LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ, TẠO GIÁ TRỊ MỚI CHO NỀN KINH TẾ
Triển khai nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam (Nghị quyết số 19-NQ/TW), yêu cầu đặt ra đối với các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước không chỉ là nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, giữ vai trò chủ đạo trong bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn, dẫn dắt nền kinh tế mà còn phải chủ động chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, xanh, sáng tạo, tự chủ và hội nhập.
Với thế mạnh là doanh nghiệp hàng đầu của ngành hoá chất, Tập đoàn Hoá chất Việt Nam (Vinachem) đang tích cực triển khai các giải pháp nhằm tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế, đóng góp vào quá trình đổi mới mô hình phát triển đất nước.
Phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Vinachem Phùng Quang Hiệp về những nội dung trên.
XÂY DỰNG VINACHEM TRỞ THÀNH MỘT TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP MẠNH
Phóng viên: Nhằm thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, Tập đoàn đã xây dựng kế hoạch, chương trình hành động như thế nào, thưa ông?
Ông Phùng Quang Hiệp: Điểm cốt lõi của Nghị quyết số 19-NQ/TW là yêu cầu chúng ta phải thay đổi căn bản cách tạo ra tăng trưởng. Với một doanh nghiệp nhà nước như Vinachem, điều đó càng có ý nghĩa bởi chúng tôi không chỉ chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn Nhà nước, mà còn phải thực hiện vai trò dẫn dắt trong những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.
Nghị quyết số 217/NQ-CP ngày 6/8/2026 của Chính phủ về chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu rất cụ thể: nhiệm vụ phải rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ tiến độ, rõ sản phẩm đầu ra và gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Đổi mới mô hình phát triển không thể dừng ở nghị quyết hay kế hoạch. Cuối cùng phải đo được bằng dự án, sản phẩm, năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh.
Đó cũng chính là tinh thần chúng tôi đưa vào Chiến lược phát triển Vinachem giai đoạn 2026–2030: xây dựng Vinachem trở thành tập đoàn công nghiệp mạnh, công nghệ tiên tiến, tiềm lực tài chính vững mạnh, quản trị hiện đại; giữ vai trò nòng cốt bảo đảm an ninh hóa chất, phân bón quốc gia và phấn đấu thuộc Top 500 doanh nghiệp có doanh thu, lợi nhuận cao nhất Đông Nam Á.
Hiện nay, mục tiêu này đã sớm được hiện thực hóa khi tháng 6 vừa qua Vinachem được Fortune xếp hạng 148 trong danh sách 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, qua đó tạo nền tảng và động lực để Tập đoàn tiếp tục nâng cao vị thế, năng lực cạnh tranh trong khu vực. Ba trụ cột chúng tôi lựa chọn là đổi mới công nghệ – chuyển đổi số – chuyển đổi xanh, đi cùng nâng cao năng lực tự chủ về nguyên liệu, công nghệ lõi và năng suất lao động.
Phóng viên: Mục tiêu đến năm 2035, chúng ta sẽ chuyển mạnh từ tăng trưởng chủ yếu dựa vào vốn, lao động, tài nguyên và gia công sang tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng suất lao động cao,... Với Vinachem, mô hình tăng trưởng của Tập đoàn sẽ thay đổi như thế nào để phù hợp định hướng nêu trên?
Ông Phùng Quang Hiệp: Vinachem đã có một nền tảng công nghiệp đủ lớn. Việc Tập đoàn được Fortune xếp thứ 148 trong danh sách 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á năm 2026 là một sự ghi nhận đáng trân trọng. Nhưng thứ hạng không phải đích đến. Điều chúng tôi quan tâm hơn là Vinachem sẽ đứng ở đâu trong chuỗi giá trị công nghiệp khu vực trong 5–10 năm tới.
