Bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc làm việc với Báo Nhân Dân

Thưa các đồng chí trong Đoàn công tác Trung ương, các đồng chí lãnh đạo Ban Biên tập Báo Nhân Dân.

Thưa toàn thể các đồng chí dự buổi làm việc.

Hôm nay, nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Báo Nhân Dân ra số đầu, tôi rất vui được đến làm việc, trao đổi với tập thể cán bộ chủ chốt của Báo. Đây không chỉ là dịp để chúc mừng, ghi nhận, tri ân những đóng góp rất quan trọng của các thế hệ người làm Báo Nhân Dân trong suốt chặng đường 75 năm qua, mà quan trọng hơn, là dịp để cùng nhau nhìn thẳng vào yêu cầu mới, nhiệm vụ mới, áp lực mới, thời cơ mới, từ đó bàn cho rõ: Trong giai đoạn tới, Báo Nhân Dân phải làm gì, đổi mới thế nào, giữ gìn cái gì, phát triển cái gì và đi đầu ở những lĩnh vực nào.

Trước hết, tôi muốn khẳng định lại rằng: 75 năm là một chặng đường rất đáng tự hào của những người làm Báo Nhân Dân. Trong toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam, từ kháng chiến giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, đến xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, Báo Nhân Dân luôn giữ một vị trí rất đặc biệt. Đó là cơ quan ngôn luận của Đảng, tiếng nói của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Đó là một định danh chính trị rất cao, một trách nhiệm xã hội rất lớn.

Đảng đánh giá cao những việc Báo Nhân Dân đã làm được trong nhiều năm qua. Giữ được bản lĩnh chính trị, giữ được sự chuẩn mực, giữ được vị thế của một tờ báo Đảng ở tuyến đầu mặt trận tư tưởng, đồng thời có nhiều cố gắng đổi mới về nội dung, hình thức thể hiện, công nghệ, chuyển đổi số, mở rộng ảnh hưởng xã hội ở trong nước cũng như quốc tế. Đó là điều đáng ghi nhận. Nhiều cách làm mới thời gian qua là tích cực, cần tiếp tục phát huy.

Hôm nay, vì có ít thời gian, nên tôi muốn trao đổi với các đồng chí về những vấn đề sắp tới.

Chúng ta đang triển khai rất quyết liệt, mạnh mẽ, đồng bộ những công việc lớn, có ý nghĩa chiến lược: Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết của Bộ Chính trị; để hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm; tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam; tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Điều quan trọng hơn nữa, phải góp phần định hình tầm nhìn phát triển của đất nước trong giai đoạn tiếp theo (2030-2130) hướng đến một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Trong bối cảnh đó, báo chí cách mạng nói chung, Báo Nhân Dân nói riêng, không thể làm theo cách cũ. Phải làm đúng, làm mạnh, làm chuẩn, làm sắc, thuyết phục, bao trùm. Phải là tờ báo của lòng dân, tiếng dân, dẫn dắt xã hội, củng cố niềm tin, khơi dậy khát vọng, tạo sự đồng thuận.

Để đáp ứng những yêu cầu trên tôi nêu 9 gợi ý để tập thể lãnh đạo, cán bộ chủ chốt của Báo cùng suy nghĩ, cùng bàn, cùng tổ chức thực hiện.

Thứ nhất, phải xác định rất rõ vị trí của Báo Nhân Dân trong giai đoạn mới: Không chỉ là cơ quan ngôn luận, mà còn phải là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, chính trị, văn hóa của Đảng.

Báo Nhân Dân phải là một trung tâm tư tưởng, một trung tâm chính luận, một lực lượng có khả năng định hướng nhận thức xã hội, định vị những giá trị đúng đắn, nâng đỡ cái tốt, cổ vũ cái đúng, phê phán cái sai, đấu tranh với cái xấu, cái ác, cái lệch lạc, cái mơ hồ, mất phương hướng.

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, đặc biệt là không gian số phát triển rất nhanh, thông tin phải chính xác, có sức lan tỏa mạnh, được trình bày hiện đại, sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ. Báo Đảng hôm nay vì thế phải đúng về chính trị, chắc về nghiệp vụ, sắc về tư duy, nhanh về phản ứng, sâu về phân tích, hiện đại về công nghệ, gần gũi về ngôn ngữ. Báo Nhân Dân phải là tờ báo giữ vững nền tảng, dẫn dắt đổi mới.

