Nỗi lo “được mùa, mất giá”…

Niên vụ 2015 - 2016 diêm dân huyện Cần Giờ, TP Hồ Chí Minh được mùa muối, nhưng hiện tại giá muối lại đang rớt thê thảm. Các cấp, ban, ngành ở thành phố đang tìm mọi cách hỗ trợ, giúp bà con diêm dân Cần Giờ tiêu thụ sản phẩm, bảo đảm thu nhập, đời sống để tiếp tục “chung sống” với nghề...

Sản xuất muối trải bạt ở Cần Giờ.
Sản xuất muối trải bạt ở Cần Giờ.

Nhìn những đụn muối cao quá đầu người vẫn đang đợi người mua, chị Bùi Thị Dân ở ấp Thiềng Liềng, xã Thạnh An, huyện Cần Giờ, người có thâm niên 10 năm sống bằng nghề làm muối, kể: Gia đình chị có 3,5 ha muối trải bạt, sản lượng thu hoạch 80 tấn/ha. Cứ tưởng được mùa muối, dành dụm tiền cho con vào lớp một, vậy mà muối rớt giá từng ngày. Hiện nay, giá chỉ còn 340 đồng/kg tại ruộng. Với những ruộng xa, diêm dân còn phải vận chuyển muối ra bến ghe với tiền công 340 đồng/kg. Như vậy, coi như mất đứt số tiền doanh thu này. Tính ra, mỗi ha muối, gia đình chị Dân lỗ gần 50 triệu đồng. Hiện, rất ít thương lái chịu vào tới ấp Thiềng Liềng mua muối cho diêm dân.

Nhanh tay phủ tấm bạt lên “núi” muối khi những giọt mưa đầu mùa bắt đầu nặng hạt, diêm dân Nguyễn Văn Bàn ở ấp Lý Thái Bửu, xã Lý Nhơn, buồn thiu: “Thời điểm nắng nóng, mỗi ngày chúng tôi thu hoạch 2,5 - 3 tấn muối/ha, so với đầu mùa, sản lượng cao gấp năm lần. Muối được mùa nhưng chẳng nhà nào vui vì không có thương lái thu mua. Chúng tôi lại không có khả năng làm kho trữ muối, mùa mưa đến rồi, nếu không bán kịp, thiệt hại sẽ càng nặng nề”. Ông Bàn cùng nhiều diêm dân ở Cần Giờ cũng đang rất lo lắng vì họ còn các khoản vay cả trăm triệu đồng ở ngân hàng.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) TP Hồ Chí Minh, tổng diện tích ruộng muối tại huyện Cần Giờ hiện hơn 1.634 ha với 720 hộ tham gia sản xuất. Trong đó, diện tích muối đất là 552 ha, còn lại là muối trải bạt. Hiện, giá muối đất tại ruộng là 300 đồng/kg, muối trải bạt là 350 đồng/kg. Trong khi giá thành sản xuất là 650 đồng/kg, nghĩa là mỗi ký muối diêm dâm bị lỗ gần một nửa. Theo đại diện Sở NN-PTNN, giá muối xuống thấp kỷ lục trong nhiều năm qua khiến cho đời sống diêm dân gặp rất nhiều khó khăn.

Theo Chủ tịch Hội Nông dân huyện Cần Giờ Lê Văn Được, bà con diêm dân trên địa bàn đang vô cùng khó khăn trong việc tiêu thụ muối. Nếu không có cách tháo gỡ sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu nâng cao thu nhập và quá trình nâng chất lượng chương trình xây dựng nông thôn mới của huyện.

Phó Giám đốc Sở NN-PTNT thành phố Hồ Chí Minh Trần Ngọc Hổ cho biết: Một trong những nguyên nhân khiến giá muối ở Cần Giờ rớt mạnh là do diện tích ruộng muối đã vượt quá quy hoạch của thành phố. Vùng quy hoạch muối chỉ 1.000 ha thì nay đã trội thêm 600 ha. Niên vụ 2015 - 2016, sản lượng muối tăng mạnh, nhất là khi áp dụng khoa học - kỹ thuật từ mô hình muối trải bạt, khiến cung vượt cầu. Trong khi đó, hạ tầng giao thông chưa phát triển cho nên chưa kết nối được với vùng thu mua muối ở các tỉnh lân cận, dẫn đến chi phí vận chuyển cao. Bên cạnh đó, nhiều yếu tố như chưa có nhà máy, kho dự trữ muối… cũng là nguyên nhân đẩy chi phí lên cao. “Theo tôi, thành phố cần rà soát lại vùng quy hoạch muối. Đối với vùng ngoài quy hoạch như Long Hòa, Cần Thạnh và một số điểm ở khu vực rừng phòng hộ, huyện Cần Giờ, thành phố cần có phương án thay thế chứ không nên để người dân tự bơi”, Phó giám đốc sở Trần Ngọc Hổ nhấn mạnh.

