Loạn giá ga và những chiêu “móc túi” người tiêu dùng

Thời gian qua, bạn đọc ở nhiều địa phương bức xúc phản ánh về tình trạng loạn giá ga và nhiều chiêu trò "móc túi" người tiêu dùng. Một số doanh nghiệp, đại lý gian lận bằng cách: Cắt tai, mài đế, chiếm dụng bình của hãng khác; san, chiết, nạp ga trái phép; sử dụng ga lậu không rõ nguồn gốc; gian dối về chất lượng, số lượng…

Hiện nay có rất nhiều tờ rơi quảng cáo được gửi đến tận nhà để chào bán các loại ga với nhiều mức giá khác nhau, kèm theo đó là các hình thức ưu đãi, khuyến mãi hấp dẫn.
Hiện nay có rất nhiều tờ rơi quảng cáo được gửi đến tận nhà để chào bán các loại ga với nhiều mức giá khác nhau, kèm theo đó là các hình thức ưu đãi, khuyến mãi hấp dẫn.

Loạn giá...

Với 1.279 cơ sở sản xuất và kinh doanh ga trên địa bàn Hà Nội, không khó để nhận thấy các doanh nghiệp, đại lý phải cạnh tranh khốc liệt, thậm chí cạnh tranh không lành mạnh mới tồn tại. Để được người tiêu dùng chấp nhận, họ thường sử dụng “chiêu” giảm giá ga cực sốc, giảm giá kèm theo khuyến mãi đủ thứ. Không chỉ doanh nghiệp, tổng đại lý ra “chiêu” khuyến mãi mà cả các đại lý nhỏ cũng tự in tờ rơi rải khắp nơi, nhét vào cửa chính, cửa sổ của từng gia đình. Một số đại lý còn cho nhân viên đến các hộ dân giả vờ kiểm tra an toàn dây dẫn, van bếp ga, rồi lén lút dán chèn thông tin của mình lên bình đang sử dụng của hãng khác. Hoặc mua lại bình của hãng khác rồi cắt tai, mài đế, san, chiết nạp ga lậu, không bảo đảm an toàn, bán giá cao nhằm trục lợi bất chính… Những chiêu thức này khiến không ít người tiêu dùng bị mắc lừa, không biết đâu là ga thật, ga lậu và không biết cân thiếu, cân đủ thế nào?

Tìm hiểu thông tin báo giá trên tờ rơi, trên các trang mạng của doanh nghiệp tại cùng một thời điểm cũng có sự chênh lệch. Các thương hiệu như Petrolimex, Total, Shell hầu hết đều được chào giá bán cao hơn các hãng khác như Petrol, Gia Định, Thăng Long... từ 30 đến 50 nghìn đồng/bình 12kg. Được biết, mức giá ga bán tới khách hàng dưới dạng đóng bình do các doanh nghiệp đề xuất và được phê duyệt bởi Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính). Mức giá này căn cứ vào giá nhập, quy trình an toàn, chiết nạp, cơ cấu quản lý, điều hành… Thông thường, khi tới tay khách hàng, giá một bình 12 kg sẽ cao hơn giá nhập 50%. Tức là nếu giá nhập kho 12 kg là 200 nghìn đồng thì bình ga 12kg sẽ được bán với giá 300 nghìn. Thương hiệu, cơ cấu nhân sự, bộ máy quản lý… được cho là nguyên nhân khiến giá bán ga của một số hãng luôn cao hơn mặt bằng chung. Bên cạnh đó, các thương hiệu ít tên tuổi hơn luôn có cách để tồn tại, thậm chí "sống khỏe" bên cạnh các tên tuổi lớn trong ngành. Trưởng ban chống gian lận thương mại, Hiệp hội Gas Việt Nam, Đào Trọng Thà khẳng định: “Giá ga trên thị trường hiện nay không thống nhất ngoài những lý do chủ quan về cơ cấu quản lý, thương hiệu, còn có nguyên nhân do một số doanh nghiệp, đại lý kinh doanh gian dối, ăn bớt số lượng, chiếm dụng vỏ bình, san, chiết nạp ga trái phép”…

Theo cơ cấu nguồn ga nhập vào của các doanh nghiệp hiện nay, có thể thấy chất lượng đầu vào được bảo đảm. Sai phạm, nếu có, sẽ xảy ra khi các tổng đại lý phân phối tới các đại lý thứ cấp. Hiện nay, các đại lý thường kiêm luôn chức năng của một trạm chiết nạp có nhiều bất cập. Quy trình san, chiết, nạp vào bình thiếu số lượng, hoặc từ hãng này sang hãng khác sau khi chiếm dụng vỏ bình. Thậm chí, số doanh nghiệp kinh doanh ga có số vỏ bình luân chuyển trên thị trường thấp, từ dưới 100 nghìn bình đến dưới 300 nghìn bình vẫn được phép kinh doanh bất chấp quy định của cơ quan quản lý Nhà nước phải có từ 300 nghìn bình trở lên. Đối với doanh nghiệp nhỏ hoặc doanh nghiệp ở các địa phương, để tồn tại, buộc họ phải “lách” luật, cạnh tranh không lành mạnh, giở chiêu “móc túi” khách hàng…

