Khi được hỏi về "điểm chạm" để người trẻ không coi lịch sử là điều xa cách, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ không bắt đầu từ những sự kiện lớn lao. Ông bắt đầu kể từ câu chuyện một cậu bé nghịch ngợm ở làng Sen. Cậu bé Nguyễn Sinh Cung chơi đùa như bao đứa trẻ, đi câu cá bị bạn giật cần khiến lưỡi câu móc vào tai, để lại vết sẹo nhỏ theo suốt cuộc đời. Những chi tiết tưởng rất nhỏ nhưng khiến người đọc thấy Bác lớn lên từ những điều bình dị như bất kỳ ai.

Rồi ông kể về một gia đình người Pháp mà Nguyễn Ái Quốc gắn bó như người thân. Trong gia đình ấy có cô con gái, gia đình mong muốn sẽ có một sự cảm mến đặc biệt và khiến bác có thể ở lại. Nhưng Bác đã nói rất rõ ràng: con đường dài vạn dặm mình còn phải đi tiếp, phải trở về phương Đông, trở về Tổ quốc. Khi đất nước độc lập, nhất định Người sẽ quay lại thăm nơi này, những người yêu thương này. Và sau này, năm 1946, Bác đã làm điều đó để tỏ lòng tri ân. Chi tiết nhỏ, nhưng thể hiện trọn vẹn sự thủy chung, tình nghĩa và nhân cách của Người.

Hay chuyện Bác dùng bữa với Thủ tướng Ấn Độ. Trên bàn bày đầy đủ dao, thìa, dĩa theo nghi thức phương Tây, nhưng Bác biết người Ấn Độ có thói quen ăn bằng bàn tay như một truyền thống ẩm thực thú vị. Bác chủ động đề nghị ăn theo cách truyền thống đó. Một cử chỉ giản dị mà xóa nhòa khoảng cách giữa chủ và khách, giữa nghi lễ và con người. Đó là thứ "nghệ thuật ngoại giao" mà ông gọi là hiện thân của phương châm "dĩ bất biến, ứng vạn biến" - cái bất biến là độc lập dân tộc, tự do hạnh phúc cho nhân dân; còn ứng vạn biến là sự linh hoạt, sáng tạo trong muôn vàn tình huống.

Nhà văn Nguyễn Thế Kỷ tin rằng đây chính là bài học lớn nhất mà Bác để lại cho tuổi trẻ hôm nay: trong một thế giới phẳng với muôn vàn luồng tư tưởng, các cách thức thức hành lối sống, người trẻ cần có bản lĩnh, trí tuệ và tầm nhìn để chọn lựa điều đúng đắn, tích cực, nhân văn. Và ông chọn một câu nói của Bác làm phương châm cho chính hành trình hai mươi năm cầm bút của mình: "Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền."

"Đó không phải lời nói duy ý chí" - ông nhấn mạnh - "mà là sự đúc kết từ chính cuộc đời của Bác. Hãy nghĩ đến hành trình vạn dặm đi tìm đường cứu nước, trong bối cảnh một đất nước trải qua hàng nghìn năm Bắc thuộc, rồi bị thực dân, đế quốc xâm lược,  đô hộ. Vậy mà cuối cùng, dân tộc ta vẫn giành lại được độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc, đi lên cùng nhân loại."

Hai mươi năm trước, một người con xứ Nghệ quê hương Bác Hồ bắt đầu ấp ủ giấc mơ đưa hình tượng Hồ Chí Minh vào tiểu thuyết. Hai mươi năm sau, bộ "Nước non vạn dặm" đã hoàn thành trọn vẹn, được ra mắt đúng dịp kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, với những lẵng hoa tươi đẹp chúc mừng của Tổng Bí thư và Chủ tịch nước. Ông mang bộ sách đi tặng học trò và thầy cô giáo ở các tỉnh miền núi phía Bắc, miền Trung, miền Nam, nhất là các trường dân tộc nội trú, các em có hoàn cảnh khó khăn - lặng lẽ đi, lặng lẽ về, không báo trước, không cần sự đón tiếp khách khí. Giản dị như cách ông học được từ người lãnh tụ kính yêu, như cách mà Bác đã sống.

Cuộc hành trình "vạn dặm" trên giấy ấy, suy cho cùng, cũng là một cách nối dài bước chân Người - để thế hệ hôm nay có thể nhìn thấy, hiểu thêm và yêu mến vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc qua một lăng kính rất đời, rất người. Tháng Năm này, sen ở làng Sen, làng Hoàng Trù lại nở. Và trên những trang viết của nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, hương sen ấy vẫn đang ngát thơm.