Phát huy hiệu quả thanh tra an toàn thực phẩm cấp xã, phường

Được thành lập theo Quyết định số 38 của Thủ tướng Chính phủ, lực lượng thanh tra chuyên ngành an toàn thực phẩm (ATTP) tại năm quận, huyện và 10 xã, phường, thị trấn trên địa bàn Hà Nội được kỳ vọng sẽ tạo ra chuyển biến trong công tác bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Tuy nhiên, sau gần sáu tháng hoạt động của lực lượng thanh tra ATTP, nhất là lực lượng thanh tra cấp xã, phường vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Đoàn thanh tra ATTP quận Nam Từ Liêm xét nghiệm thực phẩm.
Đoàn thanh tra ATTP quận Nam Từ Liêm xét nghiệm thực phẩm.

Nhiều năm nay, vấn đề ATTP trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, khu vực tập trung nhiều khu đô thị mới, các trường đại học, khách sạn, nhà hàng, quán ăn, đã từng bước được quan tâm. Tuy nhiên, vi phạm vệ sinh ATTP vẫn diễn biến hết sức phức tạp. Tại tổ dân phố Đình Thôn, phường Mỹ Đình 1, nơi có nhiều cửa hàng kinh doanh thực phẩm tươi sống, thức ăn đường phố, chỉ quan sát bằng mắt thường, người tiêu dùng có thể nhận ra những vi phạm vệ sinh ATTP như các cửa hàng bán thịt tươi sống gần khu thực phẩm chín, thực phẩm ăn liền. Hàng thức ăn chín được bày sơ sài trên mâm, khay, khiến cho bụi bặm, côn trùng mặc sức bám... Tại tổ dân phố Phú Mỹ, phường Mỹ Đình 2, tình trạng các cửa hàng kinh doanh thức ăn đường phố, thực phẩm tươi sống không bảo đảm các điều kiện vệ sinh ATTP cũng khá phổ biến. Theo UBND phường Mỹ Đình 1, trong tổng số hơn 80 cơ sở kinh doanh thực phẩm có hơn 50 cửa hàng ăn uống, 15 cơ sở thức ăn đường phố và gần 10 cửa hàng thực phẩm tươi sống. Còn trên địa bàn phường Mỹ Đình 2 có 130 cơ sở kinh doanh thực phẩm, trong đó có 60 cửa hàng ăn uống, hơn 30 cơ sở thức ăn đường phố và hơn 30 cửa hàng bán thực phẩm tươi sống. Ngoài ra, còn nhiều điểm kinh doanh nhỏ lẻ, điểm bán hàng lưu động nằm sâu trong các ngõ ngách, rất khó kiểm soát, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm cao...

Ngay khi TP Hà Nội có quyết định thành lập lực lượng thanh tra chuyên ngành ATTP, quận Nam Từ Liêm đã đề xuất được thực hiện thí điểm, với mong muốn xử lý nghiêm vi phạm tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh rau, thịt và thức ăn đường phố. Lực lượng thanh tra cấp quận có chín thành viên, 12 thành viên ở hai phường Mỹ Đình 1 và Mỹ Đình 2; được tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ và triển khai thanh tra theo kế hoạch. Sau sáu tháng triển khai, lực lượng thanh tra chuyên ngành ATTP của quận đã thanh tra gần 30 cơ sở, xử phạt hơn 61 triệu đồng. Còn lực lượng thanh tra của hai phường đã thanh tra hơn 40 cơ sở, xử phạt hơn 21 triệu đồng.

Trưởng phòng Y tế quận Nam Từ Liêm Nguyễn Anh Tuấn cho biết, không chỉ tập trung xử phạt, lực lượng thanh tra quận còn yêu cầu cơ sở khắc phục ngay các sai phạm, ký cam kết không tái phạm và sẽ thường xuyên kiểm tra, kiên quyết xử phạt mạnh hơn, thậm chí đóng cửa hoạt động nếu tái phạm. Từ số tiền phạt, quận đã trích ra một phần để mua sắm thiết bị kiểm tra nhanh dư lượng hai nhóm thuốc trừ sâu độc hại trên rau, quả. Sau gần hai tháng triển khai, đoàn đã thực hiện hơn 40 xét nghiệm và phát hiện một số mẫu rau, quả nhiễm thuốc trừ sâu. Ngoài rau, quả, đoàn thanh tra còn mở rộng xét nghiệm đối với các sản phẩm khác như hàn the trong giò, chả, bún; phoóc-môn trong bánh phở, bún... Mặc dù kết quả xét nghiệm nhanh chỉ dừng lại ở mức độ định tính, nhưng bước đầu đã có tác dụng cảnh báo, răn đe đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm “bẩn”. Nhờ đó, ý thức chấp hành pháp luật ATTP của các cơ sở được nâng cao.