Hướng tới một thị trường ga lành mạnh

Ga là một mặt hàng kinh doanh có điều kiện, thậm chí rất nhiều điều kiện. Nhưng vì sao số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này chỉ tăng mà không giảm. Số lượng lớn các nhà cung cấp khiến thị trường ga giống như một ma trận đối với khách hàng. Thực tế, việc quản lý đối với loại hình kinh doanh này căn cứ Nghị định số 107/2009/NĐ-CP của Chính phủ còn nhiều bất cập như: Hạn mức quy định về bồn chứa, số lượng bình lưu hành; hoặc biện pháp xử lý đối với vỏ bình nhãn hiệu khác mà doanh nghiệp vi phạm đang sử dụng; bổ sung trường hợp thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện đối với doanh nghiệp vi phạm... "Đề nghị phải quy định rõ quyền của chủ sở hữu bình ga; buộc trả lại bình ga cho chủ sở hữu đối với các hành vi vi phạm về mua bán, chiếm đoạt, lưu giữ, vận chuyển, trao đổi về bình ga không thuộc sở hữu để có cơ sở cho việc xử lý vi phạm", Hiệp hội Gas Việt Nam thay mặt các doanh nghiệp trong Hiệp hội kiến nghị.

Những bất cập tồn tại trong văn bản quy định, hướng dẫn kiểm tra, xử lý đối với doanh nghiệp vi phạm cũng có vấn đề đáng bàn. Thí dụ như chế tài xử phạt thiếu tính răn đe, không có yếu tố xử lý hình sự đối với người vi phạm; quản lý thị trường là lực lượng chủ công để kiểm tra đột xuất đối với doanh nghiệp nghi có dấu hiệu vi phạm cần nhiều thủ tục, giấy tờ, đồng thời phải phối hợp các lực lượng khác. Cũng có trường hợp lực lượng kiểm tra gặp phải sự chống đối quyết liệt hoặc trì hoãn của đối tượng, gây khó khăn khi bắt quả tang. Kể cả khi bắt quả tang doanh nghiệp sử dụng bình của hãng khác để nạp ga thì ga đó cũng không bị coi là ga giả mà chỉ xử lý phạt hành chính đối với hành vi chiết, nạp trái phép. Để kiểm chứng trọng lượng ga, người tiêu dùng có thể cân, nhưng đối với ga kém chất lượng, hoặc sử dụng bình chiếm dụng thì ngay cả những người thường xuyên tiếp xúc cũng khó phát hiện. Thậm chí đối với giá, ngoại trừ một số hãng lớn khi giao hàng có kèm báo giá, hầu hết đại lý ga thứ cấp không có báo giá để khách hàng so sánh. Mặt khác, phần lớn người dùng cũng không thật sự quan tâm đến việc kiểm tra trọng lượng, xuất xứ bình ga mỗi khi đổi bình.

Nhìn từ những vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh ga hiện nay cho thấy, nhiều người tiêu dùng bị “móc túi” một cách trắng trợn bởi một số doanh nghiệp, đại lý làm ăn phi pháp. Điều đáng buồn là không nhiều người tiêu dùng phản ứng với các hành vi nói trên của doanh nghiệp một phần bởi không đủ cơ sở để khẳng định họ có vi phạm hay không. Nhưng rõ ràng, với nhu cầu sử dụng hàng triệu tấn khí đốt mỗi năm của người dân trong nước, số tiền người dân bị móc túi không phải là nhỏ. Không chỉ vậy, việc một số doanh nghiệp làm ăn gian dối cũng là tác nhân khiến những doanh nghiệp lớn về kinh doanh ga trong nước bị “móc túi”. Hậu quả, chỉ người tiêu dùng là chịu thiệt thòi khi lạc vào mê hồn trận các loại ga, nhiều loại giá, còn chất lượng và số lượng là điều khó có thể kiểm chứng.

Trên nhiều yếu tố, ga là mặt hàng kinh doanh rất gần với xăng, dầu. Nhưng hầu như mỗi biến động về giá đối với xăng, dầu được người tiêu dùng quan tâm sát sao thì ga ít bị “để ý” hơn. Tuy nhiên, không vì thế mà thị trường ga bị "bỏ ngỏ" cho những hoạt động kinh doanh phi pháp vô tư "móc túi" người tiêu dùng.

“Quyền hạn của Quản lý thị trường hiện nay đối với việc kiểm soát hoạt động kinh doanh ga còn nhiều hạn chế. Ngoài những phát hiện sai phạm rất nhỏ đối với các đại lý, chúng tôi cũng khó kiểm tra đột xuất đối với các nhà sản xuất, tổng đại lý lớn”.

NGUYỄN ĐẮC LỘC (Phó Chi cục trưởng Quản lý thị trường Hà Nội)

“Nhà tôi thường gọi đại lý quen mỗi khi đổi bình ga, nhưng không thấy nhân viên mang cân trọng lượng nên không thể biết được mỗi bình họ giao có đủ hay không? Chất lượng ga cũng không biết thế nào? Tôi nghĩ cơ quan chức năng cần phải có biện pháp kiểm soát về chất lượng, giá cả, đồng thời xử lý nghiêm đối với các doanh nghiệp vi phạm tránh thiệt thòi cho người tiêu dùng”.

HÀ THỊ HỢP (Chung cư Đại Kim, Hoàng Mai, Hà Nội)

“Cần nhanh chóng hoàn thiện và ban hành Nghị định quản lý để làm lành mạnh thị trường đối với loại hình kinh doanh đặc thù này. Trước hết là để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sau là bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của các doanh nghiệp chân chính".

NGUYỄN SỸ THẮNG (Chủ tịch Hiệp hội Gas Việt Nam)