Tập đoàn xác định đến năm 2035 phải chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa nhiều vào các nguồn lực truyền thống sang tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời hình thành các doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh, có năng lực làm chủ công nghệ và giữ vị trí quan trọng trong chuỗi giá trị, hệ sinh thái phát triển hiện đại. Đây cũng chính là con đường Vinachem lựa chọn.
Tập đoàn đang chuyển từ những sản phẩm truyền thống sang chế biến sâu, hóa chất tinh khiết, hóa chất phục vụ điện tử – bán dẫn, phân bón thế hệ mới, cao su kỹ thuật, pin lưu trữ năng lượng, vật liệu tiên tiến và các sản phẩm có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao hơn.
Quan điểm của chúng tôi là không tự giới hạn mình trong những lĩnh vực Vinachem đang có lợi thế. Những công nghệ tiên tiến, những thành tựu tinh hoa của ngành hóa học thế giới mà Việt Nam có nhu cầu và có khả năng từng bước làm chủ, Vinachem sẽ chủ động tiếp cận, quyết tâm nghiên cứu và tham gia. Có những lĩnh vực chúng ta chưa thể làm ngay, nhưng phải bắt đầu nghiên cứu từ hôm nay; bởi nếu không bắt đầu thì sẽ không bao giờ có năng lực làm chủ.
Chính từ tư duy đó, Tập đoàn đang định hướng xây dựng Trung tâm nghiên cứu phát triển công nghệ hóa chất với quy mô dự kiến khoảng 3 ha, tổng mức đầu tư khoảng 1.500 tỷ đồng. Chúng tôi kỳ vọng đây không đơn thuần là một cơ sở nghiên cứu của Vinachem, mà từng bước trở thành nơi kết nối doanh nghiệp – viện nghiên cứu – trường đại học – chuyên gia và đối tác công nghệ, đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với sản xuất công nghiệp. Muốn dẫn dắt thì trước hết phải có năng lực làm chủ. Muốn làm chủ thì phải đầu tư thực chất cho khoa học công nghệ và con người.
Vinachem đang chuyển từ những sản phẩm truyền thống sang chế biến sâu, hóa chất tinh khiết, hóa chất phục vụ điện tử – bán dẫn, phân bón thế hệ mới, cao su kỹ thuật, pin lưu trữ năng lượng, vật liệu tiên tiến và các sản phẩm có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao hơn.
VINACHEM BƯỚC VÀO CHU KỲ TĂNG TRƯỞNG MỚI DỰA TRÊN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Phóng viên: Việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Tập đoàn chắc chắn sẽ gặp không ít khó khăn, thách thức. Vậy theo ông, Vinachem cũng như các doanh nghiệp nhà nước cần những cơ chế, chính sách nào từ phía Nhà nước?
Ông Phùng Quang Hiệp: Vinachem đã đi qua một giai đoạn rất khó khăn và chúng tôi hiểu rằng thành quả hôm nay không cho phép mình chủ quan. Chiến lược mới đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất giai đoạn 2026–2030 gần 400 nghìn tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế hơn 19,3 nghìn tỷ đồng; đến năm 2030 doanh thu khoảng 95,8 nghìn tỷ đồng và lợi nhuận hơn 5 nghìn tỷ đồng. Nhưng tôi cho rằng thước đo quan trọng hơn là chất lượng của tăng trưởng.
Một hướng đi chúng tôi đặc biệt quan tâm là nghiên cứu hình thành các tổ hợp, khu công nghiệp hóa chất tập trung. Đây cũng là một trong những đột phá đã được xác định trong Chiến lược phát triển Vinachem. Nếu tổ chức tốt, các khu công nghiệp này sẽ cho phép dùng chung hạ tầng kỹ thuật, logistics, năng lượng, xử lý môi trường, tăng khả năng liên kết nguyên liệu – sản phẩm giữa các doanh nghiệp và quan trọng hơn là hình thành hệ sinh thái công nghiệp hóa chất thay vì các nhà máy phát triển riêng lẻ.
