Góc nhìn

TPP - Cửa đã mở

Ngày 5-10-2015 đã đi vào lịch sử kinh tế thế giới khi cuộc đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) giữa 12 nước nằm bên bờ Thái Bình Dương kéo dài năm năm đã hoàn tất. TPP được coi là Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới với những thỏa thuận chặt chẽ hơn, cả về chiều rộng và chiều sâu. Theo đó, các nước thành viên TPP không chỉ cam kết mở cửa thị trường hàng hóa, dịch vụ và đầu tư thông qua xóa bỏ hàng rào thuế quan và phi thuế quan mà còn hàng loạt thỏa thuận liên quan đến sở hữu trí tuệ, mua sắm công, điều kiện lao động,… vốn còn không ít khác biệt do TPP bao gồm cả các cường quốc như Mỹ và Nhật Bản lẫn các nước có trình độ phát triển th

Cũng do trình độ phát triển còn thấp nên Việt Nam được đánh giá là nước hưởng lợi nhiều nhất từ TPP trên cả ba lĩnh vực là tiêu dùng, đầu tư và xuất khẩu. TPP có thể giúp GDP của nước ta tăng thêm 23,5 tỷ USD vào năm 2020. Hàng hóa có chất lượng cao từ Mỹ, Nhật Bản, Ô-xtrây-li-a, Niu Di-lân… vào Việt Nam sẽ kích thích tiêu dùng nhờ giá cả hợp lý sau khi xóa bỏ hàng rào thuế quan. Bên cạnh đó, điều kiện lao động được cải thiện chắc chắn nâng cao thu nhập cho người lao động, nhờ vậy khuyến khích tiêu dùng. Ngay khi TPP chưa hoàn tất đàm phán thì nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã đổ đến Việt Nam để sẵn sàng tìm kiếm cơ hội từ TPP cùng với sự hồ hởi tăng cường đầu tư của các nhà đầu tư trong nước. Xuất khẩu sẽ được lợi nhiều nhất từ TPP, nhất là xuất khẩu hàng dệt may và thủy sản do thị trường rộng mở với những điều kiện gần như là thuận lợi nhất. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực đã, đang và sẽ có nhiều cơ hội mới tiếp cận thị trường rộng lớn.

Lợi ích to lớn và toàn diện từ TPP đối với Việt Nam là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, những thách thức từ TPP cũng không hề nhỏ và bài học từ khi Việt Nam tham gia WTO năm 2007 đến nay vẫn còn nóng hổi do không tận dụng được cơ hội từ mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế. Trước hết là yêu cầu cải cách thể chế kinh tế trong nước cho phù hợp với quy định của TPP, đồng thời tạo điều kiện tận dụng tốt nhất những “cơ hội vàng” do TPP mang lại. Một số thể chế kinh tế cần có thay đổi và tiến bộ vượt bậc, nhất là trong sản xuất nông sản bảo đảm chất lượng cao, vệ sinh an toàn thực phẩm và khả năng cạnh tranh thông qua tăng năng suất và quy mô sản xuất thích hợp. Thứ hai là yêu cầu về xuất xứ hàng hóa nghiêm ngặt để được hưởng đầy đủ ưu đãi từ TPP thông qua phát triển công nghiệp hỗ trợ và cơ cấu lại thị trường nhập khẩu nguyên, nhiên, vật liệu thiết yếu, trước hết là đối với ngành dệt may và da giày. Thứ ba là thể chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và quyền của người lao động. Thứ tư là xác lập vai trò và hệ thống các công cụ can thiệp vào nền kinh tế của Nhà nước. Thứ năm là điều chỉnh thể chế có khả năng xử lý và giải quyết tốt các tranh chấp phát sinh khi thực hiện TPP.

Cánh cửa TPP đã mở, vấn đề còn lại là Việt Nam sẽ bước vào sân chơi TPP với tư thế nào, từ đó hưởng lợi được gì từ TPP.