Được biết, niên vụ muối 2015-2016, do nắng nóng kéo dài, nông dân lại được chuyển giao ứng dụng khoa học - kỹ thuật trong sản xuất cho nên sản lượng muối tăng nhanh. Theo thống kê mới nhất của UBND huyện Cần Giờ, đến thời điểm này, toàn huyện còn tồn đọng 30.000 tấn muối tạm trữ của năm 2015. Trước tình hình đó, UBND thành phố Hồ Chí Minh đã chấp thuận chủ trương hỗ trợ thu mua muối tồn đọng của diêm dân trên địa bàn huyện Cần Giờ. Theo đó, đơn vị thu mua là Công ty cổ phần Tập đoàn Muối Miền Nam, sản lượng thu mua không quá 30.000 tấn muối trải bạt trên diện tích đã quy hoạch cho sản xuất muối. Giá sàn thu mua bằng giá thành sản xuất cộng 30% lãi trên giá thành sản xuất, cộng chi phí vận chuyển thực tế từ ruộng muối của hộ diêm dân đến các kho nhận hàng của công ty. Trường hợp công ty thu mua muối với giá cao hơn giá thành nhưng vẫn thấp hơn giá sàn, ngân sách thành phố sẽ cấp bù cho người sản xuất muối phần chênh lệch giữa giá sàn và giá bán thực tế. Trường hợp công ty mua với giá thấp hơn giá thành, ngân sách thành phố sẽ hỗ trợ cho người sản xuất 30% lãi trên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển từ ruộng muối đến kho của công ty.

Đối với niên vụ muối 2016-2017, Sở NN-PTNT thành phố Hồ Chí Minh đề nghị UNBD huyện Cần Giờ rà soát lại sản lượng muối thành phẩm đến thời điểm này. Trên cơ sở đó, sở sẽ phối hợp với các sở, ban ngành có liên quan gửi đề xuất đến UNBD thành phố để có phương án hỗ trợ tiếp theo. Trong đó, những giải pháp được đề xuất như tổ chức các hội nghị kết nối cung cầu, tìm phương án thay thế nghề làm muối, hỗ trợ chuyển đổi phương thức sản xuất thay thế như nuôi trồng các loại thủy, hải sản phù hợp…

Tháng 6 tới đây, Sở NN-PTNT thành phố sẽ triển khai hội nghị kết nối cung cầu, đồng thời phối hợp với các sở, ngành liên quan tìm các mô hình mới, áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật để tăng năng suất vùng muối trong vùng quy hoạch, làm sao để năng suất tăng nhưng chất lượng cũng phải tăng. Hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã để thu mua, sơ chế, tiêu thụ muối của diêm dân.

Hội Nông dân huyện Cần Giờ cũng kiến nghị Hội Nông dân thành phố, các ngân hàng vào cuộc tháo gỡ khó khăn cho diêm dân bằng việc xem xét cho vay vốn từ quỹ hỗ trợ; cơ cấu lại thời hạn trả nợ, gia hạn nợ, giảm lãi suất. Được biết, hiện, chỉ riêng Ngân hàng NN- PTNT đã cho hơn 160 hộ diêm dân ở Cần Giờ vay hơn 10 tỷ đồng.

Tuy có một mùa muối kém vui nhưng nhiều diêm dân huyện Cần Giờ cho biết họ vẫn sẽ gắn bó với nghề, bởi đó là nghề truyền thống lâu đời của cha ông. Chị Nguyễn Thị Thành, diêm dân xã đảo Thạnh An, trải lòng: “Dù nghề muối thu nhập bấp bênh, năm nay được mùa mất giá nhưng gia đình tôi vẫn không nản chí. Chúng tôi đang chuẩn bị cải tạo ruộng chuẩn bị cho một mùa muối mới, dẫu biết sẽ còn nhiều khó khăn, vất vả…”.