Từ biểu tượng đến thực tế

NDO - Hơn 18 tháng sau khi đắc cử, Tổng thống Mỹ Joe Biden mới có chuyến công du đầu tiên đến Trung Đông. Tuy nhiên, khi chuyến đi khép lại, dường như vẫn không có nhiều thay đổi đúng nghĩa như kỳ vọng, nhất là trong câu chuyện liên quan đến Palestine.
0:00 / 0:00
0:00

TRONG quá trình tranh cử cuối năm 2020, ông chủ Nhà trắng hiện tại đã liên tục chỉ trích cách tiếp cận vấn đề hòa bình Trung Đông của người tiền nhiệm Donald Trump.

Vị cựu Tổng thống Mỹ thuộc đảng Cộng hòa, ở cuối nhiệm kỳ của mình, đã thúc đẩy một "Giải pháp hòa bình mới", được đặt trên cơ sở là tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Israel với các nước Arab Hồi giáo láng giềng. Cho đến nay, lần lượt đã có Bahrain, Morocco, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Sudan tham gia tiến trình ấy.

Mặt tốt đẹp của nó là kiến tạo những mối dây liên hệ hợp tác, xây dựng sự phồn thịnh trong khu vực. Song, ngược lại, mặt tối của kế hoạch này là chuyện lẳng lặng thừa nhận nguyên trạng, phớt lờ quyền lợi chính đáng của dân tộc Palestine, và âm thầm từ bỏ "giải pháp hai nhà nước" đã được cộng đồng quốc tế công nhận.

HỘI kiến với Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas ở Bờ Tây, Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố: "ủng hộ lâu dài và nhất quán đối với giải pháp hai nhà nước", đồng thời thừa nhận người dân Palestine xứng đáng có một nhà nước độc lập, hiện hữu. Song, ngay sau đó, ông lại cho rằng "mục tiêu về giải pháp cho một nhà nước Palestine độc lập vẫn còn xa vời".

Trước đó, trong chặng dừng đầu tiên của chuyến công du ở Israel, Tổng thống Mỹ không chỉ ký "Tuyên bố chung Jerusalem về Đối tác chiến lược Mỹ-Israel", khẳng định "mối quan hệ không thể phá vỡ giữa hai quốc gia và cam kết bền bỉ của Mỹ đối với an ninh của Israel", mà còn tái khẳng định tầm quan trọng của các hiệp định Abraham cũng như kết quả của Hội nghị cấp cao Negev, trên tiến trình thúc đẩy cơ chế hợp tác mới trong khu vực, đồng thời bày tỏ mong muốn mở rộng cơ chế hợp tác này.

Nói một cách ngắn gọn, song song với việc thể hiện một thái độ thận trọng liên quan đến "giải pháp hai nhà nước", nước Mỹ vẫn sẽ tiếp tục thúc đẩy tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Israel với các nước láng giềng Arab-hướng đi được cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump vạch ra. Bởi, lúc này, có vẻ đó mới chính là cách thích hợp nhất để bảo vệ quyền lợi riêng của nước Mỹ ở Trung Đông.

Trong suốt chuyến công du, người đứng đầu nước Mỹ đã nhắc đi nhắc lại, từ trước khi lên máy bay ở Washington: "Chuyến đi sẽ mở ra một chương mới và nhiều hứa hẹn hơn về sự tham gia của Mỹ ở Trung Đông", hay tại Hội nghị cấp cao với các nhà lãnh đạo cộng đồng các nước Arab: "Nước Mỹ đầu tư xây dựng một tương lai tích cực của khu vực, với sự hợp tác của tất cả các bạn. Và chúng tôi sẽ không đi đâu cả!".

Nói cách khác, chuyến công du này là phương thức để Nhà trắng tái củng cố và khuếch trương vị thế cũng như tầm ảnh hưởng của mình, tại một trong những khu vực địa chính trị quan trọng nhất thế giới. Do vậy, họ sẽ không mạo hiểm "đảo ngược" một tiến trình đang diễn ra thuận lợi và phục vụ hữu hiệu cho hệ thống của mình, cho dù chính Tổng thống Mỹ Joe Biden từng đề cập trong những ngày đầu nhiệm kỳ.

CHƯA kể, riêng với ông chủ Nhà trắng và đảng Dân chủ của ông, tháng 11 tới sẽ là một cuộc đọ sức chính trường rất quan trọng: Cuộc bầu cử giữa kỳ của nước Mỹ. Bất cứ sự thay đổi nào trong chiến lược đối ngoại, vào lúc này, cũng sẽ là hành động mạo hiểm, có thể trở thành mục tiêu công kích của đảng Cộng hòa đối lập.

Và do đó, chuyện Tổng thống Mỹ công bố khoản hỗ trợ 100 triệu USD cho các cơ sở y tế của người Palestine tại khu vực Bờ Tây có lẽ chỉ là một hành động mang tính biểu tượng. Còn thực tế, nền độc lập đích thực dựa trên "giải pháp hai nhà nước" cho Palestine vẫn chỉ là những phác thảo chưa rõ ràng.