Nỗi lo ngày trở về

1.700 người Việt tại Ukraine đã được đưa về nước trên sáu chuyến bay “giải cứu”. Trở về quê hương sau một chặng đường dài từ vùng chiến sự, nhiều người đã rất xúc động, vui và hạnh phúc. Nhưng bên cạnh niềm vui lại là những trăn trở cho cuộc sống sắp tới.

Bên cạnh niềm vui được an toàn sẽ là nỗi lo về cuộc sống mà những người dân trở về từ Ukraine sẽ phải đối mặt.
Bên cạnh niềm vui được an toàn sẽ là nỗi lo về cuộc sống mà những người dân trở về từ Ukraine sẽ phải đối mặt.

Chị Nguyễn Thị Hồng, quê Bắc Giang trở về nhà đã được gần một tháng sau chuyến bay “giải cứu” đầu tiên. “Đó là một sự lựa chọn khó khăn, chúng tôi phải suy nghĩ rất nhiều xem nên ở lại hay về nước. Thế rồi chúng tôi động viên nhau “còn người còn của”, mất mát rồi sau này làm lại”. Đó là tâm sự của chị ngay sau khi đặt chân xuống sân bay Nội Bài (Hà Nội). 

Dù thông tin về căng thẳng giữa Nga và Ukraine đã trở thành câu chuyện thời sự trong nhiều năm qua, song chị Hồng cho rằng hầu hết mọi người không nghĩ một cuộc xung đột diện rộng, bất ngờ như vậy xảy ra, nên toàn bộ tài sản đều để ở lại. Và đến lúc này, sau gần một tháng trở về, tâm lý đã dần ổn định và cũng được gia đình hỗ trợ nhưng với một loạt chi tiêu từ tiền ăn, tiền sinh hoạt hằng ngày đang đặt ra cho chị Hồng bài toán làm gì để sống.

“Bây giờ về quê, ruộng vườn ngày trước đã bán hết, hai vợ chồng không bằng cấp, không nghề nghiệp, không biết mình sẽ làm được công việc gì? Giờ việc học của hai đứa con cũng đều dang dở. Tiếng Việt thì chúng không rành mà chương trình học thì mỗi nơi mỗi khác nên không biết giải quyết thế nào”, chị Hồng chia sẻ. Gia đình chị giờ chỉ mong chiến sự ở Ukraine chấm dứt để quay lại phục hồi kinh tế và hoàn thành việc học hành cho hai đứa nhỏ, nhưng trước mắt sẽ phải tìm một công việc để có tiền trang trải hằng ngày.

Cũng như gia đình chị Hồng, vợ chồng bà Kiểu Kim Dư, quê Nam Định cũng quyết định bỏ lại toàn bộ tài sản tích cóp được sau mấy chục năm buôn bán ở thành phố cảng Odessa, Ukraine để tìm cách sang Ba Lan về nước. “Quyết định trở về là đúng nhưng bao nhiêu năm tích góp giờ trở về lại tay trắng. Hàng hóa, nhà cửa vẫn ở bên đó. Để trở về, gia đình thậm chí chạy xe hàng trăm cây số, xong vứt xe ở lại. 

Trước khi xảy ra chiến sự, chúng tôi còn gom hết tiền để mua hàng phục vụ việc buôn bán. Nhưng giờ phải bỏ lại tất cả!”. Không riêng gia đình bà Dư, chị Hồng mà hầu hết người Việt về nước lần này đều không có tài sản, tiền bạc theo người trong khi tìm việc làm để có thu nhập lại rất khó khăn. 

Theo một chuyên gia lao động, việc người dân từ Ukraine về nước lần này khác với lao động đã từng “giải cứu” như ở Libya trước đây. Lao động ở Libya sang làm việc theo thỏa thuận về lao động, được đào tạo và có bảo lãnh giữa các doanh nghiệp; do đó, khi số lao động đó về nước, ngành lao động sẽ có căn cứ để lên phương án hỗ trợ và hướng giải quyết việc làm. Còn đối với người dân từ Ukraine trở về theo hình thức tự do, độ tuổi khác nhau, thành phần khác nhau, công việc khác nhau, phần lớn là đi theo gia đình, khó xác định căn cứ hỗ trợ việc làm phù hợp. 

Để người dân vừa trở về từ Ukraine sớm ổn định cuộc sống, được hỗ trợ giải quyết việc làm, các địa phương cần chỉ đạo các cơ quan chức năng, các cấp ở địa phương tổ chức thống kê, khảo sát nắm bắt khả năng, nhu cầu và nguyện vọng cụ thể của từng người và nhu cầu tuyển lao động của các doanh nghiệp, tổ chức để tư vấn, giới thiệu và cung ứng lao động; tăng cường công tác thông tin về thị trường lao động, tổ chức sàn giao dịch việc làm, tư vấn tại trung tâm giới thiệu việc làm; ưu tiên cho người lao động được vay vốn từ Quỹ quốc gia về việc làm thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm; có các biện pháp để khuyến khích người lao động tự tạo việc làm.