Cũng như quận Nam Từ Liêm, công tác vệ sinh ATTP trên địa bàn quận Đống Đa từ khi thành lập thanh tra chuyên ngành cũng có một số chuyển biến. Quận đã thanh tra gần 40 cơ sở, phát hiện gần 30 cơ sở vi phạm, xử phạt chín cơ sở tổng cộng gần 41 triệu đồng. Các lỗi vi phạm chính, gồm: không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP; không có dụng cụ chế biến, bảo quản và sử dụng riêng thực phẩm sống, thực phẩm đã qua chế biến; không thu dọn chất thải, rác thải hằng ngày; sử dụng các hóa chất tẩy rửa, sát trùng không theo quy định; không bảo đảm vệ sinh môi trường... Đoàn thanh tra đã đóng cửa ba cơ sở vi phạm nghiêm trọng, yêu cầu các cơ sở khác khắc phục vi phạm, kê khai nguồn gốc thực phẩm, ký cam kết sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn. Tuy nhiên, phần lớn kết quả xử lý các vi phạm kể trên đều do thanh tra cấp quận thực hiện. Còn cấp phường, mặc dù đã tổ chức thanh tra 20 cơ sở, phát hiện 17 cơ sở vi phạm, nhưng chỉ xử lý một cơ sở vi phạm với số tiền hai triệu đồng...

Theo báo cáo của Sở Y tế Hà Nội, sau gần sáu tháng triển khai, thanh tra chuyên ngành ATTP tại năm quận, huyện, thị xã và 10 phường, xã, thị trấn đã tiến hành thanh tra hơn 200 cơ sở, trong đó nhắc nhở, cảnh cáo và xử phạt hơn 100 trường hợp, phạt hơn 200 triệu đồng. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của lực lượng thanh tra chuyên ngành ATTP, nhất là thanh tra cấp xã, phường, còn nhiều hạn chế. Chi cục trưởng An toàn vệ sinh thực phẩm TP Hà Nội Trần Ngọc Tụ đánh giá, thanh tra xã, phường kém hiệu quả hơn so các quận, huyện do đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm, chuyên môn hạn chế. Số cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm tại xã, phường chủ yếu là nhỏ lẻ, thường xuyên biến động, hoạt động tại các chợ tạm, chợ cóc. Việc kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc thực phẩm tại các chợ, điểm bán lẻ gặp nhiều khó khăn… Phó Trưởng phòng Kinh tế huyện Thường Tín Đặng Thị Thanh Hương nêu thực trạng, huyện, xã chưa có cán bộ chuyên trách về ATTP, trong khi các cơ sở kinh doanh chủ yếu theo mô hình hộ gia đình, hoạt động mùa vụ, không đăng ký kinh doanh, cho nên công tác quản lý chất lượng cũng như hoạt động thanh, kiểm tra gặp nhiều khó khăn... Mặt khác, ở khu vực ngoại thành, do các mối quan hệ họ hàng, làng xóm phức tạp, dẫn đến tình trạng nể nang, xuê xoa với các sai phạm, dẫn tới hạn chế kết quả xử lý.

Thanh tra chuyên ngành ATTP là công việc rất cần thiết, nhằm xử lý các vi phạm, hướng dẫn, đôn đốc các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm thực hiện nghiêm các quy định về vệ sinh ATTP. Trong thời gian tới, thành phố cần tiếp tục chỉ đạo các ngành chức năng, gồm: Y tế, Công thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và UBND các quận, huyện tiếp tục hỗ trợ các địa phương về chuyên môn nghiệp vụ, theo hướng “cầm tay chỉ việc”; tổ chức đào tạo lấy mẫu thực phẩm cho các cán bộ xã, phường. Tiến hành thanh tra theo kế hoạch và tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất, nhất là ở tuyến xã, phường, tập trung vào các cơ sở sản xuất, kinh doanh rau, thịt, dịch vụ thức ăn đường phố. Khi phát hiện vi phạm, các đoàn thanh tra phải xử phạt thật nghiêm, tránh nể nang dẫn đến nhờn luật. Kiên quyết xử lý nghiêm trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP đối với lãnh đạo chính quyền các cấp. Bên cạnh đó, tăng cường tuyên truyền, vận động, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm an toàn để bảo đảm sức khỏe cho bản thân và người tiêu dùng.