Tạo giống cam, quýt sạch bệnh

Đề tài này bắt đầu được nghiên cứu từ năm 2000 do hai tác giả TS Đào Mạnh Hùng và Thạc sĩ Nguyễn Tiến Hưng (Xí nghiệp Phát triển sinh thái và Dịch vụ du lịch) phối hợp với Viện Bảo vệ thực vật thực hiện. Theo ông Nguyễn Tiến Hưng, quy trình được xây dựng trên cơ sở của việc ứng dụng công nghệ sinh học vi ghép đỉnh sinh trưởng để nhân giống với kết quả bước đầu là tạo ra các cây đầu giòng sạch bệnh trên hai giống cây chính: cam Canh, bưởi Diễn.\

Tiểu chuẩn để có những vườn cây sạch bệnh

Bước đầu, các tác giả đã tiến hành thử nghiệp việc trồng và chăm sóc cây cam Canh, bưởi Diễn tại ba địa điểm: hợp tác xã (HTX) Bắc Hồng (Đông Anh), HTX Xuân Phương (Từ Liêm) và trên khu đồng ruộng của Công ty Giống cây trồng Hà Nội.

Theo các nhà khoa học, tiêu chuẩn để trồng được cam, quýt trước tiên phải đảm bảo không có nguồn bệnh greening, không có rầy chổng cánh, sâu vẽ ba,rệp muội và các đối tượng sâu ăn lá khác. Nền đất trồng cây là đất thịt nhẹ hoặc cát pha, màu mỡ, cao ráo, thoát nước tốt, gần nguồn nước tưới. Trước khi trồng, mặt đất được thu dọn sạch cây bệnh và tàn dư cây bệnh còn sót lại đem đốt kỹ, làm sạch cỏ... Các cây giống được chọn đều sạch bệnh, sinh trưởng khoẻ, thân thẳng, không có lá dị dạng, được cấp chứng nhận cây giống chất lượng cao.

Ngoài việc kiểm tra vườn thường xuyên định kỳ 3-6 tháng/lần, lấy mẫu giám định bệnh để sớm phát hiện và loại bỏ những cây mới nhiễm bệnh, trồng lại bằng cây sạch bệnh khác. Đồng thời với việc phun thuốc trừ rầy, các cây trồng còn được tăng sức chống chịu bệnh bằng cách bón phân đầy đủ, chủ động tưới tiêu để cây không khô hạn hoặc bị úng nước làm giảm tỷ lệ quả đậu và bị rụng nhiều... Thông thường bà con chỉ phun thuốc phòng trừ khi đã có biểu hiện của sâu bệnh hại, nhưng theo ông Nguyễn Tiến Hưng, cách phun như trên vừa tốn thuốc, vừa không có hiệu quả do sâu đã thâm nhập vào thân cây, do đó, người trồng cam, quýt chỉ nên phun vào thời kỳ cây mọc các đọt lộc mới, cứ lộc lên là phun (tốt nhất là phun thuốc nội hấp) bởi trong giai đoạn này sâu, bệnh hại chưa được hình thành. Ngoài ra, cũng phải thực hiện việc bón phân (NPK) cân đối, nên hạn chế việc dùng phân vô cơ, hàng năm cần bộ sung thêm phân chuồng cho cây vào cuối tháng 11, đầu tháng 12).

Sẽ có sản phẩm cam, quýt chất luợng cao

Trong nhiều năm trở lại đây bệnh vàng lá đã trở thành cơn "ác mộng" đối với bà con các vùng trồng cam, quýt bởi những thiệt hại do nó gây ra rất nghiêm trọng. Cam nhiễm bệnh sẽ bi tàn lụi, quả nhỏ, năng suất thấp, giá trị thương phẩm kém hơn nhiều so với lúc trước. Triệu chứng bệnh đã biểu hiện ra bên ngoài, số cây bị bệnh chiếm tới 14-18%. Cá biệt có nơi tỷ lệ này lên đến 25,4% . Bệnh vàng lá đã làm số lượng. trọng lượng quả trên cây giảm trung bình 35%, thậm chí có nhiều cây giảm tới 80%. Bệnh khiến cho quả méo mó, mẫu mã xấu ít nước, hạt nhỏ và lép. Một trong những nơi bị thiệt hại đáng kể là tại xã Minh Khai (huyện Từ Liêm), tỷ lệ bệnh vàng lá trên cây cam Canh khá nặng chiếm từ 27-38% . Trên cây bưởi Diễn, tỷ lệ này có nhẹ hơn, chiếm 5-14%. Bệnh đã làm giảm năng suất sản lượng cam đến 40%, chất lượng cam thấp nên giá thành chỉ đạt 50 - 60% so với giá cam bình thường. Hay tại vùng cam Bắc Quang (Hà Giang) trong vụ cam năm 2003 có tới 60% cây bị nhiễm bệnh vàng lá.

Sau ba năm trồng, kết quả tại cả 3 mô hình thí điểm trên đều chưa thấy xuất hiện cây bị bệnh vàng lá. Ông Hưng khẳng định, nếu bà con áp dụng đúng các biện pháp này sẽ không chỉ giúp tăng sản lượng cũng như chị. lượng của cây cam Canh, bưởi Diễn nói riêng, các loại cam, quýt nói chung với mức thu bình quân có thể đạt 50-70 triệu đồng/ha.

Hiện tại, Công ty giống cây trồng đang xúc tiến mở rộng việc nhân giống "sạch" cho 2 loại cây này. Trước mắt, đã có 100 cây đầu dòng sạch bệnh được trồng trong nhà lưới có thể cung cấp mắt ghép để sản xuất ra 15.000 cành chiết, cùng 20.000 cây ghép cung cấp cho thị trường Hà Nội.

TS.Đào Mạnh Hùng cho biết: "Đến nay, Công ty Giống cây trồng Hà Nội đã xây dựng hoàn thiện hai quy trình trồng cam Canh, bưởi Diễn sạch bệnh đã chính thức với đầy đủ các kỹ thuật từ khâu trồng, đến chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh... và có thể chuyển giao vào sản xuất đại trà cho bà con nông dân".