Thứ hai, phải tập trung cao hơn nữa vào những lĩnh vực tuyên truyền thật sự lớn, thật sự chiến lược, nói đúng, nói trúng, nói hay, thuyết phục.

Báo Nhân Dân phải đặc biệt tập trung vào một số trục nội dung lớn: (i) Làm rõ con đường phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Phải tìm cho ra câu trả lời và giải thích một cách sáng rõ: Vì sao chúng ta phải phát triển nhanh hơn; vì sao phải đổi mới mạnh hơn; vì sao phải giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa; vì sao phải coi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động, cải cách thể chế là động lực then chốt; vì sao phải xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng; vì sao phải kết hợp tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, bảo vệ môi trường, củng cố quốc phòng, an ninh. (ii) Phải đi sâu vào các vấn đề xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Cần tập trung phân tích cho rõ những vấn đề mà xã hội quan tâm: Tinh gọn bộ máy để làm gì, phân cấp phân quyền thì yêu cầu mới đối với cán bộ là gì, kiểm soát quyền lực thế nào, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đi vào chiều sâu ra sao, xây dựng đội ngũ cán bộ thời kỳ mới cần những phẩm chất gì, vì sao phải đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mới. (iii) Phải rất coi trọng mảng tuyên truyền về Nhân dân, từ Nhân dân, vì Nhân dân. Báo Nhân Dân muốn là tiếng nói của Nhân dân thì trước hết phải nghe được đời sống Nhân dân, phản ánh được tâm tư Nhân dân, phát hiện được kinh nghiệm từ Nhân dân và bảo vệ được những lợi ích chính đáng của Nhân dân. Báo của Đảng mà xa dân thì không phải là báo Đảng. Báo của Đảng mà không đi vào đời sống thì khó có sức sống bền lâu. (iv) Cần đẩy mạnh hơn nữa tuyên truyền về văn hóa, con người, đạo đức xã hội, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực ứng xử, lối sống, ý thức công dân. Hiện nay, xã hội chúng ta phát triển nhanh, đúng hướng, văn minh, tiến bộ nhưng cũng có một số biểu hiện lệch chuẩn, thực dụng, cực đoan, vô cảm, chạy theo hưởng thụ, chạy theo thông tin giật gân, dễ dãi trong tiếp nhận và phát tán thông tin. Báo chí cách mạng phải góp phần chỉnh lại những lệch lạc ấy, bằng lý lẽ, bằng văn hóa, bằng trách nhiệm và bằng những giá trị tốt đẹp. (v) Phải nâng chất lượng tuyên truyền về đối ngoại. Một đất nước muốn vươn lên mạnh mẽ thì phải có năng lực kể câu chuyện của chính mình với thế giới, với nhân loại. Báo Nhân Dân phải làm tốt hơn vai trò ấy, bằng bản lĩnh chính trị, bằng ngôn ngữ hiện đại, bằng dữ liệu xác thực, bằng góc nhìn có chiều sâu, bình tĩnh, đĩnh đạc và tự tin.

Thứ ba, phải coi đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là một nhiệm vụ trung tâm, nhưng cách làm phải đổi mới mạnh mẽ.

Hiện nay, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị chống phá rất tinh vi, cả thủ đoạn truyền thống và phi truyền thống. Chúng lợi dụng, sử dụng mạng xã hội, nền tảng xuyên biên giới, trí tuệ nhân tạo, cắt ghép, tin giả, tin mập mờ, bình luận dẫn dắt, thao túng cảm xúc, khoét sâu những sơ hở, thiếu sót trong thực tiễn để xuyên tạc, bôi đen, kích động, gây hoài nghi, làm xói mòn niềm tin, làm suy giảm ý chí và sự thống nhất trong xã hội.

Tôi đề nghị Báo Nhân Dân phải xây dựng lực lượng nòng cốt về đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng và trên báo chí chính luận một cách bài bản hơn. Không phải chỉ có một ban hay một vài cây bút gánh vác việc này. Phải hình thành cả một lực lượng có phân công, có chiều sâu, có năng lực nghiên cứu, có khả năng phản ứng nhanh, có dữ liệu, có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, với giới nghiên cứu lý luận, giới luật học, an ninh, quốc phòng, công nghệ và truyền thông.

