Nông dân Hậu Giang có nhiều cách làm sáng tạo để ứng phó hạn, mặn

NDO -

NDĐT- Cùng với các giải pháp phòng chống hạn, mặn của địa phương, nhiều nông dân trên địa bàn tỉnh Hậu Giang đã có nhiều cách làm sáng tạo để ứng phó với hạn, mặn, như: tiết kiệm nước, ngăn mặn, trữ nước ngọt,… bảo đảm phục vụ tưới tiêu trong sản xuất nông nghiệp.

Mô hình tưới phun mưa của ông Trần Văn Trề.
Mô hình tưới phun mưa của ông Trần Văn Trề.

* Áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước

Trước tình hình nắng nóng, xâm nhập mặn kéo dài, lượng nước ngọt phục vụ tưới tiêu ngày càng giảm, vì thế, nhiều hộ dân ở huyện Châu Thành đã mạnh dạn đầu tư xây dựng hệ thống tưới phun mưa để tiết kiệm nước. Như trường hợp của bà Dương Thị Tím ở xã Đông Phước A, huyện Châu Thành. Cách nay vài tháng, bà Tím đã đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm nước cho sáu công chanh không hạt. Theo hệ thống này, đường ống được lắp đặt cách nhau sáu mét và cứ cách năm mét thì lắp đặt lên một đường ống dẫn nước thẳng lên phía trên có gắn vòi phun sương. Chỉ cần bật cầu dao điện thì hệ thống sẽ được phun tưới tự động.

Bà Tím cho biết, với hệ thống tưới này, từ hai đến ba ngày mới tưới một lần, mỗi lần tưới khoảng một giờ. Ngoài giúp tiết kiệm nước, giảm nhân công lao động, mô hình còn hạn chế lượng phân thuốn hóa học, chống xói mòn, giữ độ ẩm cho đất, bảo đảm cây trồng sinh trưởng tốt trong điều kiện khô hạn.

Hiện nay, ở huyện Châu Thành đã có 13 hộ áp dụng mô hình này, với khoảng 10 ha vườn cây ăn trái, tất cả đều cho thấy hiệu quả. Tuy nhiên, chi phí khá cao, bình quân để lắp đặt hệ thống ống cho sáu công như bà Tím phải đầu tư khoảng 17 triệu đồng.

Còn các nhà vườn ở thị xã Ngãy Bảy cũng mạnh dạn đầu tư xây dựng hệ thống tưới này. Điển hình là hộ anh Trần Văn Trề, ở ấp Ba Ngàn, xã Đại Thành đã lắp đặt hệ thống tưới phun mưa này cho một ha cam sành bảy tháng tuổi của mình. Bước đầu hệ thống đã mang lại hiệu quả tích cực. Cụ thể là giảm chi phí bơm tưới, đặc biệt là tiết kiệm được lượng nước ngọt. Bởi tưới bằng máy thông thường tốn khá nhiều nước, còn hệ thống phun mưa qua lá, sau đó nó ngấm từ từ xuống đất nên không hao nước. Chưa kể là rút ngắn được thời gian lao động đáng kể.

Anh Trề chia sẻ: “Lúc trước tôi tưới bốn giờ liền, mất khoảng hai lít xăng. Nhưng giờ giảm xuống còn hai giờ và chỉ tốn 4 kW điện để vận hành hệ thống tưới. Cái được nữa là nó không làm xói mòn đất, gốc rễ của cây”.

Theo ông Nguyễn Hữu Trí, Phó phòng Kinh tế thị xã Ngã Bảy, hệ thống tưới phun mưa sẽ giúp nông dân đưa cơ giới hóa vào vườn cam sành. Qua đó, sẽ tiết kiệm nước tưới, hạn chế lượng phân, thuốc hóa học, chống xói mòn, nên bảo vệ được môi trường sinh thái mà vẫn giữ độ ẩm, dưỡng chất vừa đủ dưới đất, giúp cây trồng phát triển, thích nghi tốt với thời tiết khô hạn kéo dài.

* Mô hình trữ nước ngọt truyền thống

Qua nhiều năm sống chung với mặn, nhiều nông dân ở vùng đất nhiễm phèn của huyện Long Mỹ đã thấy được hiệu quả của việc trữ nước ngọt tại các mương trong vườn. Nhà nào cũng có một mương để trữ nước, đến tháng hạn thì lấy xài, khỏi lo chạy nước từng bữa. Cách thức trữ nước ngọt của bà con khá đơn giản, trong khu vườn chỉ sử dụng 70% diện tích đất canh tác, 30% còn lại thì dùng để đào mương, dự trữ nước ngọt.

