Bình luận quốc tế

Thách thức mới của EU

Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ vừa cảnh báo, An-ca-ra có thể ngừng tất cả thỏa thuận của nước này với Liên hiệp châu Âu (EU). Tuyên bố nêu trên cho thấy thỏa thuận giữa EU và Thổ Nhĩ Kỳ về vấn đề ngăn chặn dòng người nhập cư mà hai bên đạt được mới đây có nguy cơ đổ vỡ. Việc giải quyết cuộc khủng hoảng di cư tại châu Âu vốn đã nan giải, nay lại càng bế tắc.

Phát biểu trên kênh truyền hình nhà nước TRT Haber, Cố vấn Kinh tế của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Y.Bu-lút nhấn mạnh, An-ca-ra sẽ đưa ra những quyết định cứng rắn trong trường hợp EU tiếp tục áp dụng "tiêu chuẩn kép" cũng như không giữ lời hứa đối với công dân Thổ Nhĩ Kỳ. Hồi tháng 3-2016, EU đã đạt thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ nhằm ngăn chặn dòng người di cư từ nước này vượt biển Ê-giê tới Hy Lạp trước khi tìm đến các nước Bắc Âu. Thỏa thuận nêu trên được kỳ vọng tạo ra lối thoát cho cuộc khủng hoảng di cư trầm trọng ở châu Âu kéo dài suốt mấy năm qua.

Tuy nhiên, thỏa thuận giữa Thổ Nhĩ Kỳ và EU vẫn “nằm trên giấy” bởi những bất đồng về luật chống khủng bố của An-ca-ra mà Brúc-xen muốn nước này thay đổi để phù hợp các tiêu chuẩn của EU. EU cho rằng, An-ca-ra từ chối thực thi những cải cách theo yêu cầu của họ, khiến việc dỡ bỏ thị thực chưa thể thực hiện. Trong khi đó, phía Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc EU đã đưa thêm điều kiện mới vào thỏa thuận nêu trên để cản trở công dân nước này được miễn thị thực vào EU. Hiện các Bộ trưởng Nội vụ EU đã thông qua một cơ chế khẩn cấp, theo đó cho phép các quốc gia châu Âu lập tức ngừng chương trình miễn thị thực vào châu Âu đối với công dân Thổ Nhĩ Kỳ và các quốc gia khác, nếu các nước này vi phạm các điều kiện căn bản của EU. Động thái này đã trở thành “giọt nước tràn ly” làm gia tăng phản ứng và sự bất bình từ An-ca-ra.

Trên thực tế, thỏa thuận di cư EU - Thổ Nhĩ Kỳ có nguy cơ đổ vỡ là một “kịch bản được báo trước”. Đầu tháng 5 vừa qua, báo Bild (Hình ảnh) của Đức nhận định rằng, việc Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ A.Đa-vu-tô-glu (người được cho là "kiến trúc sư" của thỏa thuận nêu trên) thông báo từ chức đã khiến giới phân tích nghi ngờ rằng, Tổng thống Éc-đô-gan sẽ không sẵn lòng thực thi phần trách nhiệm của mình trong thỏa thuận với EU. Kết quả một cuộc thăm dò do kênh truyền hình ZDF thực hiện cho thấy, có tới 59% số người Đức được hỏi cho rằng thỏa thuận EU - Thổ Nhĩ Kỳ sẽ đổ vỡ và 61% số ý kiến không đồng tình với việc xóa bỏ thị thực cho công dân Thổ Nhĩ Kỳ vào EU. Nguy cơ Thổ Nhĩ Kỳ tẩy chay thỏa thuận về việc ngăn chặn làn sóng nhập cư trái phép vào châu Âu qua lãnh thổ nước này đang đặt các nhà lãnh đạo “lục địa già” vào thế bí, trong bối cảnh hàng loạt biện pháp chống nhập cư trái phép đã được đưa ra, song khủng hoảng di cư đến nay vẫn là bài toán chưa có lời giải. Một khi các nước EU chưa ngăn được làn sóng nhập cư bất hợp pháp, các quốc gia thành viên trong mái nhà chung châu Âu sẽ còn “ăn không ngon, ngủ không yên” bởi gánh nặng kinh tế và an ninh. Tạp chí Der Spiegel (Tấm gương) của Đức vừa cho biết, Đức sẽ phải chi 93,6 tỷ ơ-rô cho các chi phí liên quan cuộc khủng hoảng người tị nạn từ nay đến cuối năm 2020. Trong khi đó, Ủy ban châu Âu (EC) bày tỏ lo ngại làn sóng di cư tạo cơ hội cho khủng bố lọt vào châu Âu khi mà khoảng 90% số người nhập cư vào châu Âu qua ngả Thổ Nhĩ Kỳ là thông qua các mạng lưới tội phạm… Ngoài nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ, các nước EU còn đối mặt thách thức lớn là giải quyết bất đồng nội bộ liên quan vấn đề người nhập cư. Nhiều quốc gia Đông Âu kịch liệt phản đối việc phân bổ 160.000 người tị nạn tới các nước EU khiến EC buộc phải tuyên bố sẽ phạt nặng các nước không tiếp nhận người tị nạn. Theo đó, các nước thành viên EU từ chối tiếp nhận người tị nạn theo chương trình tái định cư mới của EU sẽ phải nộp phạt 250.000 ơ-rô cho mỗi trường hợp.

Vấn đề ngày càng lớn và thách thức ngày càng nan giải từ cuộc khủng hoảng di cư ở châu Âu cho thấy, các nước EU cần tìm cách tiếp cận mới. Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun kêu gọi các quốc gia thành viên LHQ cần giải quyết những vấn đề gốc rễ của hiện tượng di dân ồ ạt và đề ra một khuôn khổ hợp tác quốc tế cho vấn đề người di cư, đồng thời tổ chức một hội nghị liên Chính phủ về vấn đề di cư quốc tế vào năm 2018. Đây có lẽ là một gợi ý hữu ích cho các nhà lãnh đạo EU trong bối cảnh hiện nay.