Điều quan trọng là phải đổi tư duy đấu tranh. Không chỉ bác bỏ cái sai, mà phải kiến tạo cái đúng. Không chỉ phản ứng, mà phải chủ động dẫn dắt. Phải nói đúng thứ ngôn ngữ mà xã hội, nhất là giới trẻ, có thể tiếp nhận. Đấu tranh với cái xấu, cái ác, cái tặc, cái tiêu cực, cái mơ hồ, mất phương hướng, phải rất dũng cảm, phải rất kiên quyết, rất tỉnh táo, rất thường xuyên, liên tục để vừa giữ được tính chiến đấu, vừa giữ được tính xây dựng.

Thứ tư, phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ mô hình truyền thông đa phương tiện, rõ mục tiêu, có bản lĩnh, không chạy theo phong trào.

Tôi thấy thời gian qua Báo Nhân Dân đã có những bước đi đáng ghi nhận về chuyển đổi số, về sản phẩm đa nền tảng, về cách trình bày hiện đại hơn. Đó là hướng đúng. Phải tiếp tục đi mạnh hơn. Nhưng cần làm rõ mấy điều.

Một là, làm đa phương tiện không phải để cho có đủ loại hình, đủ nền tảng. Quan trọng nhất là từng nền tảng, từng loại hình phải phục vụ mục tiêu chính trị - tư tưởng và nhiệm vụ truyền thông một cách hiệu quả hơn.

Hai là, phải có sự phân vai rất rõ. Báo giấy không thể làm như báo mạng. Báo mạng không thể thay thế tòa soạn. Mỗi loại hình phải có sứ mệnh riêng. Báo giấy cần giữ chiều sâu, tính chuẩn mực, tính biểu tượng và giá trị lưu trữ. Báo điện tử phải nhanh, sắc, hấp dẫn, có hệ thống, có khả năng xuất bản liên tục. Các sản phẩm báo điện tử phải được tổ chức như những công cụ tăng sức lan tỏa cho nội dung cốt lõi, chứ không phải tách rời nội dung cốt lõi.

Ba là, báo Đảng phải có nhịp điệu riêng, chuẩn mực riêng, vị thế riêng. Chúng ta sử dụng công nghệ, tận dụng nền tảng, nhưng không để mình bị dẫn dắt hay bị cuốn vào xu hướng ngắn hạn, thị trường.

Thứ năm, phải làm rõ hơn nữa tinh thần “ở đâu có Nhân dân, ở đó có Báo Nhân Dân” trong điều kiện mới.

Trước đây, câu đó thường được hiểu thiên về phạm vi phát hành, phạm vi hiện diện của tờ báo. Hôm nay phải hiểu đầy đủ hơn. Ở đâu có Nhân dân, ở đó phải có tiếng nói chính thống, có trách nhiệm, có chiều sâu của Báo Nhân Dân. Ở đâu có vấn đề lớn của Nhân dân, ở đó phải có sự hiện diện của Báo Nhân Dân. Ở đâu có cái mới, cái hay, cái tốt từ thực tiễn, ở đó Báo Nhân Dân phải phát hiện, bồi đắp, lan tỏa. Và ở đâu có cái xấu, cái ác, cái tiêu cực, cái trì trệ, nhũng nhiễu, ở đó Báo Nhân Dân phải có mặt và dũng cảm lên tiếng, đấu tranh.

Thứ sáu, phải giữ rất nghiêm kỷ luật, kỷ cương nghề nghiệp; chống cho được xu hướng thương mại hóa, quảng cáo trá hình, thông tin lệch chuẩn.

Làm báo trong cơ chế thị trường, có áp lực doanh thu, áp lực công nghệ, áp lực cạnh tranh. Báo Nhân Dân là cơ quan ngôn luận của Đảng, tuyệt đối không thể để lợi ích thương mại chi phối lựa chọn nội dung, lựa chọn ngôn từ, lựa chọn điểm nhấn thông tin.

Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng quảng cáo trá hình, tô hồng vô nguyên tắc, làm mờ ranh giới giữa thông tin chính trị-xã hội với lợi ích nhóm, lợi ích thương mại.

Uy tín của Báo Nhân Dân là tài sản lớn nhất. Tài sản ấy phải được tạo dựng qua nhiều thế hệ, bằng lao động nghiêm túc, bằng trí tuệ, bằng bản lĩnh, bằng sự hy sinh, bằng lòng trung thành với Đảng, với đất nước, với Nhân dân. Không được phép làm suy giảm uy tín đó. Nhiệm vụ của người đi sau là gìn giữ, bồi đắp và phát huy uy tín của Báo Nhân Dân.

