Tháng 9 năm 2001. Thế giới vẫn còn chưa hết bàng hoàng sau loạt vụ khủng bố chấn động thì tại Philippines, một âm mưu đen tối suýt biến Đại sứ quán Việt Nam thành đống đổ nát. Nhóm phản động người Việt ở nước ngoài đã lên kế hoạch dùng bom tự tạo âm mưu phá hủy toàn bộ tòa nhà Đại sứ quán - khi ấy vừa mới xây xong.

Đại sứ Nguyễn Thạc Dĩnh kể lại bằng giọng bình thản, nhưng đôi mắt vẫn thoáng chút trầm ngâm. Đó không phải là lần duy nhất ông đối mặt với hiểm nguy. Tại Brazil - đất nước của bóng đá, samba và bức tượng Chúa Kitô nổi tiếng trên đỉnh Corcovado - một sự cố nghiêm trọng đã xảy ra ngay với cán bộ ngoại giao Đại sứ quán.

Một cán bộ ngoại giao cùng gia đình trên đường đi tham quan tượng Chúa tại Rio de Janeiro thì bất ngờ bị nhóm cướp bắt cóc, đưa về khu ổ chuột cùng với con tin mang quốc tịch khác. Tình thế vô cùng căng thẳng với ba kịch bản có thể xảy ra: nhóm cướp giết con tin, đòi tiền chuộc, hoặc lực lượng cảnh sát tấn công bọn chúng. Cuối cùng, lực lượng cảnh sát Brazil đã vào cuộc. Trong lúc bọn bắt cóc phải đối phó với các lực lượng cảnh sát, các con tin đã nhanh chóng tự thoát và được giải cứu an toàn.

Từ Đông Nam Á đến Nam Mỹ, qua bao nhiêu địa bàn công tác với những bài toán hoàn toàn khác nhau, Đại sứ Nguyễn Thạc Dĩnh đã đúc kết kinh nghiệm hàng chục năm vào năm chữ “biết” (ngũ tri) mà ông coi là kim chỉ nam cho người làm ngoại giao: Biết mình, biết người, biết thời thế, biết tiến, biết lùi.

Triết lý ấy được ông vận dụng cụ thể trong từng cuộc đàm phán. Đó chính là tinh thần “dĩ bất biến, ứng vạn biến” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truyền dạy cho các thế hệ nhà ngoại giao Việt Nam - kiên định về nguyên tắc, linh hoạt trong phương pháp.