Tập trung mọi nguồn lực xây dựng hạ tầng đô thị hiện đại

Sau năm năm thực hiện hai chương trình công tác lớn của Thành ủy Hà Nội về quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị, hạ tầng kỹ thuật của thành phố đã có sự chuyển biến căn bản, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện chất lượng sống của người dân, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để Hà Nội vươn mình trở thành Thủ đô có tầm cỡ trong khu vực và thế giới.

Cầu Đông Trù được đưa vào sử dụng góp phần tạo diện mạo khang trang, hiện đại cho Thủ đô. Ảnh: VIỆT NGUYỄN
Cầu Đông Trù được đưa vào sử dụng góp phần tạo diện mạo khang trang, hiện đại cho Thủ đô. Ảnh: VIỆT NGUYỄN

Nâng tầm công tác quy hoạch

Sau khi mở rộng địa giới hành chính, với diện tích tự nhiên hơn 3.340 km2, số dân hơn 7 triệu người, bên cạnh những cơ hội phát triển, Hà Nội phải đối mặt với những thách thức về công tác quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị. Thành phố với mật độ dân số cao, diện tích lớn, nhưng hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn chỉnh, bộ mặt kiến trúc đô thị nhếch nhác, diện tích hệ thống giao thông quá tải, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng…, đã ảnh hưởng đến chất lượng sống của người dân và cản trở quá trình đầu tư phát triển của thành phố. Trước thực trạng này, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình số 06 “Đẩy mạnh công tác quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị” và Chương trình số 07 “Tập trung xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị, bảo vệ và nâng cao chất lượng môi trường” giai đoạn 2011-2015, chỉ đạo các cấp, các ngành triển khai thực hiện quyết liệt, đồng bộ, nhằm tạo bước đột phá về đầu tư xây dựng hạ tầng khung của thành phố, cải thiện chất lượng sống của nhân dân, tạo diện mạo của đô thị “xanh - văn hiến - văn minh - hiện đại và bền vững”.

Công tác quy hoạch được ưu tiên tiến hành trước tiên, làm cơ sở pháp lý để xây dựng và quản lý đô thị đúng định hướng. Ngay sau khi Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng phê duyệt, thành phố bắt đầu triển khai xây dựng các quy hoạch đồng bộ, tổng thể, trên diện rộng, gắn với việc hoạch định các không gian phát triển kinh tế - xã hội. Chỉ sau năm năm, thành phố đã hoàn thành khối lượng công việc đáng kể: phê duyệt 33 đồ án quy hoạch chung, 35 đồ án quy hoạch phân khu, 420 đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị, hai quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và 18 quy hoạch cấp huyện, 39 quy hoạch chuyên ngành, 30 đồ án quy hoạch sử dụng đất, sáu quy hoạch phát triển ngành… Để kiểm soát bộ mặt kiến trúc đô thị, nhất là tại khu vực trọng điểm, các di tích cần bảo tồn, thành phố ban hành quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc chung thành phố, quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc khu phố cổ, khu phố cũ và các khu vực đặc thù khác. Một số đồ án quy hoạch chi tiết quan trọng đã hoàn thành như quy hoạch khu trung tâm Tây Hồ Tây, quy hoạch chi tiết hai bên tuyến đường Nhật Tân - Nội Bài, quy hoạch các tuyến đường vành đai 3 (đoạn Bắc Thăng Long - Nội Bài, đường Phạm Văn Đồng, đường Phạm Hùng); đường vành đai 2,5; hai bên bờ sông Tô Lịch... Đáng chú ý, tầm nhìn cũng như chất lượng quy hoạch được bảo đảm, làm nền tảng cho chính quyền trong quá trình quản lý, chỉ đạo, đồng thời tạo điều kiện cho đầu tư phát triển, góp phần phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô.

Đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật khung

Công tác đầu tư xây dựng đô thị, nhất là các công trình hạ tầng kỹ thuật khung, dự án hạ tầng đô thị quan trọng, phục vụ đời sống của nhân dân, các công trình trọng điểm đã được triển khai thực hiện. Trong đó, nhiều công trình có quy mô lớn đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, tạo diện mạo khang trang, hiện đại cho Thủ đô. Đó là các công trình: cầu Nhật Tân, cầu Vĩnh Thịnh, cầu Đông Trù, đường Nhật Tân - Nội Bài, tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Lào Cai... Trong nội đô, đường vành đai 1, vành đai 2, các tuyến Văn Cao - Hồ Tây, Trần Phú -Kim Mã, Thanh Nhàn… được mở rộng, cùng với bảy cây cầu vượt kết cấu thép tại các nút giao thông trọng điểm, chín cây cầu dành cho người đi bộ đã đưa vào sử dụng cùng với hệ thống các tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - Ga Hà Nội, các công trình điểm đỗ xe tự động… từng bước tạo nên bức tranh giao thông đô thị hiện đại.