Thứ bảy, phải xây dựng đội ngũ thật mạnh, nhất là đội ngũ cây bút chính luận, bút chiến, bình luận và lực lượng làm báo trong môi trường số.

Công nghệ quan trọng, tổ chức quan trọng, cơ chế quan trọng, nhưng cuối cùng, người viết, người biên tập, người tổ chức nội dung, người đưa ra quyết định mới là yếu tố quyết định chất lượng của tờ báo.

Báo Nhân Dân cần có chiến lược rõ hơn về con người. Phải phát hiện, đào tạo, sử dụng, trọng dụng được những cây bút có bản lĩnh chính trị vững, tư duy lý luận sắc, hiểu thực tiễn sâu, văn phong tốt, khả năng tranh luận mạnh, có đạo đức nghề nghiệp trong sáng. Phải có lực lượng bút chiến tinh nhuệ, có các cây bút bình luận có tầm, có đội ngũ chuyên gia dữ liệu, chuyên gia về nội dung số. Muốn có những cây bút như “Sóng Hồng”, “Thép Mới” của thời đại mới thì không thể chỉ chờ tài năng tự xuất hiện. Phải có cơ chế phát hiện, bồi dưỡng, rèn luyện, giao việc khó, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ những người dám dấn thân, dám viết, dám chịu trách nhiệm.

Báo Nhân Dân hoàn toàn có thể có đội ngũ bút chiến mạnh, có sức nặng như những thế hệ nhà báo lớn trước đây, có thể làm nên những tác phẩm chính luận, những tuyến bài điều tra, những bình luận sắc bén, những sản phẩm số có sức lan tỏa cao, xứng tầm với một tờ báo Đảng hàng đầu.

Thứ tám, phải nâng chất lượng phối hợp chiến lược với các cơ quan báo chí lớn và các cơ quan tham mưu của Đảng.

Báo Nhân Dân không thể làm tốt vai trò của mình nếu chỉ mạnh riêng lẻ. Trong điều kiện sắp xếp lại hệ thống tổ chức, điều chỉnh đầu mối, yêu cầu đặt ra là phải có sự phối hợp ở mức cao hơn, đồng bộ hơn, thực chất hơn với các cơ quan VTV, VOV, TTXVN, các báo lớn, các cơ quan lý luận, nghiên cứu, tham mưu chiến lược của Đảng.

Phối hợp ở đây không chỉ là phối hợp đưa tin. Quan trọng hơn là phối hợp về chương trình nghị sự tuyên truyền lớn; phối hợp phản ứng nhanh trước những vấn đề nhạy cảm, phức tạp; phối hợp chia sẻ nguồn chuyên gia, dữ liệu, tư liệu; phối hợp trong các chiến dịch truyền thông quốc gia; phối hợp trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; phối hợp trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ.

Thứ chín, phải rất quan tâm xây dựng những tác phẩm lớn, những chuyên đề lớn, những sản phẩm lớn của Báo Nhân Dân trong thời gian tới.

Báo Nhân Dân cần có những công trình báo chí xứng tầm: Những tuyến bài lớn về Đại hội XIV, về 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, về 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội, về chặng đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, về khát vọng phát triển đất nước, về đổi mới mô hình tăng trưởng, về khoa học công nghệ và chuyển đổi số, về văn hóa và con người Việt Nam, về chủ quyền quốc gia, về xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị.

Tôi mong tập thể lãnh đạo, cán bộ chủ chốt của Báo suy nghĩ thật kỹ, bàn thật sâu, tổ chức thực hiện thật tốt. Nên lượng hóa chương trình công tác, thành đề án cụ thể, thành mục tiêu từng năm, từng bộ phận, từng loại hình, từng nhóm sản phẩm. Việc gì ưu tiên làm ngay thì làm ngay. Việc gì cần chuẩn bị đội ngũ thì chuẩn bị chủ động ngay từ bây giờ. Việc gì liên quan đến cơ chế, tổ chức, phối hợp thì chủ động đề xuất.

Thưa các đồng chí,

Tôi tin rằng, với bề dày truyền thống, với bản lĩnh chính trị, với đội ngũ có kinh nghiệm và tâm huyết, với khát vọng đổi mới, Báo Nhân Dân sẽ tiếp tục vững vàng đi lên, tiếp tục là một tờ báo có uy tín rất cao của Đảng, của Nhà nước, của Nhân dân; thật sự là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, chính trị, văn hóa; và có đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới.

Chúc các đồng chí mạnh khỏe, đoàn kết, bản lĩnh, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.