Phát triển Đảng vùng dân tộc thiểu số miền núi phía bắc

Ở các tỉnh miền núi phía bắc, công tác phát triển đảng viên nói chung và đảng viên là người dân tộc thiểu số (DTTS) nói riêng còn nhiều hạn chế, yếu kém. Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng như xây dựng nông thôn mới, nhiệm vụ phát triển đội ngũ đảng viên là người DTTS càng trở nên cấp bách, có ý nghĩa thực tiễn quan trọng đồng thời đòi hỏi có cách làm sáng tạo, nhất là ở cấp cơ sở.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu gắn bó thôn, bản, làm nòng cốt trong các hoạt động và tạo nguồn phát triển đảng viên.
Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu gắn bó thôn, bản, làm nòng cốt trong các hoạt động và tạo nguồn phát triển đảng viên.

Những cách làm sáng tạo

Xã Thông Nguyên, huyện vùng cao Hoàng Su Phì (Hà Giang) có chín dân tộc với 666 hộ sinh sống rải rác ở 13 thôn, bản trên núi cao, điều kiện mọi mặt rất khó khăn, trình độ dân trí thấp, tồn tại nhiều hủ tục... nhưng nay đã chuyển biến rõ rệt, được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Đó là nhờ biết phát huy tiềm năng và thế mạnh. Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Thông Nguyên Vần Kim Đưởng, yếu tố quyết định chính là mỗi đảng viên, mỗi chi bộ phải thật sự là hạt nhân lãnh đạo ở cơ sở, đoàn kết chặt chẽ, liên hệ mật thiết với nhân dân và phải là tấm gương có sức lan tỏa.

Chứng kiến đội trưởng thôn Nậm Hồng, anh Triệu Tạ Lìn tận tình hướng dẫn người dân cách điều trị một số bệnh thường gặp trên gia súc, chúng tôi phần nào hiểu thêm vai trò cán bộ, đảng viên nơi đây trong việc tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là khơi dậy ý chí phấn đấu trở thành đảng viên trong đoàn viên, thanh niên. Theo anh Lìn, trước kia (khi chưa là đảng viên) anh chỉ biết chăn nuôi nhỏ lẻ, thả rông, chưa biết cho trâu, bò ăn bổ sung tinh chất, chưa biết phải tiêm phòng đầy đủ vắc-xin,… “Nhờ cán bộ thôn giúp đỡ, hướng dẫn và nhất là tận mắt nhìn cách thức chăn nuôi, chăm sóc chè của đồng chí Bí thư Chi bộ thôn, tôi dần biết áp dụng khoa học vào làm ăn để đạt hiệu quả”. Triệu Tạ Lìn được kết nạp Đảng năm 2014 và là nhân tố tích cực của Chi bộ thôn Nậm Hồng trong tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân thực hiện Nghị quyết Đảng bộ xã, bằng những việc: “nhà sạch, vườn đẹp”, xây lò đốt rác, phát triển diện tích trồng chè,… “Đồng chí bí thư” mà anh Lìn nhắc tới là Triệu Tạ Vùi, năm nay 36 tuổi. Tốt nghiệp Trường đại học nông lâm, về địa phương, anh Vùi được Đoàn xã vận động tham gia các lớp tập huấn, được Đoàn tín chấp cho vay vốn cho nên anh quyết tâm lập nghiệp tại quê nhà. Thấm thoắt, anh đã tạo được cơ ngơi khang trang, trở thành nông dân sản xuất giỏi, được kết nạp Đảng, sau đó anh được bầu làm Bí thư Chi bộ thôn.

