả năng thích ứng.

Nhưng sự phát triển của AI tạo sinh đang làm thay đổi ranh giới ấy. Những công việc như viết mã cơ bản, thiết kế giao diện và kiểm thử phần mềm ngày càng có khả năng được tự động hóa.

Trong bối cảnh đó, tiếp tục dựa vào gia công giá rẻ không còn là một bệ đỡ an toàn. Bước chuyển từ gia công thuần túy sang tự sáng tạo tri thức AI và làm chủ hệ sinh thái sản phẩm AI được đặt ra như một hướng đi để nâng vị trí của Thành phố Hồ Chí Minh trong chuỗi giá trị công nghệ cao.

Tự chủ quá trình tạo ra tri thức AI cũng đồng nghĩa với việc dịch chuyển nguồn thu từ tính chi phí theo giờ làm việc sang tài sản trí tuệ, bản quyền phần mềm và những giải pháp chuyên biệt từ các tác nhân AI.

Lợi thế của việc phát triển AI trong nước còn nằm ở khả năng thấu hiểu văn hóa, thói quen tiêu dùng và hành lang pháp lý địa phương. Những mô hình ngôn ngữ lớn từ nước ngoài có thể gặp rào cản khi xử lý tiếng Việt nếu thiếu dữ liệu huấn luyện bản địa đủ chuẩn xác, từ đó phát sinh nguy cơ sai lệch thông tin.

Việc tự thiết kế, tinh chỉnh các mô hình nền tảng vì thế không chỉ là câu chuyện công nghệ. Đó còn là cách Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng năng lực tự sản xuất tri thức AI và tạo ra những sản phẩm phù hợp với thị trường trong nước.

Một AI Hub không được tạo nên chỉ bằng những trung tâm dữ liệu lớn hay số lượng GPU được đầu tư. Hạ tầng tính toán là điều kiện cần, nhưng dữ liệu, nhân lực và khả năng đưa nghiên cứu vào sản phẩm mới quyết định sức sống của hệ sinh thái.

Thành phố Hồ Chí Minh đang có cơ hội đặt những viên gạch đầu tiên cho quá trình ấy, từ việc xây dựng hạ tầng số, thu hút các dự án điện toán quy mô lớn đến làm sạch dữ liệu, kết nối trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Quan trọng hơn, hướng đi này đặt ra một sự thay đổi về cách nhìn đối với AI. Thành phố không chỉ cần thêm những nơi để sử dụng công nghệ, mà phải hướng tới khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm và tri thức của riêng mình.

Và khi dữ liệu, hạ tầng cùng con người được đặt trên cùng một nền tảng, Thành phố Hồ Chí Minh có thể đi xa hơn vai trò một thị trường tiêu thụ công nghệ, từng bước định hình năng lực tự chủ AI, tạo ra những sản phẩm mang dấu ấn riêng và góp phần hình thành một trung tâm trí tuệ nhân tạo của khu vực.