Nông dân Hậu Giang có nhiều cách làm sáng tạo để ứng phó hạn, mặn ảnh 1

Mô hình trữ nước của ông Đào Văn Tậm

Tham quan mô hình tích trữ nước ngọt của ông Đào Văn Tậm, ở ấp 7, xã Vĩnh Viễn A, huyện Long Mỹ - Đây là mô hình vườn - màu kết hợp với lúa, được sản xuất dây chuyền, tạo mối liên kết bền vững và khá công phu, nên đòi hỏi nguồn nước phải luôn ổn định, chủ động trong mọi tình huống. Theo ông Tậm: Để xây dựng mô hình này, ngoài việc nắm vững kỹ thuật chăm sóc, còn phải nghiên cứu và thiết kế hệ thống ao, mương phù hợp. Với diện tích đất vườn - màu - lúa kết hợp, ông làm hai hệ thống mương thoát nước chính để tiện cho việc đưa vào và rút nước từ ruộng tới vườn luôn bảo đảm. Nhờ vậy, mùa khô hay mùa mưa, đều gieo sạ lúa hay trồng màu đều được.

Ông Tậm cho biết: “Thời tiết như mọi năm thì mô hình tích trữ nước ngọt này rất hiệu quả, nhưng nếu tình trạng hạn, mặn kéo dài, sẽ không đủ lượng nước phục vụ canh tác nông nghiệp. Có lẽ cần phải áp dụng thêm mô hình tiết kiệm nước bằng hệ thống tưới phun sương. Thậm chí phải khoan cây nước ống cỡ lớn để thuận tiện trong việc đưa nước ngọt vào sản xuất, bảo vệ mùa màng”.

Theo Chủ tịch UBND xã Vĩnh Viễn A, Trịnh Bạch Duyên: Mô hình tích trữ nước ngọt ở địa phương tuy mới phát triển gần đây, nhưng đã có 15 hộ sử dụng mô hình này, với diện tích trữ nước ngọt hơn 30 ha và mang lại hiệu quả khá tốt. Vì thế, tới đây, địa phương sẽ tranh thủ nguồn vốn hỗ trợ từ huyện, tỉnh để nhân rộng mô hình này. Một mặt giúp người dân có nước ngọt để sản xuất, sinh hoạt, mặt khác phát triển đa dạng cây trồng, góp phần phát triển kinh tế gia đình và địa phương theo hướng bền vững.

* Dùng lưới che mát vườn cây

Những ngày nắng nóng như hiện nay, ngoài việc lo đủ nước tưới tiêu, các nhà vườn cây có múi còn lo sợ phát sinh dịch bệnh từ bức xạ mặt trời. Nhiều nhà vườn đã nghĩ ra cách dùng lưới che mát vườn cây. Như gia đình ông Phan Văn Thảo, ở xã Long Thạnh, huyện Phụng Hiệp. Theo ông Thảo, để đầu tư tưới nước và giá đỡ lưới che mát cho một công cam sành, chi phí bỏ ra khá cao, khoảng 2,5 triệu đồng. Nhưng bù lại, màng lưới sẽ ngăn ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào cây, giúp giảm khoảng 50% lượng nhiệt, cây duy trì độ ẩm ở mức 30%, năng suất trái đạt tới 90% theo khuyến cáo; giá bán cũng cao hơn cách trồng thông thường từ 3 đến 4 nghìn đồng/kg. Đặc biệt, trong giai đoạn cây mang trái, gặp điều kiện nắng nóng thiếu nước có thể giúp cây chịu đựng trong khoảng 15 ngày mà không cần tưới.

Ông Nguyễn Thế Tự, Phó Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Phụng Hiệp cho rằng: Do điều kiện thời tiết năm nay, nên cần phải giảm lượng nước tưới khoảng 30 đến 40% trong vấn đề tiết kiệm nước. Trong điều kiện nắng nóng kéo dài cây rất dễ phát sinh các loại bệnh. Nếu vườn cây được che chắn sẽ giúp cho cây phát triển tốt, cho trái màu rất đẹp, bán được giá cao. Chính vì thế, việc mở rộng mô hình trồng cam sành áp dụng kỹ thuật lưới che mát của nhà vườn cũng là giải pháp giúp bà con tiết kiệm được nước, ứng phó với tình hình khô hạn đang ngày càng gay gắt…

Có thể nói, Với tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn gay gắt như hiện nay, thì việc áp dụng các mô hình kể trên, không những giúp người nông dân bớt những rủi ro trước những đợt xâm nhập mặn bất ngờ, mà còn làm giảm giá thành sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng sức cạnh tranh trên thị trường.