Phát triển kinh tế, nâng cao đời sống mọi mặt của nhân dân là cách làm được tỉnh Hà Giang tập trung thực hiện, nhằm qua thực tiễn công việc để chọn lựa, bồi dưỡng, phát triển đảng viên và tổ chức đảng. Đồng chí Nguyễn Trung Tài, Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Hà Giang cho biết, năm 2012, Tỉnh ủy đã ban hành Đề án 07, thu hút hơn 200 trí thức trẻ là người DTTS trên địa bàn tình nguyện về công tác ở các xã vùng cao khó khăn. Tại địa phương, thi đua với đội ngũ trí thức trẻ của Dự án 600 trí thức trẻ (làm Phó Chủ tịch UBND xã) và cả Đề án thí điểm tuyển chọn 500 trí thức trẻ tình nguyện (về các xã tham gia phát triển nông thôn, miền núi giai đoạn 2013 - 2020), lực lượng này đã vận dụng kiến thức vào thực tiễn, xây dựng thành công nhiều mô hình kinh tế để nhân rộng. Nhiều bạn trong số đó đã được kết nạp Đảng. Cùng với thực hiện tốt các chính sách xã hội đối với vùng đồng bào DTTS, mấy năm nay, nhiều địa phương ở Hà Giang còn thành lập các tổ phát triển sản xuất, hội đồng quản lý và phát triển thôn, hợp tác xã toàn thôn,... Thực tế cho thấy, những tổ, hội, hợp tác xã kiểu mới này bước đầu hoạt động khá hiệu quả trong việc đoàn kết dân cư, kết hợp hoạt động dịch vụ hỗ trợ phát triển kinh tế hộ, gắn xây dựng làng văn hóa với xây dựng nông thôn mới, góp phần tích cực trong tạo nguồn, phát triển đảng viên ở Hà Giang. Năm 2014, Hà Giang kết nạp 3.272 đảng viên mới (vượt 122% so với kế hoạch), trong đó 2.406 đảng viên là người DTTS; năm 2015, kết nạp 3.038 đồng chí (vượt 113%), trong đó, có 2.272 đảng viên là người DTTS.

Tiếp nhận hơn 1.100 hộ đã nhường đất để thi công Nhà máy Thủy điện Huổi Quảng - Bản Chát, do đó, số dân của xã Mường Than, huyện Than Uyên (Lai Châu) tăng lên 8.200 người, cư trú tại 18 thôn, bản, trong đó chiếm 70% là đồng bào DTTS. Lúc ấy, một số thôn, bản, trạm y tế, trường học của xã chưa đủ số đảng viên để thành lập chi bộ, khiến công tác tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước gặp nhiều khó khăn, thậm chí có lúc, có nơi người dân bị kẻ xấu lợi dụng, lôi kéo. Đồng chí Lê Văn Chất, Bí thư Đảng ủy xã Mường Than chia sẻ: Sau khi phân tích tình hình, chỉ ra những nguyên nhân khách quan, chủ quan, Đảng ủy xã đã dồn sức tập trung lãnh đạo công tác xóa đói, giảm nghèo, tạo thêm ngành nghề, việc làm cho người lao động, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, giúp người dân phát triển kinh tế, nâng cao dân trí. Cùng với đó là điều động, phân công đảng viên có kinh nghiệm, uy tín, cán bộ chủ chốt ở xã và cấp ủy ở chi bộ có đông đảng viên, về thôn, bản, trường học chưa có chi bộ để làm nòng cốt trong các hoạt động và tạo nguồn phát triển Đảng, xây dựng chi bộ. Mường Than hiện không còn tình trạng sinh hoạt chi bộ ghép. Năm 2015, toàn xã kết nạp được 12 đảng viên mới (trong đó tám đảng viên là người DTTS); năm nay, dự kiến sẽ kết nạp được 15 đồng chí (chín đảng viên là người DTTS).

Theo báo cáo của Ban Tổ chức Tỉnh ủy Lai Châu, từ năm 2010 đến nay, toàn tỉnh đã kết nạp Đảng được 8.587 đảng viên, trong đó có 4.167 đồng chí là người DTTS. Trong số đó, nhiều đảng viên là đồng bào DTTS rất ít người, chỉ có ở Lai Châu, như: dân tộc La Hủ (92 đồng chí), dân tộc Mảng (38 đồng chí), dân tộc Cống (33 đồng chí), dân tộc Si La (20 đồng chí). Hiện toàn bộ thôn, bản, trường học, trạm y tế ở Lai Châu đã có chi bộ độc lập. Phần lớn đảng viên mới đều phát huy vai trò nòng cốt, gương mẫu trong thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhiều đồng chí được tham gia cấp ủy ở cơ sở, đứng đầu các đoàn thể chính trị - xã hội, làm bí thư chi bộ, trưởng bản...

Nâng cao vai trò cấp ủy cơ sở - mấu chốt để thành công

Dù đạt được nhiều kết quả trong công tác phát triển đảng viên, nhưng so với yêu cầu, nhiều địa phương khu vực miền núi phía bắc vẫn chưa đáp ứng cả về số lượng và chất lượng. Tỉnh Lai Châu có 86% số dân là người DTTS, nhưng nhiệm kỳ qua, trong tổng số 8.587 đảng viên mới được kết nạp, tỷ lệ người DTTS chưa đến 50%. Tỷ lệ nữ được kết nạp Đảng còn thấp hơn nữa. Một số hủ tục còn tồn tại trong đồng bào; tình trạng tảo hôn, vi phạm chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình diễn ra ở nhiều nơi… gây khó khăn đối với công tác phát triển Đảng trên địa bàn.

