Bình luận quốc tế

Nhật Bản hướng tới giai đoạn phát triển mới

Cải tổ Chính phủ, chấn hưng kinh tế, làm mới chính sách an ninh, đó là những bước đi quan trọng được Thủ tướng Nhật Bản S.A-bê tiến hành thận trọng song vững chắc, nhằm củng cố sức mạnh cho liên minh cầm quyền do đảng Dân chủ Tự do (LDP) làm nòng cốt, qua đó giúp nâng cao vị thế của đất nước Nhật Bản.

Đúng như dự báo, trong cuộc cải tổ Chính phủ Nhật Bản diễn ra ngày 7-10 vừa qua, Thủ tướng A-bê đã giữ lại gần một nửa thành phần chủ chốt trong tổng số 18 vị trí trong chính phủ thành lập sau cuộc tổng tuyển cử mà đảng LDP giành thắng lợi vang dội hồi cuối năm ngoái. Theo đó, tám vị trí quan trọng trong chính phủ được lưu nhiệm gồm các bộ trưởng: Tài chính; Ngoại giao; Quốc phòng; Y tế - Lao động và Phúc lợi xã hội; Thông tin và các vấn đề đối nội; Chính sách kinh tế và tài chính; Bộ trưởng Phụ trách chấn hưng kinh tế địa phương và Chánh văn phòng chính phủ. Trong số các gương mặt mới của chính phủ hiện nay, đáng chú ý có Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp M.Ha-y-a-si; Bộ trưởng Nông - Lâm - Ngư nghiệp H.Mô-ri-y-a-ma; Bộ trưởng Môi trường T.Ma-rư-ca-oa; Bộ trưởng Giáo dục, Thể thao, Khoa học và Công nghệ H.Ha-xê. Trong đợt cải tổ chính phủ lần này, Thủ tướng A-bê lập thêm một vị trí mới phụ trách các vấn đề cải thiện xã hội, do cựu Phó Chánh văn phòng Chính phủ C.Ca-tô đảm trách. Theo Thủ tướng A-bê, việc duy trì “bộ khung chính” của chính phủ cũ nhằm bảo đảm sự ổn định trong bộ máy điều hành kinh tế, thích ứng với việc chuyển trọng tâm ưu tiên của chính phủ từ an ninh sang kinh tế, nhằm đạt được mục tiêu kinh tế - xã hội đã đề ra trong giai đoạn hai của chính sách chấn hưng kinh tế mang tên Abenomics

Tháng 4-2013, Thủ tướng S.A-bê công bố chính sách Abenomics, tập trung cải cách tài chính, tiền tệ nhằm tạo sức sống mới cho nền kinh tế Nhật Bản sau nhiều thập kỷ giảm phát và suy thoái. Qua quá trình thực hiện, chính sách Abenomics đã thu được một số thành tựu đáng ghi nhận trước mắt, nhưng lại đối mặt một số thách thức và trở ngại để hoàn tất các mục tiêu trung hạn và dài hạn. Phiên bản Abenomics 2.0 hay chính sách Abenomics giai đoạn hai đã ra đời, với những mục tiêu tham vọng hơn và dài hạn hơn. Trong đó, mục tiêu thứ nhất là kích thích tăng trưởng kinh tế, nhằm đưa cường quốc kinh tế thứ ba thế giới đạt mức GDP 5.000 tỷ USD từ mức 4.116 tỷ USD hiện nay; mục tiêu thứ hai là tăng cường các biện pháp hỗ trợ nuôi và sinh con để tăng tỷ lệ sinh lên mức trung bình 1,8 trẻ/bà mẹ, thay vì mức 1,4 trẻ/bà mẹ như hiện nay; đồng thời duy trì dân số không giảm xuống mức thấp hơn 100 triệu người trong vòng 50 năm tới. Mục tiêu cuối cùng là cải thiện an sinh xã hội, có sự khác biệt lớn nhất trong chính sách Abenomics so với giai đoạn đầu, theo đó trong năm năm tới, Nhật Bản sẽ xây dựng thêm nhiều nhà dưỡng lão để giảm gánh nặng cho lao động trẻ, giúp họ yên tâm làm việc. Hiện nay, mỗi năm tại Nhật Bản có khoảng 100 nghìn người phải nghỉ việc để chăm sóc người già. Thủ tướng A-bê cam kết sẽ nỗ lực gấp bội để đưa các chính sách nêu trên đạt được hiệu quả mong muốn. Ban lãnh đạo Nhật Bản hy vọng, sự ra đời của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) tới đây sẽ là công cụ chủ lực thực hiện chính sách Abenomics trong giai đoạn hai, giúp đưa nền kinh tế Nhật Bản phục hồi mạnh mẽ trong thời gian tới.

Cải tổ chính phủ là bước đi mới nhất mà Thủ tướng A-bê thực hiện khi ông chính thức được tái bổ nhiệm là Chủ tịch đảng LDP thêm ba năm tới. Sau khi có được sự bảo đảm vị trí vững chắc trong nội bộ đảng cầm quyền, nhà lãnh đạo Nhật Bản tiếp tục đón nhận tin vui tiếp theo, khi ngày 19-9, QH Nhật Bản đã thông qua dự luật an ninh gây tranh cãi nhằm mở rộng vai trò của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) ở nước ngoài, chính thức chấm dứt 70 năm trung thành với chính sách an ninh chỉ hướng tới phòng thủ được quy định trong Hiến pháp. Động thái này đánh dấu sự thay đổi lớn trong chính sách an ninh của Nhật Bản kể từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, theo đó, khi dự luật có hiệu lực trong vòng sáu tháng tới, SDF có thể tham gia các hoạt động bảo vệ các quốc gia thân thiện, đồng minh hoặc bạn bè bị tiến công trong các cuộc xung đột. Việc thông qua dự luật nêu trên tạo tiền đề để chính quyền của Thủ tướng A-bê tiến gần hơn tới “đích ngắm” là thực thi quyền phòng vệ tập thể dựa trên việc sửa đổi Hiến pháp, một chiến lược mà ông A-bê ấp ủ và ưu tiên thực hiện kể từ khi lên nắm quyền năm 2012 tới nay.

Kết quả cuộc thăm dò dư luận mới nhất do báo Yomiuri tiến hành cho thấy, tỷ lệ ủng hộ Chính phủ mới của Nhật Bản tăng 5%, lên mức 46% trong khi tỷ lệ phản đối giảm từ mức 51% xuống 45%; tỷ lệ ủng hộ đảng LDP cầm quyền cũng tăng từ 33% lên 39%. Đây là một sự khích lệ đối với những cải cách mà chính quyền của Thủ tướng A-bê đã và đang thực hiện, nhằm củng cố sức mạnh của liên minh cầm quyền trong việc điều hành đất nước, hướng tới cuộc bầu cử Thượng viện vào năm tới. Những nỗ lực này được thực hiện sẽ góp phần tăng thêm vị thế của đất nước Nhật Bản trong giai đoạn phát triển mới.