Vấn đề là những dự án hóa chất thường có vốn lớn, thời gian đầu tư dài, yêu cầu rất cao về công nghệ, an toàn và môi trường. Vì vậy, chúng tôi mong muốn tiếp tục có những cơ chế đủ mạnh để doanh nghiệp nhà nước chủ động hơn trong đầu tư, nghiên cứu phát triển, thu hút nhân tài và hợp tác công nghệ. Quan điểm của chúng tôi rất rõ: Vinachem không xin cơ chế để giảm trách nhiệm. Chúng tôi cần cơ chế để người dám nghĩ, dám làm, làm đúng và làm vì lợi ích chung có điều kiện biến quyết tâm thành kết quả.
Phóng viên: Bên cạnh phát triển thị trường trong nước, Tập đoàn đã có hướng đi như thế nào trong việc mở rộng hợp tác quốc tế, đa dạng hoá thị trường, khách hàng cũng như phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, qua đó gia tăng giá trị sản phẩm, khẳng định thương hiệu trên thị trường thế giới?
Ông Phùng Quang Hiệp: Hợp tác quốc tế đối với Vinachem giờ đây không chỉ là xuất khẩu. Chúng tôi hướng tới một mục tiêu cao hơn đó là đi ra thế giới để mở rộng thị trường, nhưng đồng thời phải mang công nghệ, tri thức và nguồn lực của thế giới về phục vụ sự phát triển của Việt Nam.
Điều này rất tương đồng với tinh thần Nghị quyết 19 và Chương trình hành động của Chính phủ: hội nhập phải góp phần mở rộng không gian phát triển, thu hút nguồn lực, tri thức, công nghệ tiên tiến và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng, mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Vì vậy, Vinachem sẽ tiếp tục mở rộng thị trường quốc tế, đặc biệt tại Đông Nam Á và các thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi; đồng thời tăng cường hợp tác với các đối tác có thế mạnh về công nghệ, nguyên liệu, tài chính và nghiên cứu phát triển. Song song với đó là xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật, quản trị và công nghệ số đủ năng lực làm chủ những lĩnh vực mới.
Đổi mới để phát triển, nhưng phát triển phải tạo ra năng lực tự chủ. Đó vừa là lựa chọn chiến lược, vừa là trách nhiệm chính trị của Vinachem trong giai đoạn mới.
Tôi luôn cho rằng một tập đoàn lớn không chỉ được đo bằng doanh thu hay tài sản, mà phải được đo bằng năng lực tạo ra giá trị mới cho đất nước. Vinachem là doanh nghiệp nhà nước. Vì vậy, phía sau mỗi quyết định đầu tư, mỗi dự án và mỗi mục tiêu tăng trưởng đều phải là trách nhiệm với đồng vốn nhà nước, với gần 20.000 người lao động và rộng hơn là với năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Giá trị của ngành hóa chất trong tương lai không chỉ được đo bằng giá trị ngành trực tiếp tạo ra, mà còn bằng giá trị và lợi thế cạnh tranh mà ngành có thể tạo thêm cho nền kinh tế. Từ vị trí cung cấp những sản phẩm thiết yếu, hóa chất có thể từng bước trở thành một phần của hạ tầng công nghệ và năng lực tự chủ quốc gia.
Ngày truyền thống ngành hoá chất Việt Nam (19/8/1969-19/8/2026) sẽ là dịp để Tập đoàn nhìn lại chặng đường phát triển trong 57 năm qua, đồng thời khẳng định sức bền của một ngành công nghiệp trải qua không ít thăng trầm. Chặng đường mới đang đặt ra một yêu cầu cao hơn: làm chủ công nghệ và tạo ra những giá trị gia tăng mới, qua đó đóng góp tích cực vào đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!
Ngày xuất bản: 20/8/2026
Chỉ đạo: Nguyễn Thị Thu Hà
Nội dung: Hoàng Anh
Trình bày: Minh Dũng
Ảnh: Vinachem, CTV
(Bài có sử dụng hỗ trợ của AI trong thiết kế)