Ở tỉnh Sơn La, đến hết tháng 3-2016 vẫn còn 87 bản, trường học, trạm y tế chưa có chi bộ và bảy bản chưa có đảng viên. Tìm hiểu thêm, chúng tôi được biết, hiện nay, ở 17 xã biên giới của tỉnh Sơn La còn ba bản chưa có chi bộ và 15 bản có đảng viên nhưng chưa đủ điều kiện để thành lập chi bộ, đang sinh hoạt ghép. Hầu hết các bản này khó khăn trong việc tạo nguồn phát triển Đảng là do liên quan đến tiêu chuẩn đảng viên và việc thẩm tra xác minh đối tượng quần chúng giới thiệu vào Đảng (liên quan đến tảo hôn, di cư tự do, vi phạm Luật Hôn nhân và gia đình,…). Trong tổng số đảng viên mới kết nạp của tỉnh Hà Giang năm 2015, đảng viên là học sinh, sinh viên còn ít (chín đồng chí); trình độ học vấn tiểu học và trung học phổ thông còn nhiều (409 đồng chí) và có tới 1.000 đồng chí chưa qua đào tạo chuyên môn...

Thực tế, nhiều cấp ủy cơ sở chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng về công tác phát triển đảng viên, cho nên chưa chú trọng bồi dưỡng, tạo nguồn phát triển đảng thường xuyên, lâu dài. Mặt khác, năng lực, trình độ của cán bộ làm nghiệp vụ công tác phát triển Đảng ở đây còn bất cập khiến cho công tác tuyên truyền, giáo dục nhận thức về Đảng; việc phân công đảng viên, chi bộ trực tiếp theo dõi, giúp đỡ quần chúng ưu tú, tạo nguồn phát triển Đảng ở thôn, bản chưa đạt như mong muốn. Khả năng tập hợp, thu hút đoàn viên, hội viên của các đoàn thể ở cơ sở còn hạn chế, chưa tạo được môi trường để quần chúng phấn đấu và rèn luyện.

Vậy tại sao cùng khó khăn như thế, Lai Châu lại thành lập được chi bộ ở 211 thôn, bản vùng sâu, vùng xa trong 5 năm qua? Đồng chí Mạc Quang Mạnh, Trưởng phòng Tổ chức Đảng - đảng viên, Ban Tổ chức Tỉnh ủy Lai Châu cho biết, giải pháp căn cơ của các cấp ủy ở Lai Châu là hằng quý, hằng năm các đảng bộ cơ sở tiến hành kiểm điểm công tác phát triển đảng viên, chỉ rõ những mặt làm được và hạn chế; từng đồng chí cấp ủy và tập thể chi bộ, đảng bộ làm rõ những nguyên nhân của yếu kém, khuyết điểm, trách nhiệm cá nhân, nhất là của người đứng đầu, từ đó đưa ra kế hoạch, giải pháp phù hợp để lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện có hiệu quả công tác phát triển đảng viên, tổ chức đảng.

Qua khảo sát thực tế ở ba tỉnh miền núi phía bắc, theo chúng tôi, muốn đẩy mạnh công tác phát triển đảng viên trong đồng bào DTTS, các cấp ủy cần tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong đồng bào DTTS, làm tốt công tác quy hoạch và bồi dưỡng nguồn phát triển đảng viên phù hợp điều kiện cụ thể của người dân; tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đối với công tác vận động quần chúng và xây dựng các đoàn thể quần chúng vững mạnh; thực hiện tốt quy trình kết nạp và quản lý đảng viên ở các thôn, bản.

Bên cạnh đó, sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ chốt các cấp, nhằm tăng cường, củng cố niềm tin của nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền, tạo sức thu hút, tập hợp quần chúng ưu tú phấn đấu vào Đảng cũng là giải pháp cần được chú trọng. Đối với các tỉnh có địa bàn biên giới khó khăn, cần phân công cán bộ quân đội, công an, bộ đội biên phòng phụ trách bám nắm cơ sở, làm tốt công tác tạo nguồn, bồi dưỡng, thẩm tra lý lịch, xét đề nghị kết nạp Đảng đối với quần chúng ưu tú ở các bản thuộc địa bàn khó khăn, vùng biên giới.