Chưa có giai đoạn nào, diện tích nhà ở cho người dân Thủ đô được nâng lên một cách đáng kể như trong giai đoạn từ năm 2011 đến nay. Nhiều khu đô thị được đầu tư xây mới hiện đại, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu về chỗ ở của người dân, nâng chỉ tiêu diện tích ở bình quân của người dân đô thị lên 23-24 m2/người. Không chỉ quan tâm đầu tư xây dựng, các dự án nhà ở thương mại, thành phố còn chú trọng phát triển nhà ở xã hội, gồm nhà ký túc xá sinh viên, nhà ở cho công nhân, cho người thu nhập thấp… Cho đến nay, Hà Nội là địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển nhà ở xã hội với số căn hộ chiếm khoảng 40% tổng số căn hộ của cả nước. Chất lượng sinh hoạt của người dân Thủ đô được nâng lên đáng kể bởi hệ thống cấp nước, cấp điện, thoát nước đều được cải tạo bằng dự án lớn, khắc phục đáng kể tình trạng “thiếu nước sạch, thừa nước thải”, cấp điện phập phù như những năm trước. Từ năm 2010 đến nay, thành phố tập trung cải tạo cảnh quan hàng chục hồ lớn, trở thành vườn hoa đẹp, nơi nghỉ ngơi thư giãn của người dân. Nhiều ao, hồ khác cũng được kè bờ, nạo vét, tạo thành những không gian vui chơi, giải trí, luyện tập thể thao cho mọi người. Các nhà máy xử lý nước thải Yên Sở, Bảy Mẫu, Hồ Tây được đưa vào sử dụng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, hệ thống các công trình chiếu sáng, công viên, cây xanh, thu gom, xử lý rác thải… cũng được đầu tư đồng bộ.

Công tác quản lý đô thị trong giai đoạn gần đây đã có tiến bộ, nhờ công tác tuyên truyền, thay đổi nhận thức của người dân kết hợp xử lý kiên quyết các hành vi sai phạm, cùng với việc thực hiện “Năm trật tự, văn minh đô thị” trong hai năm 2014, 2015. Cho đến nay, tình trạng xây dựng không phép, trái phép, nhà “siêu mỏng, siêu méo” trên các tuyến đường mới mở được khắc phục cơ bản. Hơn 190 tuyến phố được thanh thải, sắp xếp, hạ ngầm các tuyến dây điện, cáp thông tin, chỉnh trang các biển quảng cáo làm thay đổi bộ mặt đô thị thành phố.

Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang, nguyên Phó Giám đốc Đại học quốc gia Hà Nội nhận xét: “Hà Nội đang đổi thay từng ngày. Nếu ai đi xa chưa có dịp về lại Thủ đô trong mười năm trở lại đây sẽ không khỏi ngỡ ngàng, thậm chí không thể nhận ra một Hà Nội năng động, hiện đại như bây giờ...” .

Sau gần năm năm triển khai thực hiện Chương trình 06 và Chương trình 07 của Thành ủy Hà Nội, hạ tầng kỹ thuật và kiến trúc đô thị của Thủ đô Hà Nội đã từng bước được cải thiện, diện mạo của một đô thị “xanh - văn hiến - văn minh - hiện đại và bền vững” ngày càng rõ nét hơn. Song trong quá trình xây dựng và phát triển của Thủ đô đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục giải quyết, nhất là khi hệ thống hạ tầng kỹ thuật vừa được thi công, vừa phải vận hành để đáp ứng nhiệm vụ trước mắt và lâu dài như hiện nay, dẫn đến tình trạng ùn ứ giao thông, ô nhiễm môi trường, úng ngập cục bộ, còn nhiều vi phạm trật tự xây dựng… Vì vậy, trong nhiệm kỳ 2015-2020, thành phố tiếp tục chọn “phát triển đồng bộ, hiện đại hóa từng bước kết cấu hạ tầng đô thị và nông thôn” là một trong ba khâu đột phá và “làm tốt công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch, xây dựng, quản lý, phát triển đô thị và xây dựng nông thôn mới gắn với quản lý tốt tài nguyên, cải thiện chất lượng môi trường” là một trong năm nhiệm vụ chủ yếu để ưu tiên mọi nguồn lực tập trung đầu tư, nhằm tạo nền tảng vững chắc xây dựng Thủ đô giàu đẹp, văn minh, hiện đại.