Sự thay đổi tư duy điều hành

Phóng viên: Thưa ông, có một chi tiết đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ người dân và cộng đồng hộ kinh doanh, đó là việc ngưỡng doanh thu chịu thuế liên tục được điều chỉnh từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng và hiện nay là dưới 1 tỷ đồng. Đây cũng được xem là một trong những đề xuất mà ông đã kiên trì kiến nghị với Chính phủ trong thời gian qua. Những con số này gợi cho ông điều gì?

ĐBQH Nguyễn Văn Thân: Tôi cho rằng điều đầu tiên phải nói ở đây là Chính phủ đã rất cầu thị và lắng nghe thực tiễn. Chỉ trong một thời gian rất ngắn, mức doanh thu chịu thuế đã thay đổi tới ba lần. Từ 200 triệu lên 500 triệu và bây giờ là dưới 1 tỷ đồng. Điều đó cho thấy Chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ, đã nhìn rất rõ những khó khăn thực tế của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Có người hỏi tại sao chính sách lại thay đổi nhanh như vậy?

Tôi nói thế này: nếu muốn “ổn định” theo kiểu giữ nguyên mãi thì cứ để mức 200 triệu đồng. Nhưng thực tế cuộc sống đã thay đổi rất nhiều rồi. Giá cả khác, chi phí khác, quy mô kinh doanh của người dân cũng khác. Cho nên việc điều chỉnh ấy là cần thiết và đúng với thực tiễn.

Tôi rất đánh giá cao việc Thủ tướng đã trực tiếp đề nghị Quốc hội đưa nội dung này vào chương trình để xử lý ngay. Đó là sự lắng nghe rất đáng trân trọng. Và tôi cho rằng việc nâng ngưỡng lên dưới 1 tỷ đồng đã tạo ra tâm lý phấn khởi rất lớn cho người dân, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ. Bởi điều người dân cần không chỉ là giảm gánh nặng tài chính, mà còn là cảm giác được chia sẻ, được thấu hiểu và được tạo điều kiện để yên tâm làm ăn.

Tuy nhiên, theo tôi, mức 1 tỷ đồng mới chỉ là bước đầu. Tôi vẫn tiếp tục báo cáo và đề xuất với Chính phủ rằng cần có nghiên cứu khoa học, đánh giá thực tiễn để có thể tính toán tới các ngưỡng cao hơn, thậm chí khoảng 3 tỷ đồng đối với một số mô hình hộ kinh doanh phù hợp.

Phóng viên: Nhưng từ 1 tỷ lên 3 tỷ đồng là một bước điều chỉnh rất lớn. Nhiều ý kiến lo ngại nếu nới rộng như vậy có thể dẫn tới thất thu ngân sách hoặc khó kiểm soát doanh thu thực tế. Theo ông, đâu là giải pháp để vừa hỗ trợ người dân, vừa bảo đảm minh bạch?

ĐBQH Nguyễn Văn Thân: Tôi nghĩ vấn đề ở đây không phải là siết đến mức tuyệt đối, mà là phải quản lý thông minh hơn. Bây giờ công nghệ rất phát triển rồi. Chúng ta hoàn toàn có thể khảo sát, đánh giá doanh thu bằng dữ liệu điện tử, bằng các hình thức thăm dò trực tuyến rất đơn giản.

Ví dụ cơ quan thuế có thể đưa ra các mức dự kiến: 1,2 tỷ đồng, 1,5 tỷ đồng hay 3 tỷ đồng… để người dân phản hồi. Nếu người kinh doanh cảm thấy mức đó hợp lý, họ sẽ đồng thuận. Quan trọng nhất là tạo ra tâm lý được đối thoại chứ không phải áp đặt.

Tôi vẫn nói rằng đừng tuyệt đối hóa mọi thứ. Phải tin người dân trước đã. Mình phải cho đi thì mới nhận lại được. Ví dụ một hộ kinh doanh thực tế khoảng 2 tỷ đồng doanh thu, nhưng mình tạo dư địa cho họ ở mức 1,8 tỷ đồng thì phần chênh lệch đó sẽ quay trở lại nền kinh tế bằng tiêu dùng, bằng việc làm, bằng khả năng nuôi sống thêm nhiều lao động khác. Phải nhìn lợi ích ở góc độ tổng thể chứ không chỉ nhìn rất hẹp ở câu chuyện “thất thu” trước mắt.

Tôi từng trao đổi với một số lãnh đạo rằng nếu áp dụng mô hình này một cách bài bản, minh bạch, thí điểm ở từng địa phương, tôi tin nguồn thu tổng thể của nền kinh tế không giảm mà còn tăng lên nhờ sức dân được khơi thông. Điều quan trọng nhất là phải tạo cho người dân cảm giác được tin tưởng, được đồng hành. Nếu cứ quản lý bằng tâm lý nghi ngờ thì người dân sẽ luôn ở trạng thái phòng thủ, còn nền kinh tế thì rất khó tạo được động lực phát triển bền vững.